Qostanaı oblysyna qarasty 70-ten astam eldi mekenge tabıǵı gaz kelip tur. Al 459 aýyl alty aı qys kómir jaǵyp shyǵady. Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń mamandary aımaq turǵyndarynyń qystan qysylmaı shyǵýy úshin 273 myń 196 tonna tas kómir ketedi dep otyr.
Basqarmanyń málimetinshe, tasymaldaýshy kompanııalar búginge deıin qysqa qajet kómirdiń 91%-yn, ıaǵnı 248 myń 628 tonna tas kómirdi oblystyń ár óńirindegi qabyldaý ortalyqtaryna jetkizip bergen. Bul ortalyqtardaǵy otyn qoryn ári qaraı aýyl-aýylǵa kómir jetkizýmen aınalysatyn jeke kásipkerler tasymaldaıdy.
– Aýdandardan kúndelikti esep alyp otyrmyz. Jylý maýsymy bastalmas buryn oblys aýmaǵyndaǵy barlyq eldi mekenderdegi kómirmen jylytylatyn áleýmettik nysandar qysqa jetkilikti otynmen tolyqtaı qamtyldy. Qazir oblysta jeke turǵyndar úshin ákelingen Shubarkól kómiri tonnasyna 14 500-15 myń teńgeden satylyp jatyr. Al bıýdjettik uıymdarǵa arnalǵan «Bogatyr» kómiri 11-15 myń teńgeniń aralyǵynda, – dedi energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń bas mamany Erkin Áýbákirov.
Jalpy, bıyl oblys aýdandarynyń deni aldaǵy qysqa erte qamdanyp alǵan. Biraq kómirdiń baǵasy ár aýdanda ár qalaı. Máselen, Beıimbet Maılın aýdanynyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq bóliminiń mamandary bergen málimetke sensek, aýdanda Shubarkól kómiri 16 myń teńgeden, al «Bogatyr» kómiri 11 myń teńgeden saýdalanyp jatyr. Al eń arzan kómir – Áýlıekól aýdanynda.
– Shubarkóldiń kómiri eshelon-eshelon bolyp Amanqaraǵaıǵa keledi ǵoı. Ol jer bizden alys emes. Sondyqtan kómirdi Amanqaraǵaıdan alamyz. Eki apta buryn 15 myń teńgeden 7 tonna túsirip aldyq. Shubarkól kómiriniń bir ǵajaby tamyzdyqqa aǵash izdemeısiń, qaǵazben tutana beredi ǵoı, – dedi Áýlıekól aýdanyna qarasty Máskeleý aýylynyń turǵyny Seıitbek Qaraqulov.
Amanqaraǵaı men Naýyrzym aýdanynyń aralyǵy ári ketse 100-150 shaqyrym bolady. Kómir ortalyǵynan sonshalyqty shalǵaı jatpasa da, bul aýdanda qysqy otynnyń baǵasy tipti aspandap tur. Máselen, alypsatarlar atalǵan aýdanǵa qarasty О́leńdi aýylyna bir tonna kómirdi 22 myń teńgeden jetkizip berýde. Aýyl turǵyndardyń aıtýynsha, kóligi bar alypsatarlar jyl saıyn jylý maýsymynyń basynda kómirdi qymbatqa satyp, qarasha aıynyń ortasyna taman otyn baǵasyn 15 myń teńgege deıin túsiredi eken. Aýdanda kómir baǵasynyń sonshalyqty qymbattap ketýiniń sebebi nede? Baǵany turaqtandyrý úshin ne istelip jatyr? Osy saýalmen aýdan ákiminiń orynbasary Qabıdolla Omarovqa habarlastyq. Ol bul máseleni Arman Toqtabaev qadaǵalaıdy dedi. Ákim orynbasary siltegen jaýapty mamanǵa qońyraý shalyp edik: «Men lezdeme jıynǵa ketip baramyn, jarty saǵattan soń habarlasyńyz» dedi. Uıaly telefonynyń nómirin alyp úlgerdik. Aıtqan ýaqytynda telefon soǵyp edik, telefonyn sóndirip tastapty. Odan keıin de 5-6 ret qońyraý shaldyq, alaıda odan esh nátıje shyqpady. Naýyrzym aýdanyna qaraǵanda oblys ortalyǵynan 600-700 shaqyrym shalǵaı jatqan Jangeldın óńirindegi kómir baǵasy sál de bolsa arzanyraq. Bul aýdanda ár tonna kómirdiń quny 18 ben 20 myń teńgeniń arasynda.
– Qysqy maýsymǵa tolyq daıynbyz. Bıýdjettik mekemelerdiń barlyǵyn jylý júıesine qostyq. 5 qazanda mektepter men aýrýhanalarǵa jylý jiberdik. Áleýmettik nysandar úshin aldaǵy qysqa jetetin otyn qoryn túgel jetkizip aldyq. Bizdiń óńirdiń halqy qazir Shubarkóldiń kómirin jaǵady. Qazir júk kóligi bar jeke kásipkerler osy kómirdi tasyp jatyr. Syrttan qosylyp ákep jatqandar da bar. Kómirdiń baǵasy – 18-20 myń teńge. Baǵa byltyr da osy shamada boldy. Árıne jeke kásipkerler joldyń shalǵaılyǵy men qıyndyǵyn, janarmaıdyń qymbattyǵyn jeleý etip baǵany kótergisi keledi. Biraq biz kúndelikti monıtorıng jasap otyrmyz. Kómir ákelgen kásipkerdiń árqaısysymen jeke sóılesip, baǵany belgilengen shekten asyrmaýyn ótinip, túsindirý jumystaryn júrgizip jatyrmyz. Qazir osy baǵany ustap otyrmyz. Tasymaldaýshylar sonaý shalǵaıdaǵy eldi mekenderge de kómirdiń ár tonnasyn 20 myń teńgeden túsirip berip jatyr, – dedi Jangeldın aýdanynyń ákimi Shota Ospanov.
Qostanaı oblysy