Balanyń amandyǵy – basty nazarda

Jer jahandy jaılaǵan pandemııa kezinde ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý tipten de kezek kúttirmeıtin má­sele ekenine mán bergen abzal. Árkim áýleti túgili jeke basynyń qa­myn kúıttegen kúrdeli shaqta sy­naq­qa toly syn saǵatta ana men bala­nyń saýlyǵyn aldyńǵy qatarǵa shyǵaryp, olardyń amandyǵy men alańsyzdyǵy úshin áreket etken áldeqaıda paıdaly bolmaq. Osy rette Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Ajar Ǵınııat epıdemııalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, respýblıkadaǵy koronavırýs ınfeksııasynyń aldyn alý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly habardar etti.

Onyń aıtýynsha, álemde aýrýdyń ósýi jalǵasýda. Qazirgi kezde álem­niń 216 elinde KVI-dyń 48 mln-nan astam jaǵdaıy tirkelgen, syr­qat­ta­ný­shylyqtyń ósýi – 1 paıyz. 1 mln 200-deı adam qaıtys boldy, ólim kórsetkishi – 2,6 paıyz. Eýropa men Azııanyń keıbir elderinde buryn­ǵy­sha aýrýdyń ósýi jalǵasýda. Sońǵy aıda Germanııada aýrýdyń taralýy kóbeıgeni baıqaldy.

«Sońǵy 2 aptada elimizdiń óńirle­rin­de KVI-men syrqattanýdyń ósýi baıqalady. Syrqattanýdyń ósýi bar­lyq óńirde baıqalyp otyr. О́tken apta­men salystyrǵanda aýrý 2,6 esege ósti. Búgingi tańda 14 óńirdiń – Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynyń, Batys Qazaqstan oblysynyń, Aqmola, Mań­ǵys­taý, Almaty, Atyraý, Pavlo­dar, Qostanaı, Batys Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy oblystarynyń ákimderi, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynyń ákimderi kú­sheı­tilgen sharalar qabyldady. Kú­sheıtilgen sharalar qoǵamdyq ta­maqtaný obektileriniń toltyrylýyn azaıtýǵa, kásipkerlik nemese ózge de qyzmet obektileriniń jáne halyqtyń tynys-tirshiligine qyz­met etetin nysandardyń jumys kes­te­sin qysqartýǵa, shekteý sharalaryn saq­taýǵa, demalys kúnderi qoǵamdyq kó­lik qozǵalysyn toqtata turýǵa ba­ǵyt­talǵan», dedi vıse-mınıstr.

Sonymen qatar Ajar Ǵınııat elimiz­d­egi aýrýhanalar qaı deńgeıde to­lyq­tyrylǵanyn aıtty. Bıyl 4 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha eli­­miz­degi aýrýhanalarda 14 903 oryn jasaqtaldy, onyń ishinde 12 767-si – ınfeksııalyq, 7 136-sy – ka­ran­tın­dik. Al reanımasııalyq oryndar sany – 1 245. Elimiz boıynsha atalǵan oryndardyń tolyqtyrý deńgeıi 15 paıyzy shamasynda nemese 2 944 oryn naýqastardy emdeýmen qamtylǵan. Infeksııalyq stasıonarlarda tolyqtyrý deńgeıi – 20 paıyz. О́ńirler bólinisinde bul kórsetkish Soltústik Qazaqstan oblysynda jo­ǵa­ry, ıaǵnı tolyqtyrý deńgeıi 37 pa­ıyzdy qurady. Al Batys Qazaqstan oblysynda kórsetkish 30 paıyz, Nur-Sultan qalasynda da 30 paıyz shamasynda.

Reanımasııalyq tósekter 17 pa­ıyz­ǵa (213 tósek) toltyrylǵan, SQO-da 38%, ShQO-da 29%, Nur-Sultan qalasynda 28 paıyzynda naýqastar jatyr.

Koronavırýs ınfeksııasynyń pande­mııa kezeńinde balalardyń den­saý­lyǵyn saqtaý – elimizdiń den­saý­lyq saqtaý salasynyń basym ba­ǵyt­ta­rynyń biri. Kún saıyn jańa týǵan náresteler men koronavırýs ınfeksııasy bar balalar jaǵdaıyna monıtorıng pen baqylaý júrgizilip otyr.

«Osy jyly respýblıkada Sovid-19 dıag­nozy rastalǵan bar­ly­ǵy 3 164 bala tirkelgen, onyń 114-i – jańa týǵan ná­reste. Barlyq jaǵ­daı­da PTR nátı­jelermen ras­talǵan. Covid-19 dıagnozy zerthanalyq rastal­maǵan 1 810 bala tirkeldi. Bul bar­lyq tirkelgen jaǵdaıdyń 4,8 paıyzyn quraıdy. Balalarda Sovid-19 ınfeksııasynan ólim-jitim bolǵan joq. Koronovırýs ınfeksııasynyń aǵymy 85 paıyzy balalarda sımptomsyz jeńil ótti. 14,2 paıyzy balanyń ortasha dárejesinde jáne 19 balada aýyr boldy. Bul barlyq jaǵdaıdyń 0,6 paıyzyn qurady. Qazirgi kezde indet bar 340 bala baqylaýda tur, onyń ishinde jańa týǵan – 3 náreste, 18 jasqa deıingi balalar – 337, emdeýge jatqyzylǵandar – 55, ambýlatorııalyq emdeýde – 285. Sondaı-aq 7 bala arasynda vırýstyq pnevmonııa dıagnozy qoıylǵan, 3 pasıentte pnevmonııa negizinen bakterııalyq sıpatta boldy», dedi vıse-mınıstr.

Sondaı-aq ol Sovid-19 indeti bar 200 oqýshy, balabaqshanyń kezekshi tobyna barǵan 18 bala jáne ınternattan 21 bala baqylaýda turǵanyn jetkizdi.

«Tamyzdan bastap respýblıkada COVID–19 indetimen astasqan mýl­tı­júıelik qabyný sındromy (Kavasakıge uqsas sındrom) jaǵ­daı­la­ry tirkele bastady. Aýrý ýshyqqan jaz aılarynan keıin balalar arasynda atalǵan indet anyqtaldy. Úsh aptadan beri balalar arasynda bul aýrý tirkelmedi», dedi vısı-mınıstr.

Onyń sózine qaraǵanda, bıyl mýltıjúıelik qabyný sındromy bar 42 bala tirkelgen, qazirgi ýaqytta mundaı dıagnozy bar pasıentter joq. Balalar stasıonarlardan emdelip shyqqan.

Halyqaralyq derekterdi taldaý kezinde (IýNISEF) qazirgi ýaqytta Sovid-19 taralýyn jalpy qurylymdaǵy balalar popýlıasııanyń róli jetkiliksiz zerttelgen deıdi. So­ny­men qatar aýrýdyń zerthanalyq ras­talǵan jaǵdaılary boıynsha Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıy­my málimetterine sáıkes jaǵdaı­lar­dyń 1-7 paıyzy balalarǵa tıesili. Al osy jas tobyndaǵy ólim basqa toptarmen salystarǵanda tómen degen málimet bergen.

Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri A.Ǵınııat bıyl balalar arasynda aýrýǵa shaldyǵý deńgeıi tómendegenin aıtty.

«Jalpy, negizgi statıstıkalyq de­rek­terde elimiz boıynsha bala týý artty, balalardyń aýrýshańdyǵy men ólim-jitiminiń deńgeıi tómendedi, oń ózgerister baıqalady. Atap aıtqanda, 2020 jyldyń 9 aıynda 320 302 bala dúnıege keldi, 2019 jyldyń uqsas kezeńine qaraǵanda bul kórsetkish 5 paıyzǵa joǵary», dedi ol.

Osy jyldyń 9 aıynyń qory­tyn­dysy boıynsha 18 jasqa de­ıi­ngi balalardyń jalpy syr­qat­­taný­shylyq kórsetkishi 15 pa­ıyz­­ǵa tómendedi. Byltyrmen salys­tyr­ǵan­da balalardyń arasynda tumaý jaǵdaılary 28 paıyzǵa az tirkeldi. 2020 jyldyń 9 aıynda pnevmonııamen jalpy syrqattanýshylyq kórsetkishi 2019 jyldyń sáıkes ke­zeńi­men salystyrǵanda 3,5 paıyzǵa tómendedi. Sondaı-aq náreste óli­mi­niń kórsetkishi 2,5 paıyzǵa, balalar óliminiń kórsetkishi 8 paıyzǵa azaıdy.

Qazirgi pandemııa kezinde bala­lar­dyń densaýlyǵyn saqtaý maqsatynda densaýlyq saqtaý júıesinde kóptegen shara qabyldanyp jatyr.

«Birinshiden, Sovid-19 pandemııasy kezinde balalarǵa kórsetetin medı­sı­nalyq kómektiń tártibi bekitildi. Balalardy Sovid-19-ǵa koronavırýs ınfeksııasy dıagnostıkasymen emdeý klınıkalyq hattamasy ázirlenip, halyqaralyq standarttarǵa sáıkes bekitildi. Qazir osy klınıkalyq hattamamen barlyq balany óńirlerde medısınalyq qyzmetkerler emdep jatyr. Sonymen qatar óńirlerdegi aýrýdyń qatań jaǵdaıyndaǵy balalardy osy respýblıkalyq deńgeıde qalyptasqan eksperttik jumys toby bar. Onyń quramyna belgili ǵalym­dar, dárigerler kiredi. Árbir balaǵa táýlik boıy konsýltatıvtik kómek kórsetýde. Pandemııa kezinde balalarǵa ambýlatorııalyq-emha­na­lyq deńgeıde medısınalyq kómekti uıym­dastyrý sheńberinde árbir bala­ǵa, júkti áıelderge bólek fıltr bólme­ler qarastyryldy», dedi vıse-mınıstr.