Mańyzdy ózgerister qamtylǵan

О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynan beri túzetý engizil­megen zańdy jańǵyrtý jumystary áli de jalǵasýy qajet. Osy maq­satta AQSh, Eýropa elderi syndy birqatar demokratııalyq mem­le­ketterdiń tájirıbeleri de es­keril­di. Bastysy – bul zań jobasy prog­resıvti zań bolýy tıis. Son­dyq­tan elimizde burynnan qol­da­nylyp kele jatqan zańǵa kúr­deli ózgerister engizilýde.

Kúrdeli ózgeris dep otyr­ǵa­nym, osyǵan deıin elimizde beı­­bit jınalystardy uıymdas­ty­rý men ótkizý úshin memle­kettiń ruqsaty kerek edi. Endi­gi kún­de azamattardyń alańǵa shyǵyp, qandaıda bir saıası kózqa­ras­taryn, kelispeý­shi­lik­terin bil­dirý úshin memleketten ruq­sat kút­peı, eskertý, habarlan­dyrý tárti­bi arqyly jınalýyna jol berýdi kózdeıtin naǵyz demo­kratııa­lyq bastama jasalyp jatyr. Bul jıyndardy ótkizý úshin ar­naıy oryndar, alańdar belgi­lenbek. Alaıda oppozısııa ókil­deri munymen kelispeı otyr. Olar mundaı beıbit jıyndar kez kelgen oryndarda ótýi tıis degen pikirde.

Bul ustanymdy qostamaımyn. Meniń oıymsha, adam bostan­dy­ǵynyń shegi basqa adamnyń bos­tandyǵynyń shegi bastalatyn jerde aıaqtalady. Iаǵnı atal­ǵan jıyndarǵa qatysýdy kózdemeıtin azamattardyń kún­de­likti ómir-saltyna kedergi kel­meýi tıis. Qarastyrylyp jatqan zań jobasynda beıbit jıyndar­dy onsyz da Nur-Sultan, Alma­ty syndy elimizdegi iri qalalar­dyń ortalyqtarynda ótkizý máse­lesi kóterilip otyr. Bul bastama­lar­dyń elimizdiń ózge qalalaryna qatysy bar.

Shekteý dep otyrǵanym – joǵa­ryda aıtqanymdaı beıbit jıyn­darǵa qatyspaıtyn turǵyn­dardyń quqyǵyn qorǵaý. Máse­len, jıyndardyń mektep, ba­labaqsha syndy bilim oshaqta­rynyń, emhana, aýrýhana syndy áleý­met­tik nysandardyń aýma­ǵynda ótki­zilgeni – sondaǵy azamat­tardyń quqyǵyn aıaq asty etý bolar edi. Sondyqtan bul shekteýler zań turǵysynan durys negizdeme bolyp otyr.

Árıne talqylaý áli de júr­gi­ziledi. Ol da durys. Sebebi «ke­li­sip pishilgen tonnyń kelte bol­maıtyny» belgili. Zańdy jetil­dire túsetin tyń bastamalar, ıgi negizdemeler bolady dep senemin.

Serik BERKAMALOV,

Konsaltıngtik jáne zertteý uıymdary qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Qazaqstan Zańgerler odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń dırektory