Búgin kórnekti ǵalym, Alash arystarynyń biri – Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni. Kózi tirisinde qazaq memleketi, tili men ádebıeti, bilimi men ǵylymy, jýrnalıstıkasynyń damýy úshin súbeli úles qosqan arda azamattyń týǵan kúni Qazaqstan halqynyń tilderi kúni dep belgilenýi de tegin emes. Bul týraly Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov Facebook paraqshasynda jazdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
"Osydan bir aı buryn Abaı kúnin búkil el bolyp atap óttik. Osy tusta Ahmet Baıtursynulynyń "Qazaqtyń bas aqyny" degen kólemdi maqalasyn tilge tıek etken jón. Qazaq ádebıettaný ǵylymyndaǵy alǵashqy irgeli ǵylymı eńbekterdiń biri retinde atalmysh maqala Abaıdyń rýhanı murasyn keńinen sıpattap berdi. Bul zertteýdiń Abaıtaný ǵylymynda, qazaq rýhanııatynda alar orny erekshe. Sonymen qatar, ǵalymnyń ádebıet syny, tarıhy men teorııasy, ádisnamasy salasynda qajyrly eńbek etti. Kúni búginge deıin ádebıetshi ǵalymdar Ahmet Baıtursynulynyń "Ádebıet tanytqyshyn" basshylyqqa alady, - dedi mınıstr. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı: "Qazaqtyń tili – qazaqtyń jany! Halqymyzdyń tarıhy da, taǵdyry da – tilinde. Mádenıeti men ádebıeti de, dili men dini de – tilinde".
Osy oraıda, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qazaq tili men ádebıetine qatysty qolǵa alǵan jumystaryna qysqasha toqtalyp ótýdi jón kórdim. Jalpy, mınıstrlik bilim berý mekemelerinde qazaq tiliniń oqytylýyna qatysty birshama aýqymdy ózgeris jasaýda. Atap aıtqanda, endi balabaqshalarda aǵylshyn tili mindetti pán retinde oqytylmaıdy. Bala jastaıynan óz ana tilinde tárbıe alýy kerek. Osy tusta, Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly "Ana tili" gazetine bergen suhbatynda: "Mektepterdiń bastaýysh synyptarynda qazaq tiline basymdyq berilgeni durys" degen usynysy bizdiń jumysymyzda qoldanylady. Budan bólek, qazaq tiliniń baǵdarlamasy da ózgertilmek. Aldaǵy ýaqytta grammatıkany oqytýǵa bólinetin saǵat sany artady. Oqýshynyń durys jazýy men sóıleýi úshin, oıyn tııanaqty jáne saýatty jetkizýdegi grammatıkanyń orny erekshe. Bul tusta biz taǵy da Ahmet Baıtursynulynyń eńbekterine júginemiz. О́zderińizge belgili, "Álippeni" memlekettik standartqa engizdik, onyń baǵdarlamasy da daıyndaldy, oqýlyq daıyndalyp aprobasııaǵa kirip, keler oqý jylynan bastap, biz birinshi synyptarǵa Ana tilimen birge qaıta engizemiz. Ol Ahmet Baıtursynuly usynǵan metodıka boıynsha daıyndalýda", - dedi ol. Onyń sózinshe, qazaq fonetıkasyn jetik meńgergen ǵalym qazaq tilin úıretýdiń eń ońaı prınsıpin usyndy.
"Otandyq ǵalymdar men baspagerler qazir osy baǵytta jumys júrgizip jatyr. Jaqynda Álippeniń jobalyq nusqasyn qoǵammen birge talqylaımyz. Sonymen qatar, mektepte qazaq ádebıetiniń oqytylýy qaıta qarastyrylady. Bul másele boıynsha Memleket basshysynyń tapsyrmasy bar. Ádebıetshi ǵalymdardy, bilikti ustazdardy, osy salanyń mamandaryn basyn qosatyn arnaıy komıssııa qurylyp, qazaq ádebıetiniń mektepte oqytý ádisnamasy, baǵdarlamasy men oqýlyǵy qaıta pysyqtalmaq. Ádebıet páni aıasynda oqytylatyn shyǵarmalar oqýshynyń jas ereksheligine qaraı, janr, kezeń, sıýjettik jelisiniń alýandyǵy turǵysynan iriktelip, otandyq klassıkterdiń eńbekteri erekshe nazarǵa alynady. Jalpy, mınıstrlik ár kez qazaq tili men ádebıetiniń damýyn basty nazarda ustaıdy. Osy baǵyttaǵy jumys Ǵylym komıtetine qarasty Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty men Muhtar Áýezov atyndaǵy ádebıet ınstıtýty arqyly da júrgizilip keledi", - dedi ol. Endi aldaǵy ýaqytta bilim mınıstrligine burynǵydan da eki ese úlken jaýapkershilik júktelmek.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, keler jyldan bastap Til komıteti Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń quramyna kiredi. Mınıstrlik tárbıe men bilimdi, ǵylymdy damytýmen qatar til saıasatyn da júrgizedi. Bul oryndy da. Memlekettik til saıasaty balabaqshadan bastap ýnıversıtetke deıin durys jolǵa qoıylý kerek. Ahmet Baıtursynuly óskeleń urpaqty oqý-bilimge, mádenıetti tanýǵa, áleýmettik sanany jańǵyrtýǵa shaqyryp, elimizdiń azattyq qol jetkizgendigin qalady. Shúkir, biz búgin babalarymyz ańsaǵan maqsat-muratqa jettik. Keıingi tolqyn, óskeleń urpaq týǵan halqy úshin qasyqtaı qany qalǵansha qaltqysyz qyzmet etýge arnaǵan babalarymyzdy ardaqtap, solarǵa qarap boı túzeýi kerek. Memleket basshysy da óziniń "Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qımyl kezeńi" atty Joldaýynda Ahmet Baıtursynulynyń: "Bilimdi bolýǵa oqý kerek. Baı bolýǵa kásip kerek. Kúshti bolýǵa birlik kerek. Osy kerekterdiń jolynda jumys isteý kerek" degen qaǵıdatyn berik ustanýǵa shaqyrady, - dedi ol.