Turaqtylyq – tiregimiz

Jalpy, Lenın danyshpan ǵoı. Bul arada onyń bir ımperııany qulatyp, ekinshisin qurǵanyn aıtyp jatý artyq shyǵar. Bir ǵana «Din – apıyn» degen sózi danyshpandyqtyń belgisi. Durys túsingeısiz. Ol eldi dinsizdendirip, óziniń kommýnıstik kózqarasyna adal adamdardy tárbıeledi. Onysyn meńzep otyrǵan joqpyz. Sırııaǵa myltyq asynyp ketken, taý bókterinde adamdardy qoısha qyrǵan, Tarazdyń qaq ortasynda lań salǵan adamdar esimizge túsken saıyn «dinniń apıyndyǵyna» kózimiz jetetindeı. «Ne úshin, kim úshin?» degen suraqtar aldymyzdan kólbeńdeı beredi. Sosyn dinniń áldebir tarmaqtaryna essiz jáne kózsiz berilip ketken adam ekeni, apıynǵa arbalǵany jaýap bolyp aldymyzdan shyǵady.

Jalpy, Lenın danyshpan ǵoı. Bul arada onyń bir ımperııany qulatyp, ekinshisin qurǵanyn aıtyp jatý artyq shyǵar. Bir ǵana «Din – apıyn» degen sózi danyshpandyqtyń belgisi. Durys túsingeısiz. Ol eldi dinsizdendirip, óziniń kommýnıstik kózqarasyna adal adamdardy tárbıeledi. Onysyn meńzep otyrǵan joqpyz. Sırııaǵa myltyq asynyp ketken, taý bókterinde adamdardy qoısha qyrǵan, Tarazdyń qaq ortasynda lań salǵan adamdar esimizge túsken saıyn «dinniń apıyndyǵyna» kózimiz jetetindeı. «Ne úshin, kim úshin?» degen suraqtar aldymyzdan kólbeńdeı beredi. Sosyn dinniń áldebir tarmaqtaryna essiz jáne kózsiz berilip ketken adam ekeni, apıynǵa arbalǵany jaýap bolyp aldymyzdan shyǵady.

Qazaqstandaǵy turaqty­lyq­tyń negizi toleranttylyqta ja­tyr. Dinı ustanym bolsyn, ult arasyndaǵy tatýlyqty aıtyńyz, saıası kózqarastardyń alýandyǵyn alyńyz, barlyǵy toleranttylyqqa kelip tireledi. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap Elbasy N.Na­zar­baevtyń syndarly saıasaty qandaıda bir kózqaras pen ustanymǵa tózimdilikpen qaraýǵa baǵyttaldy. Ol nátıjesiz de emes. Búgingi 130 ult pen ulys­tyń tatý-tátti tirshiligi men din­der arasyndaǵy turaqtylyq sózimizdiń dáleli bolady-dúr. Bul tarapta Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atqaryp jatqan isi orasan zor. Elbasynyń tikeleı atsalysýymen qurylǵan uıym óz jemisin berip otyr. Assambleıa tek Astana men Almatyda ǵana emes, elimizdiń ár túkpirinde túrli sharalar uıymdastyryp, halyqty birlestiretin, ulttar arasyndaǵy tatýlyqty nyǵaıta túsetin, din­derdiń ózara yqpaldasyp ómir súrýine jol salatyn basqosýlar uıymdastyryp otyrady.

Sondaı jıynnyń biri Qy­zyl­orda qalasynda «О́ńirlerdegi etnoáleýmettik jáne etnokonfes­sııalyq qatynastardy retteý» taqyrybynda úsh kúndik semınar-trenıng uıymdastyrdy. Atalǵan semınarǵa Parlament depýtattary A.Bashmakov pen E.Kappel, Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵynyń ókili N.Shanaı, Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary A.Álnazarova, Prezıdent janyndaǵy Memlekettik bas­qarý akademııasynyń qyzmet­ker­leri qatysty. Bul ózi mem­le­kettik mańyzy bar másele ǵoı. О́ıtkeni, el arasyndaǵy turaq­tylyq – basty qundylyq. Al ondaı qundylyqtyń turaq­ty­ly­ǵyn jergilikti jerlerdegi ıdeologııaǵa jaýapty adamdar at­qarady. Sondyqtan semı­nar-trenıngke Qyzylorda obly­synyń etnosaralyq jáne kon­fessııaaralyq qatynastar máse­lesimen aınalysatyn oblys, qala jáne aýdan ákimderiniń orynbasarlary, ishki saıasat, mádenıet, tilderdi damytý basqarmalary men bólimderiniń basshylary, bas mamandary, oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jetek­shileri, etnomádenı, jastar jáne qoǵamdyq birlestikterdiń kósh­basshylary qatysyp, tyńdaýshy boldy.

Semınar-trenıngtiń basty maqsaty Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Jol­daýynda jáne Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HH sessııasynda bergen jańa mindetteri men tapsyrmalary aıasynda óńirlerdegi etnoáleýmettik jáne etnokonfessııalyq qatynastardy retteý, olardyń jumysyn júıelep, qoǵamǵa paıdasyn arttyrý edi. Jıyn kezinde Senat depýtaty A.Bashmakov ulttar arasyndaǵy tatýlyq jaıynda keńinen tolǵap, baıandama jasady. Al Májilis depýtaty E.Kappel Elbasy saıasatynyń basty baǵyty halyqtar arasyndaǵy dostyq ekenin jáne onyń osy kúnde jemisti jumys istep turǵany jaıynda aıtty. Jalpy, Qazaqstan halqy Assambleıasy sekildi uıym buryn-sońdy álemde bolmaǵan ǵoı. Bul – Qazaqstannyń bastamasy. Búginde bizdiń osy bas­tamany álemniń keıbir elderi ózderinde qoldanyp jatyr. Osynyń ózi Otanymyzdyń durys jolmen damyp kele jatqanyn kórsetse kerek. Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵynyń sektor meńgerýshisi N.Shanaı da osy turǵyda sóz qozǵady. Sonymen qatar, oblys ákiminiń orynbasary A.Álnazarova men áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory A.Sádýaqasovanyń sózderi de tushymdy shyqty.

Joǵaryda aıttyq, Assambleıa mundaı jıyndardy ár jerde ótkizedi. Sózimizdiń dáleli bolsyn, osyndaı basqosý naýryzda Qostanaı qalasynda ótti. Ol jerde Qostanaı, Aqmola, Soltústik Qazaqstan oblystarynan delegattar keldi. Al mamyr aıynda Shyǵys Qazaqstan men Pavlodar oblystarynyń belsendileri Semeı qalasynda bas qosty. Budan keıin maýsym aıynda Mańǵystaý, Atyraý, Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystarynyń keleli keńesi Aqtaý qalasynda ótti. Qyrkúıekte Jambyl, Ońtústik Qazaqstan, Almaty oblystary men Almaty qalasynan kelgen delegattar Merkide jınaldy. Byltyr men bıyldy qosa alǵanda, sońǵy ýaqytta osyndaı 20-dan asa jıyn ótken eken.

О́tkizilgen is-sharalar barysynda etnosaralyq qatynastar jaǵdaıyna baılanysty keń kólemdi máseleler talqylanyp, syndarly pikir alamasýlar ótedi. Eń birinshi aıtqan pikirimizge oralaıyq. Osyndaı jıyndar Qazaqstan halqyn belgili bir kózqarastarǵa, dinı ustanymdarǵa kózsiz berilip, olardyń apıynyna arbalýdan saqtaıdy.

Erjan BAITILES,

«Egemen Qazaqstan».

QYZYLORDA.