YNTYMAQ KETKEN JERDE YRYS TURMAIDY

Nursultan NAZARBAEV: “Bıznestiń jol kartasy-2020” kásipkerler úshin de, sol sekildi bankter men ınvestorlar úshin de shıkizattyq emes jobalardy qarjylandyrý jóninen jańa múmkindikter ashady. Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstandaǵy oqıǵalarǵa baılanysty buqaralyq aqparat qural­daryna málimdeme jasady. Onda Elbasy Nursultan Na­zar­baev aldymen tósekte basy, tós­keı­de maly qosylǵan qyrǵyz halqyna keleńsiz oqıǵalar saldarynan aza­mat­taryn joǵaltqan qaıǵylaryna ortaqtasyp, kóńil aıtty. Qyrǵyz eli bizben ejelden aýyly aralas, qoıy qoralas el. Sondyqtan biz Qyr­ǵyzstanda osyndaı jaǵdaıdyń oryn alǵanyna úlken ókinish bil­dire­miz. Yntymaq ketken jerde yrys turmaıdy. Eldegi basbuzar­lyq pen tártipsizdiktiń saldarynan beıbit turǵyndar japa shekti. Eko­no­mıkaǵa orasan zor shyǵyn keldi, qan tógildi. Men osy oqıǵalar ke­zinde qaza bolǵandarǵa qaıǵyryp, olardyń otba­sy­lary men týǵan-týysqandaryna, barsha qyrǵyz hal­qyna kóńil aıtamyn, dedi Elbasy. Odan ári Prezıdent Vashın­gton­da bolǵan saparynda Qyrǵyz­stan­daǵy oqıǵalardy nazar­dan tys qaldyrmaı, barlyq habardy alyp otyrǵanyn, sonyń ishinde osy el­degi ýaqytsha úkimet ókilderi jáne burynǵy prezıdent Qurmanbek Bakıevpen telefon arqyly jıi sóılesip otyrǵanyn aıtty. Qyrǵyzstandaǵy oqıǵalar álem jurtshy­ly­ǵy­nyń bárin de alań­dat­ty. Sonyń ishinde, ási­rese, jaqyn kórshileri – bizdi, Reseı, Qytaı jáne onda múddesi bar AQSh-ty da qatty tol­ǵan­dyrdy. Germanııa, Fransııa, Italııa lı­derleri de oqıǵalardyń osylaısha teris óris­teýine alańdaýshylyǵyn bildirdi. Olardyń bári de EQYU-nyń jaýap­kershilik aýmaǵynda bolyp jatqan keleńsiz oqıǵa bolǵan­dyq­tan, Uıymnyń tóraǵasy retinde biz­den onyń sheshilýine qandaı yq­pal etýge bolatyndyǵy týraly oı­la­rymen bólisti jáne bizdiń pozı­sııa­myz týraly surady. Osy má­se­le­de menimen kezdesken lıder­ler­diń bári de AQSh prezıdenti B.Obamamen jáne Reseı prezıdenti D.Med­vedev­pen birlesip, oqıǵa­lar­dyń beıbit jolmen sheshilýine yq­pal etý qajettigin usynǵan edi. Biz osy usynysty durys sanap, B.Obama, D.Medvedev jáne men úsheýmiz birlese otyryp, oqıǵa­lar­dyń beıbit jolmen aıaqtalýy úshin Qyrǵyzstan basshylarymen kelis­sózderdi telefon arqyly jalǵasty­ryp otyrdyq. Vashıngton ýaqytynyń bizden 10 saǵatqa aıyrmashylyǵy bar eke­nin bilesizder, son­dyq­tan biz kúndiz sammıt jumysymen, al túnde Qyr­ǵyzstan máselelerimen aınalysyp, kúndiz-túni jumys istedik. Shúý de­gen­de burynǵy prezıdent Qur­man­bek Bakıev eldiń ońtústik óńirinde óziniń jaqtastary kóp ekenin aıtyp, prezıdenttik oryntaqtan bas tartpaı, sońyna deıin talasa­ty­nyn málimdegen bolatyn. Al bul elde azamat soǵysynyń tutanýyna ákelip soǵa­tyn sheshim edi. О́zi de qan jutyp, qaıǵy shegip ári ekono­mı­kalyq jaǵdaıdyń qıyndyǵynan bas kótere almaı otyrǵan eldi bul odan saıyn turalatýǵa soqtyratyn qadam bolatyn. Son­dyq­tan biz Bakıevti alǵan betinen qaıtarýǵa tyrystyq. Onyń eldi aman-esen tastap shyǵýy týraly ýaqytsha úki­metpen de óte aýyr kelis­sózder júr­di. Olar Bakıevti jaýapqa tartyp, onyń jasaǵan isterine baǵa berýleri qajettigin aıtty. Biraq bul eldiń ekige jarylyp, soǵysý múm­­kindigi ekenin biz de, Reseı Fe­de­rasııasy tarapy da túsindirgen soń keshe, 15 sáýir kúni keshke áı­teýir bir kelisimge kelgendeı bol­dyq. Sóıtip, Bakıevtiń Qyrǵyz­standy tastap shy­ǵýy­na zorǵa dep qol jetkizdik, dedi Nursultan Ábishuly. Odan ári N.Nazarbaev óziniń buıryǵymen keshe Qazaqstan Qor­ǵanys mınıstrliginiń Áskerı áýe kúshteri “04” borty Qyrǵyzstanǵa burynǵy prezıdent Q.Bakıevti alyp shyǵýǵa jibe­rilgenin jetkizdi. Ushaqtyń ishinde ony kúzetý úshin arnaýly áskerı bólimniń jaýyn­ger­leri otyrdy. Bort 18.30-da Alma­tydan ushyp shyǵyp, 19.15-te Jalalabad qalasyna qondy. Al 20.15-te Q.Bakıev pen onyń otba­syn mingizgen ushaq aman-esen ushyp shyǵyp, Qazaq­stan aýmaǵyna kelip qondy, degen Elbasy osy­naý jaýapty tapsyrmany múltiksiz oryndaǵan áskerı ushqyshtarǵa ózi­niń alǵysyn bildiretinin jáne olardyń Úkimet nagradasyna usy­nyla­tynyn aıtty. Men osy áreketimizben biz Qyr­ǵyzstandaǵy azamattyq qaqty­ǵys­tyń, “ońtústik-soltústik” bo­lyp bólinýdiń aldyn aldyq dep sa­naımyn. Bul áreketti biz EQYU-nyń qazirgi tóraǵasy retinde Uıym­nyń jáne barlyq alańdaýshylyq bil­dirgen elderdiń atynan jasadyq. Endi ýaqyt­sha úkimetke eldegi jaǵ­daı­dy turaqtan­dy­ryp, ony beıbit arnaǵa kóshirýge jaǵdaı týdy, dedi Qazaqstan basshysy. Odan ári N.Nazarbaev Qyrǵyz­standaǵy saıası daǵdarystyń sebep­teri­ne toqtaldy. Men sizderge bu­ryn da Vıktor Gıýgonyń “Tóńkeris qaıyrshylyqqa, al qaıyrshylyq qaıtadan tóńkeriske ákeledi” degen sózin aıtqan edim. Qazir sony qaı­talaýǵa týra kelip tur. Tóńkeris ózi­niń bastamashylaryn báribir qurtady, al onyń saldarynan eń aldy­men qarapaıym halyq japa shegedi. Mine, sol jaǵdaı búgingi Qyr­ǵyzstanǵa aınymaı kelip tur. Osylaı degen Elbasy tóńkeristiń saldary aýyr ekenin, onyń 2005 jyl­dan keıin endi ǵana jandana bastaǵan ekonomıkany tómenge quldyratyp jibergenin kóldeneń tartty. Ýaqytsha úkimet bı­likti qo­lyna nyqtap alyp, onyń vertıkal­dy­ǵyn qatańdatý qajet. Táýelsiz­dik­ti alý ońaı emes, al alǵannan keıin ony nyǵaıtý odan da qıyn. Osy qatarda táýelsizdik alǵannan keıin ony nyǵaıta almaı, dinara­lyq jáne ultaralyq arazdyqqa jol berip alǵannyń saldarynan ekige bólinip ketken Úndistandy mysalǵa kel­tirýge bolady. Sondyqtan táýelsizdikti eń al­dy­men eldiń ishin­degi tatýlyqpen ǵana nyǵaıta alasyń. Al Qyrǵyzstannyń jaǵ­daıynda, eń aldymen, ekonomı­kany kóterip, halyqtyń ál-qýatyn jaqsartý kerek edi. Biraq bul ba­ǵyt­taǵy jumystar nátıjeli bol­mady, ol óz kezeginde osyndaı ke­leń­siz jaǵdaı týyndatty, dedi Qa­zaqstan basshysy. Sóziniń sońynda N.Nazarbaev qazirgi tóraǵa retinde Qazaqstan EQYU-nyń áleýetin Qyrǵyz­stan­nyń beıbit damýyna kómek­tesýge, ekonomıkasynyń turaq­tanýyna burýǵa umty­la­tynyn aıtty. Jaqsybaı SAMRAT.