• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
29 Qazan, 2013

Abyz aǵa, ańyz aǵa, Muzaǵa

740 ret
kórsetildi

(Ustaz týraly esse)

...Surapyl soǵys aıaqtalysymen jer-jer­den bilim ańsap aqbas Alataý aıasyna orna­las­qan ásem qala Almatyǵa entelep kelgen edik. Elýinshi jyldardyń bas jaǵy. Qazaq joǵa­ry oqý ornynyń qara shańyraǵy sanala­tyn QazPI-­diń til-ádebıet bólimin oıdaǵy­daı támam­­daǵandar tobynda Serik Qırabaev, Ǵafý Qaı­yr­­bekov, Shámshııabaný Sátbaeva, Aıqyn Nur­qa­tov, Balamer Saharıev, taǵy basqalar bol­­dy. Bul aty atalǵandar meniń kýrstas dosta­rym edi.

Joǵary bilim ordasynyń dıplomyn aly­­symen-aq: «Endigi taǵdyrymyz qalaı bolar eken? Qaıda barmaqpyz? Qandaı qareketpen aınalyspaqpyz?», – degen saýal kókeılerimizde saırap turǵan-dy. Kóptegen túlekter respýblıkanyń túk­pir-túkpirine jol tartyp, ustazdyq maman­dyǵymen aınalysa bastady. Álgi aty atalǵandar ǵylymı jumystaryn jalǵastyrsa, keıbirimiz jýrnalıstıka salasyna jumyldyq.

– Áı, Myńbaı, sen erteń bizdiń redaksııaǵa kel! – dedi bir kúni Juban Moldaǵalıev.

(Ustaz týraly esse)

...Surapyl soǵys aıaqtalysymen jer-jer­den bilim ańsap aqbas Alataý aıasyna orna­las­qan ásem qala Almatyǵa entelep kelgen edik. Elýinshi jyldardyń bas jaǵy. Qazaq joǵa­ry oqý ornynyń qara shańyraǵy sanala­tyn QazPI-­diń til-ádebıet bólimin oıdaǵy­daı támam­­daǵandar tobynda Serik Qırabaev, Ǵafý Qaı­yr­­bekov, Shámshııabaný Sátbaeva, Aıqyn Nur­qa­tov, Balamer Saharıev, taǵy basqalar bol­­dy. Bul aty atalǵandar meniń kýrstas dosta­rym edi.

Joǵary bilim ordasynyń dıplomyn aly­­symen-aq: «Endigi taǵdyrymyz qalaı bolar eken? Qaıda barmaqpyz? Qandaı qareketpen aınalyspaqpyz?», – degen saýal kókeılerimizde saırap turǵan-dy. Kóptegen túlekter respýblıkanyń túk­pir-túkpirine jol tartyp, ustazdyq maman­dyǵymen aınalysa bastady. Álgi aty atalǵandar ǵylymı jumystaryn jalǵastyrsa, keıbirimiz jýrnalıstıka salasyna jumyldyq.

– Áı, Myńbaı, sen erteń bizdiń redaksııaǵa kel! – dedi bir kúni Juban Moldaǵalıev.

Jerden jeti qoıan tapqandaı qýanyp kettim. Jubekeń kózildirikti, syrttaı qaraǵanda túsi sýyqtaý bolatyn. Meni ózimen birge ertip «Lenınshil jas» gazetiniń bas redaktory Abaı Beısenbaevtyń kabınetine alyp keldi.

– Ábeke, áneýkúngi aıtqan jigitimiz. Aty – Myńbaı, ákesi – Rásh, – dedi.

Suńǵaq boıly, kelbeti kelisken Ábekeń maǵan tikeleı qarady:

– Ádebı qyzmetker bolasyń, kelisesiń be?

– Kelisemin!

– Endeshe, erteń tańerteńnen bastap keletin bol, – dedi bas redaktor sózin qysqa qaıyryp. Men Kákimjan Qazybaev, Sapar Baıjanovtarmen birge qyzmet isteı bastadym. Ekeýi de bólim meńgerýshileri eken. О́leńderi basylymdarda jıi jarııalanyp júrgen Juban aǵamyz bas redaktordyń orynbasary kórinedi.

Keshikpeı Jubekeń jańadan shyqqan «Qazaq ádebıetine» qyzmetke aýysqanda men ádebıet jáne óner bóliminiń meńgerýshisi bolyp taǵaıyndaldym. Redaksııamyz – qazirgi Abylaı han dańǵylynyń boıyndaǵy ǵımarattyń úshinshi qabatynda-tuǵyn. «Sosıalıstik Qazaqstan» gazeti men QazTAG bizben kórshiles ǵımaratta.

Bizdiń redaksııamen qatarlas bólmelerde «Qazaqstan pıoneri» gazeti men «Pıoner» jýrnaly bolatyn. Tanymal aqyn Muzafar Álimbaev «Pıoner» jýrnalynyń poezııa bólimine, jazýshy Muqan Imanjanov proza bólimine jetekshilik etedi eken. Serik Qırabaev – redaktor.

Soǵystan aman-esen oralǵan aqyndar: Qalıjan Bekhojın, Ha­mıt Erǵalıev, Jumaǵalı Saın, Juban Mol­da­ǵalıevtar leginde Muzafar Álimbaev esi­min de jıi estip, jazǵandaryna kóz sýaryp júrgenbiz.

– Assalaýmaǵaleıkúm! – dep sálem berdim.

– Ýaǵaleıkúmassalam, sen kim bolasyń? – dep Muzaǵań tańyrqaı qarady.

– Men Myńbaı Ráshevpin. «Lenınshil jas­tyń» ádebıet bólimine qyzmetke alyndym...

– Bárekeldi, durys bolǵan eken, – dep kúlimsireı qarap qoıdy ol.

...Iá, qaıran mezgil shapshańdyǵy-aı deseıshi, Muzaǵańmen tuńǵysh jolyǵyp, tanysqanyma sodan beri tup-týra 60 jyldyń júzi bolypty-aý. Onyń týra ordabuzar oty­zyndaǵy kezi eken. Shot mańdaıly, qarshy­ǵa qanatyndaı túksıgen qoıý qara qasty, toma­ǵasyn sýyrǵannan-aq tóńiregin tintkileı, qyrqa qaraıtyn qyran janaryndaı qyraǵy kózderinen qaıraty ushqyndaǵan aǵamyz maıdanger aqyn Muzafar Álimbaevtyń qarsy aldynda qazdıyp turǵan edim.

– Otyr! – dep oryndyqty nusqady.

Men óz qoltańbasy, ereksheligi bar qysqa qaıyrymdy oıly-kúıli óleńderi gazet-jýr­nal­darda jıi basylyp júrgen aqynmen suh­bat­tasqanyma aıryqsha qýanysh sezimine bólengen edim.

– Qasym Amanjolovtyń qurastyrýymen taıaýda jaryqqa shyqqan «Jastyq jyry» kitabyndaǵy óleńderińdi oqydym. Aıaq alysyń jaman emes, káni, qandaı buıymtaıyń bar, uıalmaı aıta ber! – dedi Muzaǵań.

Men gazetpen shıyrshyqtaýly úsh óleńimdi usyndym.

– Birer aptadan soń jolyǵarsyń, – dedi ol álgi óleńderimdi ústeliniń oń jaq shetindegi jýan papkaǵa toǵytyp jatyp.

Muzaǵań óleń jazýmen ǵana shektelmeı, ádebıettiń barlyq janrlaryn qamtıtyn: jańyltpash, jumbaq, ertegi, taqpaqtar, mysal deısiz be... Jazbaıtyny joq. Onyń qolynan týǵan án mátinderiniń ózi júzden astam. Ony aıtasyz-aý, «О́rnekti sóz – ortaq qazyna» degen kólemdi monografııalyq kitabyn, «Mar­jan sóz» atalatyn maqal-mátelderdi qamtı­tyn bir tomdyǵy shyqqanyn bilemiz. Ol – ózi de kóptegen maqal-mátelderdiń avtory. Qyp-qysqa, bas-aıaǵy eki joldan turatyn, jetkin­shekterge arnaı aıtylǵan: «Bastalǵan isti tastasań, Almaısyń jemis eshqashan», degen naqyl óleńiniń ózinde qansha tárbıelik mán jatyr! Ynjyq, erinshek bolma, erinbeı eńbek et dep tur emes pe.

Muzafar Álimbaev haqynda «Qazaq kórkem­­sóziniń sheberleri» degen kitapta (2010 j.) ádebıet zertteýshisi Nurdáýlet Aqysh aqyn­nyń, ásirese, baldyrǵandardy oılandyryp, tárbıeleýge arnalǵan týyndylarynan dálel­der keltire pikir órbitken. Solardyń birazyn tilge tıek etelik endi:

«Kóbelek bir – gúl de bir,

Qyzyl-jasyl kúlli óńir.

Aspan tóri aqsha bult

Baý-baqshada barsha jurt

...Bul qaı kezde bolady?

*   *   *

Bir degenim – bir taıaq,

Eki degenim – eki aıaq.

Úsh degenim – úshkir tis,

Tórt degenim – tórt burysh.

...San bilmegen aıta ma?

Sanamaqty qaıtala!

*   *   *

Jańyltpash

Jańyltpas.

Jańylar ańǵyrt jas.

Sózine salǵyrt bas.

Baldaı sanalatyn bala tiline oraı, tap basyp aıta bilgen, oılandyrar, tolǵandyrar ónegesi mol óleń joldary osylaı órilse kerek. Asyly, aqıyq aqynymyz Muzafar Álimbaev shyǵarmashylyǵyna arnap kólemdi monogra­fııalyq eńbek jazylsa quba-qup bolar edi.

Ádette, aıtylyp júrgen «besaspap» tir­kesinen de bir aspaby asyp túsken Muz­aǵań­nyń ózge de qyrlary kóp. Ázil-ospaqtyń da maıtalmany, syqaqshy-satırık dese de bolady. Qadyr Myrzalıev, Ánýarbek Dúısenbıev, Qabdikárim Ydyrysov, Tumanbaı Moldaǵalıev, Sultan Qalıev, olardyń qatarynda ózim de barmyn, taǵy da esimderi atalmaǵan biraz adam... Bárimiz Muzafar aqynnyń shákirtteri sanalamyz.

Menen jeti jas úlkendigine qaramastan, Muzaǵań ekeýmiz ońashada oraıy kelgende qaljyńmen qaǵysa, ázildesip te qoıatyn edik. Erterekte «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde meniń «Alysqa – Marsqa» degen fantastıkalyq poemamnan úzindi jaryq kórdi. Sol kezde «Qazaq ádebıeti» gazetinde bas redaktordyń orynbasary bolyp isteıtin aqyn aǵamyz maǵan qarap kúlip jiberdi.

– Nege kúlesiz, Muzaǵa? – dedim.

– Saǵan arnap eki jol oda jazdym!..

– Káni, oqyńyzshy.

Jerdiń ústin taýysqan

Mars jaqqa aýysqan! Ha-ha! – dedi ol.

Eki ǵana jolda ezý tartqyzar satıra oty lapyldap tur ǵoı.

– Men de jazdym sizge, Muzaǵa! – dedim.

– Káni, sen de silte.

Men arnaıy áni bar, mátini jurtqa tarap ketken Muzaǵańnyń óz bıdaıyn ózine qýyryp:

«О́ziń de jigit qyzyqsyń»

Tártipti taǵy buzypsyń.

«Súıemin» degen bir sózdi

Sanańnan múlde syzypsyń.

Batyldaý eger bolmasań

Syryńdy qaıdan qyz uqsyn!» – dedim.

– Áý, mynaýyń parodııa bolyp shyǵypty ǵoı, syqaqtaryńdy sýyrtpaqtaı ber, biraq mazmunǵa baı, oınaqy, kúlkili bolý jaǵyn umytpa!– dep keńes berdi.

– Qup bolady, «Málim» aǵa! – dep general aldynda turǵan soldattaı sirese qaldym.

«Málim» deıtinim, keıbir kezderde Muzaǵań óz aty men ákesiniń atyn qysqarta qosaqtap qol qoıa salatyn. Búrkenshik aty dese de bolady.

– Sizge arnap jáne bir ázil jazdym, – dep em.

– Káni, oqyshy, – dedi taǵy da Muzaǵań.

Kózdiń maıyn aǵyzǵan

Aınymaıdy – abyzdan.

Tula boıy jaralǵan

Jyr-dastan men ańyzdan.

Maqaldary – myń otar,

Mátinderi – júz otar.

Qaljyńdary – quz, qatpar,

О́zimizdiń Muzafar

Tópeı berse osylaı

Jasyn júzge uzartar!

«Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń 1974 jyldyń 4 sáýirindegi sanynda basylyp shyǵyp, «Keń óris» aıdarymen berilgen baıqaýdyń bas júldesine ıe bolǵan meniń jas shopandar jaıly jazylǵan «Bastaý» atalatyn dastanyma alǵashqylardyń biri bolyp pikir bildirgen de Muzaǵam ekenin eshqashan esten shyǵarmaq emespin.

Muzafar Álimbaev óleńderi tórt aıaǵy teń túsken turpaty basqa, boıaýy qanyq, aıtary anyq, sezimińdi selt etkizer, kózińdi mólt etkizer, júrekti tebirenter, tula boıyńdy emirenter óz aldyna bólek bir aqyndyq arqa­ýy, shalqyǵan shabyt-shalqary bar ekeni kúmánsiz. Oǵan mana tilimizge oralǵan otyz­daǵy ordabuzar shaǵynda jazǵan ondaǵan týyndylarynyń ózi-aq dálel:

Týmaıdy jurtyn aqyn jylatýǵa,

Týady júrekterdi nurlantýǵa.

О́leńin oramal ǵyp ótedi olar

Kóz jasyn adamzattyń qurǵatýǵa.

Aınymas ol – ádildik balasy da,

Qyńbaıdy kúnshilderdiń talasyna.

Júregin kópir etip tóseıdi aqyn:

«Jetsin, – dep jurtym baqyt jaǵasyna!»

Shyǵandaı shyń basyna shyǵady óner,

Shyn aqyn eki týyp, bir-aq óler.

Aldynda ár zamannyń, ár urpaqtyń

Qulamaı tikken týy tura berer.

Aqıyq qalamger «Aqyn» degen óleńinde aqynnyń qoǵamda qandaı oryn alatynyn, onyń eli úshin eńirep, janyn pıda etýge de ázir ekenin poezııa tilimen jetkize bilgen. Al, endi týǵan anasy Zeınepke arnaǵan óleńin oqyp kóreıik.

Jeńbeıdi senen ózge uıqy kimdi,

Tún baqtyń kúzetshi etip kirpigińdi.

Balbyrap besigimde ýildesem,

Kúlimdep, qabaǵyńa kúlki kirdi.

Oıǵa alsam ókinemin dúrkin-dúrkin.

...Kórmediń, kórmediń-aý, átteń shirkin...

Iyqqa ilip ottan jamylǵyny,

Júgirdim oq ishinde daýyl kúni.

Elimdi órtke bermeı, ójettendim,

Sondaǵy kórmediń-aý sary ulyńdy.

...Qımadym anam, seni qara jerge,

Qoıatyn oryn tappaı bar álemde –

О́zińe júregimdi zırat ettim,

Eskirmes eskertkishiń qaldy óleńde.

Mine, anaǵa degen balasynyń kirshiksiz mahabbaty. Tar qursaǵyn keńitip, tas emshegin jibitip dúnıege ákelip, aq sútin emizip, aıalap ósirgen, tún uıqysyn tórt bólgen anasy baqılyq bolǵanda kóz jasyn kóldete tókken aqynnyń aǵynan jaryla aıtqan syry.

Tabıǵat taqyrybyn týyndatqan aqyn tebirenisi názik lırıkalyq jyr joldarymen júrek qylyn shertedi. Sulýlyq, ǵajaıyp tirshilik ataýlynyń sıqyrly sýretterin kór­kemsózben kesteleıdi. О́leń joldaryn oqı bastaǵannan-aq boztorǵaı únin tyńdap qumart­qan oqyrman qumarynan bir shyqqandaı kóńil kúıin keshedi. Naǵyz aqyn beıneli sózimen tirshilik tamashasyn kóz aldyńa qyl qalamnan týǵan sýretteı aınytpaı alyp keledi.

Tań ata alakeýimde

Boztorǵaı – dala bulbuly,

Lázzatyn syılap kóńilge

Tynbaıdy názik shyryly.

Basyndaı ǵana barmaqtyń

Áýege ózin ilýi-aı!

Ushynda eki qanattyń

Balapan tolqyn dirili-aı!

О́ńeshtiń keńi ne kerek

О́kirgen saıyn keńeıgen?!

Sybyzǵy kúı de keremet

Tógilgen qyldaı kómeıden.

«Sybaǵa-syıyń alda kóp,

Samalyn esip, tań atty.

Erte oıan, qapy qalma!» dep

Shyryldap turǵan sııaqty.

Muzaǵań erterekte jazǵan ánge arnalǵan mátinder oıly, mazmundylyǵymen, oınaqylyǵymen, sulýlyǵymen, kórkemdik kestesimen erekshelenedi. Mundaı mátinder áıgili ánshiler men talantty sazgerlerdiń qolyna túskendikten de shyǵar, áýe tolqyny men sahnalardyń máni men sánine aınalyp ketetinin qulaqpen estip, kózben kórip júrmiz.

Jasyryp-jabary joq, keıingi kezderi ári sózin, ári ánin shyǵarǵysh «besaspaptar» beıbereket kóbeıip ketti, júrek qylyn qozǵamaıtyn daýryqpa ánsymaqtar men mátinsymaqtar jaýyn qurtyndaı jybyrlap jónelgennen-aq zyqyń qashady.

Erterektegi ánderdiń ereksheligi nede? Osy saýalǵa aıtar jaýap – talǵam bıik dárejede bolatyn. Mátin – Jazýshylar odaǵynda nemese arnaıy kórkemdik keńesterde, sazy Kompozıtorlar odaǵynda súzgiden ótkennen soń ǵana oryndaý quqyǵyna ıe bolatyn. Mátinderdi naǵyz aqyndar, ándi naǵyz kásibı kompozıtorlar jazatyn. Búgingideı kózsiz erkindikti sózsiz erepeısizdikpen áste ushtas­tyrmaıtyn. Biz sóz etip otyrǵan Muzaǵańnyń mátinderi Espaev, Qaldaıaqov, Muhamedjanov, Beıseýov ispetti tanymal sazgerlerdiń qoldaryna tıisimen-aq tyńdarman kókeıine jol tartyp jatatyn.

Mysalǵa Muzaǵań jazǵan eki án haqynda sóz etelik. Birinshisi, ánin Shámshi Qaldaıaqov jazǵan «Aqmańdaılym». Bul ánniń shyǵý tarıhy týraly kezinde ózi de sazger, jazýshy Ilııa Jaqanov áýe tolqynynan áldeneshe ret mýzykaly habar júrgizgenin bilemiz.

Muzaǵań án mátinin áýeli Qaldaıaqovqa beredi. Ol kóp uzamaı-aq jańa án áýenin notaǵa túsiredi.

– Kim oryndar eken? – degen saýal mazalaıdy endi.

– Jyǵylsaq nardan jyǵylaıyq, Muzaǵa, ándi Roza Baǵlanovanyń daýysyna laıyqtap jazdym, – deıdi Shámshi.

Ekeýi áıgili ánshimen telefon arqyly habarlasady.

– Áý, men mundaı sazgerdi bilmeýshi em, – dep kúmiljigendeı bolady basynda Roza.

– Tyńdap kórińiz, án sizge unaýy sózsiz, – deıdi Muzaǵań.

– Onda kele berińizder, kórelik...

Roza Baǵlanova pıanınoda Shámshi oryn­daǵan alǵashqy sátten-aq jańa ándi qatty unatyp:

– Qaıta oryndashy! – dep ótinedi.

Muzaǵańnyń mátinin qolyna alyp yńyldap kórisimen-aq, áýendete jóneledi.

– Mynaý ǵajap án eken, sózi de kelisti, keshikpeı aıtatyn bolamyn! – dep, Roza Baǵlanovanyń kózi bal-bul jaınap ketedi.

Kók maısa Alataýdyń bókterinde

Gúl terdik jastyq shaqtyń kókteminde.

Aldymnan armanymdaı jarq etip eń

Qolymdy jetkizgendeı kókte kúnge.

Aınaldym, aqmańdaılym,

Aqyldym, bal tańdaılym.

Jalynda jas dáýrende,

Uıalma: «Jan sáýlem!» de –

Jaqsylyqtyń joq sáýlem, erte-keshi,

Jadyrashy, nazdanshy, erkeleshi.

Dúnıege ǵajap án keldi. Oryndaýshysy – Roza Baǵlanova.

Sazger – Shámshi Qaldaıaqov. Bul án tek Qazaq­stan ǵana emes, jer jahannyń jıyn jaı­lary sahnasynda sańqyldap, sansyz kór­er­menderdiń mahabbattaryn mazdatty, súıge­ni­ne degen sıqyrly sezim sáýlelerine shomyldyrdy.

Muzaǵań jazǵan mátinder mándi de sándi, sáýleli de sıqyrly sýretimen baýrap alady. Sondyqtan da bolar, bul ispettes óleńder qoldaryna túsisimen-aq sazgerler ánderin qolma-qol qınalmaı shyǵarady.

О́ziniń kir jýyp, kindik kesken jerin jyryna qospaǵan aqyn kemde-kem shyǵar. Sonyń biri ǵana emes, biregeıi de Muzaǵań. Kereký óńirindegi Sharbaqty aýdanyna qarasty Maraldy aýylynda osydan 90 jyl buryn dúnıe esigin «ińgálap» ashqan Muzafar esimdi sábı búginde jasy 90-ǵa jetip, Qazaqstannyń halyq jazýshysy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty atanyp, táýelsiz eliniń tarlanyna aınalyp otyr. Tom-tom kitaptary jaryqqa shyqqan Álimbaev shyǵarmalaryn tamsana oqyp, tánti bolmaǵan oqyrman kemde-kem. Onyń mátinine jazylǵan ánderin áýendete shyrqap, maqaldary men mátelderin aýyzdarynan tastamaı aıtýmen júrgen pendeler qanshama deseńizshi. Aqynnyń ánin aqqý sazger Áset Beıseýov jazǵan «Maraldym» áni de altyn qorǵa kirgeli qashan.

Muzaǵańnyń Qadyr bastaǵan shákirtterin joǵaryda sóz ettik qoı. Ol únemi shalǵaı shettegi aýyl-aımaqtardan da shákirt izdep otyrýdy ádetine aınaldyrǵan edi. Adyrbek Sopybekov, Álı Ysqabaev, marqum bolǵan: Múbárák Jamanbalınov, Esentaı Erbotın, Asqarjan Sársekov jáne basqalar balalar ádebıetin órkendetýge óz úlesterin qosqan qalamgerler-tuǵyn. Belgili balalar jazýshysy Sultan Qalıev erterekte Máskeýde bilim jetildirgen bas redaktorlar sapynda bolǵanda: «Muzafar aǵamyzǵa bizden sálem aıta baryńyz!» – dep ázerbaıjan jazýshylary Gýseın Gabbaszade, Tofıh Mahmýdov, grýzın jazýshysy Lesh Kashelı, ózge de О́zbekstan, Qyrǵyzstannan, kóptegen elderden kelgen balalar jazýshylarynyń ótinish bildirgenin esine alady. Iаǵnı, Muzaǵań – áý bastan-aq óz shyǵarmalarymen tóńirektiń tórt buryshyna tanylǵan qalamger.

Muzaǵań álem klassıkteri men kórshiles elder shaıyrlarynyń shyǵarmalaryn qazaqshaǵa tárjimalaýda da talmaı eńbektendi. Álem elderiniń maqal-mátelderin jeke tom etip tárjimalap bastyrdy.

Men bul maqalamda Muzaǵańnyń san salaly shyǵarmashylyǵyna tolyq toqtalýdy maqsat etkem joq. Keıbireýleri jaıly ǵana aıttym. Taıaý arada ǵana Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Is basqarmasyna qarasty ortalyq aýrýhananyń 2-terapııa bólimshesiniń 18-palatasynda emdelip jatqan aqıyq aqynymyzdyń densaýlyǵyn suraı baryp sálemdesken edim. Jeke palatada, jeńgeı qasynda eken. «Syrly aıaqtyń syry ketse de syny ketpes», degendeı, jeńeshemiz sol jaıdary qalpynda. Muzaǵańnyń «oqqaǵary» sekildi qarsy kereý­ette jylyushyraı qabyldap:

– Qaınym, seni de kóretin kún bolady eken! – dep kúlimsireı qarady.

Al Muzaǵań bolsa – óńi sulyq. Qansha jyldardan beri úıinen qadam attap shyqpaı, syrqyraǵan tizeniń taqsyretin tartqandyǵy baıqalyp-aq tur. Jas kezindegi jaınap tura­tyn bet álpeti kómeski tartqan. Qarshyǵa qana­tyndaı qara qasyn aq qyraý shalyp, mańdaı ájimderi tereńdegen. Kóńil kúıi de túsińkileý kórindi. Biraz suhbattastyq. Keterde:

– Muzaǵa, búgingi qalamger jetkinshekterge aıtar tilegińiz bar ma? – dep saýal qoıdym.

Ol oqys qoıylǵan saýalǵa sál oılanyp, maǵan bajyraıa qarady. Sóıtti de, qar­sy aldyndaǵy shaǵyn da alasa jýrnal ústeliniń ústindegi qalamyn alyp, myna sózder­di marjandaı etip tizdi: «Jas aqyndar izdenim­pazdyqqa qushtar bolsyn. Izdený joly – qıyn jol. Shyǵarmashylyqta, izdeniste eshqa­shan shaldyǵýdy bilmesin... Qazannyń 5-jul­dyzy. Muzafar Álimbaev, halyq jazýshysy».

Men aıaýly ustazym Muzaǵańa arnap bir shýmaq óleń jazyp qaldyryp kettim:

Abyz aǵa, ańyz aǵa, Muzaǵa,

Toqsanyńdy toılamaqpyz biz, aǵa.

Saǵymdanar júz jyldyqtyń tóbesi,

Soǵan deıin shalǵaılarǵa uzama!

Osy tilegim tilek!

Myńbaı RÁSh.

ALMATY.