«Jut jeti aǵaıyndy» deıdi halqymyz, álemdi jáne elimizdi jaılaǵan koronavırýs pandemııasy kezinde tabıǵattyń tosyn syıyna da kýá boldyq. Sáýir aıynda teriskeıdegi Qostanaı óńirinde qarly boran beleń alsa, shyǵysymyzda orman órti qaýlady. Endi, mine, kórshi О́zbekstanda sý qoımasy jarylyp, elimizdiń ońtústigindegi Maqtaaral aýdanynyń birneshe eldi mekenin sý basty. On kún boıy oqıǵa ornynda jergilikti atqarýshy bılik, tártip saqshylary men qutqarýshylar aıanbaı eńbek etip, turǵyndardyń tezirek úılerine oralýyna barynsha jaǵdaı jasap jatyr. Kóppen birge kómekke kelgenderdiń arasynda Ulttyq ulan jaýyngerleri de bar.
Qutqarýshy batalon kómekke keldi
Qazirgi ýaqytta ulandyqtar tótenshe jaǵdaı ornynda eki baǵyt boıynsha qyzmet atqarýda. Birinshisi – tótenshe oqıǵanyń saldaryn joıý bolsa, ekinshisi oqıǵa ornynda quqyqtyq tártipti, karantındik rejimdi qamtamasyz etý. Búgingi kúni osy mindetterdi atqarýǵa 500-den asa áskerı qyzmetshi oqıǵa ornyna tartyldy.
Ulttyq ulan tótenshe jaǵdaı saldaryn joıý basqarmasynyń bastyǵy polkovnık Árlen Búrkitbaıdyń aıtýynsha, Maqtaaral aýdanynda bes eldi meken áli kúnge deıin sý astynda. 1 myńnan asa úıdi sý basqan. 10 evakýasııalyq pýnkt ornatylǵan. Onda 3 myńnan asa turǵyn turyp jatyr. Qutqarý qyzmetiniń mamandarymen birge ulandyq jaýyngerler 15 myńnan asa úı janýarlaryn qaýipsiz jerge kóshirdi. О́rgebas, Jantaqsaı, Ferdaýsı, Yrysty, Nurlyjol aýyldarynyń aýmaǵynda 22 shaqyrym ýaqytsha bógetter salynyp, qum toltyrylǵan 10 myńǵa jýyq qap qoıyldy. 6122599 tekshe metr sý syrtqa shyǵaryldy. Munyń barlyǵy ulandyq qutqarýshylardyń osy ýaqytqa deıin jasaǵan eren eńbekteri. Oqıǵa ornyna Ulttyq ulannyń 28237 áskerı bóliminiń qutqarýshy batalony barǵan bolatyn. 160-tan asa jeke quram, 15 dana qutqarý tehnıkasy men 4 júzý quraly bar batalon sý tartylǵan aýyldarda tótenshe oqıǵanyń saldarymen kúresýde. Úsh topqa bólingen ulandyq qutqarýshylar: sý astynda qalǵan tórt túlik janýarlardyń denesin shyǵarý; ony ári qaraı qaýipsiz jerlerge kómý; topyraq pen saz balshyqtan eldi mekendi tazalaý; aǵyn sýdy shetke shyǵarý jumystaryn atqarýda. Qutqarýshylardyń sózine sensek, aldaǵy bir aptada oqıǵa saldaryn joıý jumystary aıaqtalmaq.
Sondaı-aq turǵyndarǵa psıhologııalyq kómek kórsetý men qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý jumystary jalǵasýda. Osy ýaqytqa deıin qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi jaýyngerlik qyzmet boıynsha 21 tapsyrma oryndaldy. Búginde eldi mekenderdiń janynda tórt blok-bekette ulandyq jaýyngerler qyraǵy qyzmet atqarýda. Kúnine 270-ten asa áskerı qyzmetshi patrýldik-bekettik qyzmetke jumyldyrylady.
Tártip buzǵandardy ustap, órtti aýyzdyqtady
Ulandyqtar qyzmet barysynda turǵyndarǵa kómek kórsetý kezinde 9 márte erekshelenip, kózge tústi. Oǵan 6 mamyrda saǵat túngi saǵat 01.30 shamasynda Túrkistan oblysy, Maqtaaral aýdany, О́rgebas aýylynda oryn alǵan qyraǵylyq úlgisi sózimizge dálel.
Osy túni О́rgebas aýylynyń qasyndaǵy shep-beketterde quqyqtyq tártip kúzetindegi Ulttyq ulan jaýyngerleri zańsyz balyq ustaǵandardy qolǵa túsirgen.
Aýyl mańynda tosqaýyl qyzmetinde turǵan áskerı jasaq bastyǵy qatardaǵy Qýanysh Dúısenbi jáne patrýldeýshi qatardaǵy Baqdáýlet Jalmaǵanbetov qastaryna kelgen kólikti toqtatady. Osyǵan deıin О́rgebas aýylynda zańsyz balyq aýlaýshylar júrýi múmkin degen aqparat túsken bolatyn. Ulandyq jaýyngerler «OPEL» markili avtokólikti toqtatady. Tekserý barysynda kóliktegiler «Biz volonterlermiz» dep sózden jaltarmaqshy bolypty. Keıin júrgizýshi ashýlanyp, aıqaıǵa basady. Ulandyq jaýyngerler kóliktiń júk qoımasyn ashqyzady. Sol kezde túndeletip júrgen jolaýshylardyń qıturqy oıy anyqtalady.
Tekserý nátıjesinde kólikten Qyzyl kitapqa engizilgen eki qap balyq, rezeńke qaıyq, uzyndyǵy 50 metrdi quraıtyn aý tabylady. Áskerı jasaq qolǵa túsken brakonerlerdi polısııa qyzmetkerlerine tapsyrdy.
Ulttyq ulan jaýyngerleri sý basqan aýyldarda qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý boıynsha qyzmetti úsh aýysym boıynsha júrgizip keledi. Ol týraly jedel áskerı top basshysynyń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi orynbasary kapıtan Saıat Saınov baıandady.
– 5 mamyr saǵat túngi 3.30 shamasynda áskerı jasaq bastyǵy serjant Bekbolat Shoıbekov Shanov kóshesimen óz baǵytynda patrýldeý barysynda 5 adam júrgenin baıqaǵan. Olar karantın rejimin buzǵany jáne kúdik týdyrǵany úshin áskerı jasaq bastyǵy daýystap toqtaýlaryn suraǵan. Tártip buzýshylar ol eskertýine qulaq aspaı qasha jónelgen. Áskerı jasaq bastyǵy kórshiles jasaqqa radıostansa arqyly habarlap qashý baǵytyn baıandaıdy. Áskerı jasaq bastyǵy serjant Aıdos Nurmanov tártip buzýshylardyń aldyn bógep, áskerı jasaq olardy qolǵa túsiredi. Oqıǵa ornyna áskerı jasaqtar boıynsha kezekshi aǵa leıtenant Serik Qudaıbergenov jáne polısııa qyzmetkeri kelip, tártip buzýshylardy anyqtaý úshin aýdandyq IIB jetkizdi. Tártip buzýshylar osy aýyldyń bozbalalary ekeni anyqtaldy. Eń qyzyǵy, olar bos úılerdiń mańynda ne úshin júrgenderin túsindire almaǵan. Olarǵa karantın rejimin buzbaý týraly eskertý jasalyp, ata-analaryna tapsyryldy, – deıdi S.Saınov.
Dál sol kúni saǵat tańǵy 5 shamasynda maıor Zafar Haıtmetov bastaǵan jedel top jaýyngerlik qyzmettiń uıymdastyrylýyn tekserý barysynda K.Marks kóshesinde ornalasqan úılerdiń bireýinde jarylys bolǵanyn estıdi. Oqıǵa ornyna barǵanda, órtenip jatqan úıdi baıqaǵan sardar dereý áskerı jasaqtar boıynsha kezekshi aǵa leıtenant Serik Qudaıbergenovti shaqyrady. Ol óz kezeginde ýchaskelik polısııa pýnktine jáne órt sóndirý bólimine habarlap, jaqyn mańdaǵy eki jasaqty oqıǵa ornyna jumyldyryp oqshaýlaýdy uıymdastyrǵan. Ulandyqtar oqıǵa ornyna kelgen polısııa jáne órt sóndirý bóliminiń qyzmetkerlerimen birlese otyryp, alapat órtti aýyzdyqtap, adamdar men baǵaly zattardy qaýipsiz orynǵa shyǵarǵan.
Jedel járdem kórsetti
Ulandyq jaýyngerler karantındik sharalardy, quqyqtyq tártipti qamtamasyz etýmen qatar, turǵyndarǵa medısınalyq kómek kórsetip te úlgeripti. Qyzmet atqaryp júrgen áskerı jasaq qan qysymy kóterilip, esinen tanǵan adamdy ýaqtyly baıqap, jedel medısınalyq járdem kelgenshe alǵashqy kómek kórsetken. Leıtenant Abylaıhan Fazylhanov, qatardaǵy Erasyl Aıtbaı jáne sanıtarlyq aǵa nusqaýshy efreıtor Abylaıhan Aqpanbetovter aqsaqaldyń alǵysyn aldy.
– О́zim Myrzakenttiń turǵynymyn. Kóp jyldan beri osynda turamyn. Azdap syrqattanyp qalatynym bar edi. Bul joly tipten nashar halge tústim. Aýylymyzdy sý basyp, múlkimiz sý atynda qalǵan edi. Mal-jaı barlyǵy joǵaldy. Osyny oılap ýaıymdaǵanym sonshalyq, qan qysymym kóterilip ketipti. Qýanyshyma oraı, ulandyq jaýyngerler qasymnan tabyldy. Áıtpese osynda otyrar-otyrmasym ekitalaı edi. Dúnıe baılyǵy emes, adam ómiri, el yntymaǵy mańyzdy eken. Sarbazdar maǵan osyny uǵyndyrdy. Olarǵa alǵysym sheksiz, – deıdi aýyl aqsaqaly Edýard Kım.
Bul turǵydan kelgende 28237 áskerı bóliminiń jaýyngerleri de qalys qalǵan joq. 1-shi qutqarý batalony komandıriniń tehnıka jáne materıaldyq qamtamasyz etý boıynsha orynbasary maıor Baýyrjan Jumabekov jáne 2-shi qutqarý rotasynyń bólimshe komandıri qatardaǵy Baǵlan Nurı Jeńis aýylynyń qasynan tútindegen kólikti baıqaıdy. Sheteldik kólik ıesi tas jolmen kele jatqanda oıpatty jerge kóliktiń asty urylyp, mashınasy toqtap qalǵan eken. Tez arada kólikten tútin shyǵady. Osy sátte ulandyq áskerı qyzmetshiler kelip, kóliktiń órtin sóndiredi. Batalon komandıriniń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi orynbasary kapıtan Abzal Elqondynyń aıtýynsha, kólikti jalyn áp-sátte sharpyǵan. Ony ýaqtyly toqtatpasa, kólik shyrpydaı janyp ketedi eken. Onyń ústine, atalǵan kólik gaz qondyrǵylarymen qamtamasyz etilgen. Jarylysqa jol berilse, onyń saldaryn alysqa barmaı-aq baǵamdaýǵa bolar edi.
Mine, baıqap tursaq Ulttyq ulan áskerı qyzmetkerleriniń qyzmeti qarymdy, rýhy ór, janarlary jalyndy. Tek, Otanǵa degen rııasyz súıispenshilik pen áskerı antqa degen sheksiz adaldyq elimizdi san túrli qaterlerden alyp shyǵyp, bıik mejelerge jetkizedi. Elimiz osyndaı qıyn-qystaý, qysyltaıań kezeńde turǵanda júreginde túgi, qolynda qýaty bar ulandyqtardyń ýaqytyly kómegi eldi ólara sátten jaryqqa alyp shyǵatynyna senimdimiz.
Daryn SEIITOV,
kapıtan