Financial Times jarııalaǵan zertteý smartfondardyń keń taralýy men álemdegi týý kórsetkishiniń tómendeýi arasynda baılanys bar ekenin kórsetti. Sınsınnatı ýnıversıtetiniń ǵalymdary 4G jelisi erte iske qosylǵan aımaqtarda jastar arasyndaǵy týý deńgeıi az ýaqytta quldyrap ketkenin anyqtaǵan, dep jazady Egemen.kz.
AQSh, Ulybrıtanııa, Aýstralııa sııaqty elderde týý kórsetkishi 2007 jyldan bastap tómendeı bastaǵan. Keıin bul úrdis Fransııa, Polsha, Meksıka, Marokko jáne Indonezııada da baıqalǵan. Al Afrıka elderinde kórsetkish 2013-2015 jyldary azaıǵan, bul kezeń smartfon satylymynyń kúrt ósken kezeńimen sáıkes keledi eken.
arXiv deregine sáıkes, demografııalyq ótpeli kezeń aıaqtalǵan 10 iri elde toǵyz jyl ishinde týý koeffısıenti 20%-dan astam tómendep, bir áıelge shaqqandaǵy bala sany 1,75-ten 1,35-ke deıin azaıǵan.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, másele smartfonnyń bıologııalyq áserinde emes, áleýmettik ózgeristerde jatyr. Jastardyń betpe-bet aralasýy azaıyp, ekran aldynda ótkizetin ýaqyty kóbeıgen. Saldarynan romantıkalyq qatynas pen otbasy qurýǵa beıim adamdar sany azaıyp barady.
Ilon Mask: 5 jyldan keıin smartfon paıdalanbaımyz
Sonymen qatar 2025 jyly Medicine jýrnalynda jarııalanǵan zertteý smartfon qoldaný erlerdiń gormondaryna, sháýet sapasyna nemese jynystyq fýnksııasyna tikeleı áser etpeıtinin kórsetken. Al Reproductive Toxicology jýrnalyndaǵy sholý zertteýi radıojıilikti sáýleniń reprodýktıvti jasýshalarǵa yqpaly bolýy múmkin ekenin aıtady. Biraq bul tujyrym ázirge janýarlarǵa jasalǵan tájirıbelerge negizdelgen.
Eske salaıyq, jýyrda smartfon týraly Qazaqsanda jańa tyıym engizildi.