Ábdikárim Bektaev aǵamyz tiri bolsa, bul kúnderi seksen jasqa kelip, eli, jurtynyń, aǵaıyn, týys, tilektes zamandastarynyń, otbasy, bala-shaǵasynyń qurmetine bólenip, yqylasyna kenelip, marqaıyp, tórde otyrar edi. Ol qurmetti tek abyz jasyna kelgendiginen emes, eline, jerine, ózi ómir súrgen qoǵamyna adal eńbek sińirip, ǵıbratty sóz, órisi keń ónege, asyl tekti urpaq qaldyrǵandyǵynan da kórer edi. Qarttyqty qadirleý, úlkendi syılaý – qazaq halqynyń ejelgi dáýirlerden qalyptasqan qazynaly dástúrleriniń biri ǵana emes, sol ıgi dástúrlerdiń eń tuǵyryqtysy, óskeleń urpaqpen tutastyǵy, rýhanı qazynalylyǵy ekendigi búgin aıtylǵan sóz emes, ǵasyrlardan ǵasyrlarǵa jalǵasyp kele jatqan asyl mura.
Ábekeń jastaıynan at jalyn tartyp týǵan óńiriniń turmys tirshiligine belsene aralasý qamynda, ásirese elimizdiń Ońtústik óńirinde sý sharýashylyǵynyń, sýarmaly jerlerde aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn óndirýdiń mańyzdylyǵyn erte, bala kezinen túsinip ósti. Ol jyldary áıgili Myrzashól dalasyn ıgerý, sýlandyrý jobalary memlekettik mańyzǵa ıe bolyp, jańa jerlerdi ıgerý baǵdarlamalary júzege asyrylyp jatqan kez edi. О́mir keńistigine qanat qaqqan bozbala bolashaǵyn osy uly dúbirmen baılanystyryp, Tashkent qalasyndaǵy Búkilodaqtyq sý sharýashylyǵy ınstıtýtynan bilim alyp, melıorasııa ınjeneri mamandyǵyn ıelenip shyqty. Birden jyly oryn izdemesten óndiristiń qaınaǵan qazanyna, tikeleı óndiris ornyna – tájirıbe jınaqtap, kásibı maman retinde sheberligi shyńdalyp, tózim, minez qalyptasyp, shynyǵatyn ortaǵa bettep, qatardaǵy ınjenerden jyljymaly mehanıkalandyrylǵan kolonnanyń bas ınjeneri, bastyǵy, aýdandyq sý júıesiniń bastyǵy qyzmetterinde eńbek ujymynyń jumysyn tıimdi uıymdastyra bilý mektebinen ótti. Jumysshylar, ınjenerler, jobalaýshylar, egistik salalarynyń mamandary birikken dalalyq qurylys ujymynyń nátıjeli jumysqa jumylýy aldymen birinshi basshynyń biliktiligi men bilimdiligine, adamdarmen til tabysa alatyn qabiletine, óndiris bolashaǵyn boljaı alatyn kóregendigine baılanysty. «Jas kelse – iske» demekshi, eńbek adamdarynyń ortasynda bilgir maman, ádil basshy, utqyr uıymdastyrýshy bolyp tanylǵan Ábekeńniń jas shaǵynda óndiristiń taptyrmas mektebinen ótýi – onyń qurylys, sý sharýashylyǵy salalarynyń jetekshiligimen aýdan basshylyǵy, oblysta laýazymdy partııa qyzmetterine joǵarylatylýyna negizgi sebep boldy. Ábekeń kezinde Qazyǵurt, Tólebı aýdandarynda atqarý keńesiniń tóraǵasy, aýdandyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshysy bolyp jıyrma jyldan astam abyroıly qyzmet etti. Sol qyzmetterde júrgende aýdan turǵyndarynyń áleýmettik turmysyna qatysty máselelerdi halyqpen yntymaqty is biriktirip, qandaı da kúrdeli túıinderdiń sátimen sheshilýine bastamashy bolǵanyn Ábekeńmen eńbektes, áriptes, dos, syılas bolǵan, ol kisiniń qajyrly iskerligin, tapqyrlyǵyn, aqylgóıligin, adamdar arasyndaǵy erekshe syılastyǵyn óńirge, respýblıkaǵa tanymal kóp azamattar Ábekeńniń ómirine arnalǵan estelik jınaqta qımastyqpen jazypty.
Ábdikárim Bektaev ómiriniń sońyna deıin el birligine, yntymaǵyna, ósip-órkendeýine tynbaı, damylsyz eńbek etti. Búkil bolmysy, júris-turysy, sóılegen sózderi el ishindegi baýyrmaldyqty, eńbekqorlyqty ózara túsinistikti, adamdardyń birin-biri qoldap, jas urpaqqa jaqsy sóz, jarasymdy minez, óresi bıik tazalyq kórsetýge peıildenip, jumylatyn. Laýazymdy, resmı basqarýshy qyzmetterde júrgende de, odan keıin zeınetke shyqqanda da, ardagerler keńesiniń tóraǵasy bolǵanda da halyqtyń qamyn oılady. Talaı qınalǵan, taryqqan jandarǵa qolushyn berdi, qysylǵan adamnyń muqtajdyqtan, kiriptarlyqtan shyǵýyna kómek kórsetip, keıbir taǵdyrlardyń tuıyqqa tirelýinen saqtandyra alyp, eldikke tirek boldy.
Ábekeń qoǵamǵa, el-jurttyń ómiriniń jaqsy, jaramdy bolýyna meılinshe atsalysyp, qoǵamnyń baǵalaýymen, qurmetimen qazynaly, bilimdi qarttyqtyń tórine shyǵyp edi. Boıyndaǵy qurmetti adamǵa tán baısaldylyǵy men parasattylyǵy, el ishindegi er qadirin, sóz qadirin biletindigi, alqaly topta aǵalyq sóz aıta alatyn kópti kórgen, kóp biletin, el tanıtyn, syılaıtyn, sózine toqtaıtyn tulǵa bolyp edi. Aǵamyz qaı kezde de, qandaı jaǵdaıda da eldiń kókireginde, kóńilinde turǵan keleli oıdyń tamyryn dóp basyp, jaǵdaıdyń, túsinistiktiń jónin aıtatyn. Qysyr, usaq sypsyń áńgimeden boıyn aýlaq ustap, bekzattyǵyn saqtap, azamattyqtyń, eldiktiń, ónegeliliktiń, kisiliktiń úlgisin kórsetetin. El ishin, ártúrli tulǵalardyń kóńil kúıin, onyń shynaıy kelbetin burmalaýsyz, kózi jetip, kóńili sengenin ádildikpen paıymdaıtyn. Keıde tipti kózge kórinip turǵan keıbir adamdardyń qyrsyzdyǵyn, sóziniń orynsyzdyǵyn, oǵashtyǵynyń tigisin jatqyzyp, «jónge keler», «ádildikke kózin jetkizer», «sabasyna túser», «orynsyz sóılegenin ózi moıyndar» degen sııaqty kim týraly bolsa da úmit artyp, tııanaqtaıtyn keshirimdiligi de, kemeńgerligi de bar edi.
Ábekeńe arnalǵan estelikter jınaǵynda aǵamyzdyń asyl jary Roza Jaılaýbekqyzy otaǵasymen birge elý jyldan astam ómir súrip, elge úlgi bolarlyq otbasynyń shańyraǵyn birge kóterisken baqytty dáýirin baıandap, tómendegi myna sózderge aıryqsha ekpin beripti: «Ábekeń minezge baı azamat edi. Paıǵambarymyz: «Kórkem minezdi bolyńdar» degen ǵoı. Ol shynymen de kórkem minezdi edi. Otyrǵan jerinde kimdi bolsa da baýrap alatyn. Istegen jaqsylyǵyn eshqashan aıtyp, mindet etpeıtin. Sondyqtan da Allanyń súıgen quly bolǵan shyǵar dep oılaımyn. Janyń jánnatta bolǵaı, asyl arysym!» (Ábdikárim Bektaev. Estelikter. 469 bet).
Aıtsa aıtqandaı – Ábdikárim Bektaevtyń ulaǵatty ómiri urpaqqa mura bolary shúbásiz.
Qýanysh SULTANOV,
Parlament Májilisiniń depýtaty