Elimizde azamattarǵa nesıe berý qarqyny baıaýlap, bankterdiń basym baǵyty bıznes pen naqty sektordy qarjylandyrýǵa oıysa bastady. Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi qabyldaǵan shekteý sharalary óz nátıjesin berip, ásirese kepilsiz tutynýshylyq nesıelerdiń burynǵy ekpini báseńdegen dep habarlaıdy Egemen.kz.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha halyqqa berilgen nesıeler kólemi 19,8%-ǵa ósip, 24,8 trln teńgege jetti. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda aıtarlyqtaı tómen kórsetkish: 2024 jyly ósim 23,9% bolǵan edi. Eń aıqyn baıaýlaý tutynýshylyq nesıeler segmentinde baıqaldy.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń dereginshe, tutynýshylyq nesıeler bir jylda 21%-ǵa ósip, 16,7 trln teńgeni qurady. Al bir jyl buryn bul ósim 33,5%-ǵa jetken. Erekshe nazar aýdararlyq jaıt – kepilsiz nesıelerdiń dınamıkasy. Olardyń ósý qarqyny 2024 jylǵy 29,3%-dan 2025 jyly 14,5%-ǵa deıin, ıaǵnı 2 esege jýyq tómendedi. Al jańadan kepilsiz qaryz berý kólemi 22,6%-dan 6,1%-ǵa deıin kúrt qysqardy.
Retteýshi organdar muny qaryz alýshylarǵa qoıylatyn talaptardyń kúsheıýi, borysh júktemesin shekteý jáne aqsha-nesıe saıasatynyń parametrlerin ózgertý sııaqty sharalardyń tikeleı nátıjesi dep túsindiredi.
Sonymen birge tutynýshylyq nesıe berý tolyq toqtaǵan joq. 2025 jyly segment ósimine avtonesıeler aıtarlyqtaı úles qosty. Olardyń kólemi 42,4%-ǵa artyp, 4 trln teńgege jetti. Bul avtonaryqtaǵy suranystyń jandanýyn kórsetedi. Ipotekalyq nesıeler de 14,6%-ǵa ósip, 6,9 trln teńgeni qurady.
Aýyl sharýashylyǵyna jeńildikpen berilgen nesıe kólemi 1 trıllıon teńgeden asty
Bızneske basymdyqHalyqqa nesıe berý saıabyrsyǵan tusta bankter ekonomıkany qarjylandyrýdy kúsheıtti. 2025 jyly ekonomıkaǵa berilgen nesıeler 19,1%-ǵa ósip, 40,2 trln teńgege jetti. Bul bank sektoryndaǵy aktıvterdiń ulǵaıýyna negizgi qozǵaýshy kúsh boldy.
Kásipkerlik sýbektilerine berilgen qaryzdar 18%-ǵa ósip, 15,4 trln teńgeni qurady. Bul 2007 jyldan bergi eń joǵary ósim. Negizgi úlesti iri bızneske berilgen nesıeler qamtamasyz etti: 27,1%-ǵa ósip, 5,5 trln teńgege jetti. Sondaı-aq jeke kásipkerlerge berilgen nesıe 35,6%-ǵa ulǵaıyp, 3,1 trln teńgeni qurady.
Al shaǵyn jáne orta bızneske berilgen nesıeler 5,7%-ǵa ósip, 6,8 trln teńgemen shekteldi. Retteýshiler muny ShOB-tyń qarjylyq sharttardyń qataıýymen, memlekettik qoldaý tetikteriniń qaıta qaralýymen jáne balama qarjylandyrý kózderiniń bolýymen baılanystyrady.
Nesıe ósimi ónerkásip, saýda, qurylys, kólik jáne qyzmet kórsetý salalaryn qosa alǵanda, ekonomıkanyń barlyq derlik sektorynda tirkeldi. Bul ınvestısııalyq belsendiliktiń saqtalyp otyrǵanyn ańǵartady.
Qarý asynǵanǵa – qaryz joq: Sarbazdarǵa nesıe berýge nege tyıym salynbaq?
Ulttyq bank: Eskertýden nátıjege deıinUlttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov 2025 jyldyń bastapqy tusynda-aq tutynýshylyq nesıe berý naryǵynyń shamadan tys ulǵaıý qaýpin ashyq aıtqan. Úkimettiń 28 qańtardaǵy keńeıtilgen otyrysynda ol halyqty nesıeleý ósimi 24,4%-ǵa, al tutynýshylyq nesıeler 33,5%-ǵa jetkenin atap ótken edi.
Osydan keıin qarjy retteýshileri, Úkimet pen Parlamenttiń birlesken bastamasymen qaryz júktemesin tejeýge baǵyttalǵan zań qabyldandy.
«Halyqtyń shamadan tys qaryzǵa batýynyń aldyn alý úshin nesıe boıynsha merzimi ótken bereshegi bar azamattarǵa qaryz berýge tyıym salyndy. Kollektorlarǵa qaryz berýdi 2 jylǵa shekteý engizildi. Tutynýshylyq nesıe berýdiń eń joǵary somasy belgilendi jáne qaryz alýshynyń boryshyn shekteıtin jańa normatıv engizildi», degen edi Tımýr Súleımenov.
Qazir bul sharalardyń naqty nátıje bere bastaǵany baıqalady. Tutynýshylyq nesıe berýdiń ósý qarqyny tómendep, naryq birtindep teńgerimdi sıpat ala bastady. Bul qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn saqtaýǵa jáne ekonomıkany uzaqmerzimdi negizde qoldaýǵa múmkindik beredi.
Jeńil nesıe – jarym nesibe