HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda KSRO men AQSh boksshylary arasynda matchtyq kezdesýler úzdiksiz ótip turǵanyn kózi qaraqty kórermender umyta qoıǵan joq. Naqty derekterge súıensek, 1969-1990 jyldar aralyǵynda osyndaı jarystyń jalaýy 57 márte jelbiregen eken. Onyń arasynda resmı de, beıresmı de básekeler bar. Jarys birde Amerıkada ótse, endi birde Keńes Odaǵy aýmaǵyndaǵy birqatar qalada uıymdastyryldy. Aıtýly matchtyq kezdesýge degen jankúıerlerdiń qyzyǵýshylyǵy óte joǵary boldy.
Árıne, oǵan esh tańdanýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni bul eki alpaýyttyń arasyndaǵy «qyrǵı-qabaq soǵystyń» qatty ýshyǵyp turǵan kezi edi. Biri – kapıtalıstik, ekinshisi – sosıalıstik baǵyttaǵy memleket. Árqaısysy ár salada óziniń myqtylyǵyn dáleldeýge tyrysty. Bul ekonomıka men tehnıka, ǵylym men bilimdi aıtpaǵanda, tipti óner men sportta da aıqyn kórinis berdi. Ǵaryshqa ushyp, qarý-jaraq jasap ta jarysty. Bir sózben aıtsaq, barlyq salada ymyrasyz básekelestik oryn aldy. Sol sebepti de bokstan AQSh pen KSRO qurama komandalary arasyndaǵy matchtyq kezdesýge de aıryqsha saıası mán berildi.
Eki alpaýyttyń arasyndaǵy tuńǵysh matchtyq kezdesý 1969 jyldyń 27 qazanynda AQSh-tyń Las-Vegas qalasynda uıymdastyryldy. Bul jarystyń shymyldyǵyn 48 kılo salmaqtaǵy qazaq jigiti Jandos Kókimov pen Vılıam Hottorn ashty. Báseke qandasymyzdyń basymdyǵymen ótkenimen, jeńis amerıkalyq boksshyǵa berildi. Osy oraıda, jekpe-jekterge qazylyq qaptaldaǵy úsh tóreshiniń ekeýi AQSh, tek bireýi KSRO-nyń ókili bolǵanyn aıta ketken abzal. Iаǵnı jekpe-jek barysynda qarsylasyńdy uryp jyqpasań, onda syrttan kelgen órenniń jeńimpaz dep tanylýy neǵaıbyl. Jandos dál sondaı jaǵdaıǵa dýshar boldy.
Las-Vegastaǵy jarysta Qazaqstannyń taǵy bir boksshysy óner kórsetti. Ol – Ábdirashıt Ábdirahmanov. 67 kılo salmaq dárejesinde kúsh synasqan jerlesimiz Armando Mýnıske ese jiberdi. Alǵashqy raýndty óte jaqsy ótkizgen Ábdirashıt báseke bel ortadan aýǵanda qarsylasyna tizgindi berip qoıyp, qolda turǵan jeńisten aıyryldy.
Qazylar qansha jerden qyspaqqa alsa da KSRO men AQSh quramalary arasyndaǵy tuńǵysh matchtyq kezdesý alǵashqylarynyń paıdasyna sheshildi. Esep – 6:5. Keńes Odaǵy quramasy sapynda Vıktor Zaporojes (51 kılo), Aleksandr Melnıkov (54 kılo), Valerıan Sokolov (57 kılo), Valerıı Frolov (63,5 kılo), Valerıı Tregýbov (71 kılo) jáne Vladımır Babaryka (81 kılo) jeńiske jetti.
Arada úsh kún ótken soń kelesi báseke Monrealda jalǵasty. Jarnamalarda qarsylasymyz Kanada quramasy dep jazylǵanymen, sol komandanyń teń jartysy AQSh boksshylarynan jasaqtaldy. Bul joly da Keńes Odaǵynyń órenderi des bermedi. Jandos Kókimov Klaýdıo Rıverany qýyp júrip sabasa, Ábdirashıt Ábdirahmanov Parıd Baldassardy eki ret nokdaýnǵa jibergennen soń báseke toqtatyldy. Qalǵan jigitterimiz de namysty qoldan bermedi. Esep – 10:1.
1970 jyldyń aqpan aıynda amerıkalyqtar KSRO-ǵa kelip, ońbaı taıaq jep qaıtty. Máskeýde ótken kezdesýde 9:2 esebi tirkelse, Mınskide de qonaqtar jarytyp qarsylyq kórsete almady – 8:3. Bul jarysta eki qandasymyz kúsh synasty. Atap aıtsaq, Jandos Kókimov Vılıam Hottorndy bas kótertpeı tómpeshtep, Las-Vegasta jibergen esesin tolyǵymen qaıtarsa, Marat Jaqsybaev (51 kılo) Edvard Santıagony san soqtyrdy.
Atalǵan memlekettiń boksshylary arasyndaǵy matchtyq kezdesýler odan keıingi jyldary da óz jalǵasyn tapty. San mıllıon kórermen qyzyǵa tamashalaǵan básekelerdiń ekeýi Almatyda uıymdastyryldy. 1974 jyldyń 21 mamyrynda Qazaqstannyń boksshylary AQSh-tyń ulttyq quramasyn 5:3 esebimen utty. Jerlesterimizdiń arasynda Vasılıı Plakýshıı (48 kılo), Edýard Dýbovskıı (54 kılo), Vıktor Kýryshko (71 kılo), Valerıı Sokolov (81 kılo) jáne Vıktor Grebenıýk (+81 kılo) jeńis toıyn toılady. Sol jarysta áıgili Valerıı Rachkovtyń da óner kórsetkenin aıta ketýge tıispiz. Almatylyq óren Arroý Praıorǵa ese jiberdi. Alaıda ol kezde Valera nebári 18 jastaǵy bozbala edi. Ýaqyt oza ol álem chempıony, KSRO birinshiliginiń úsh dúrkin jeńimpazy atanyp, basqa da kóptegen asa iri halyqaralyq jarysta jeńis tuǵyryna kóterilgenin jankúıerler jaqsy biledi.
1990 jyldyń 2 mamyrynda KSRO men AQSh-tyń gúrzi judyryqty jigitteri qaıta Alataý baýraıynda bas qosty. Bul eki alpaýyttyń arasyndaǵy sońǵy kezdesý edi. Almatynyń qaq ortasynda ornalasqan qazirgi Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıynda ótken jarysta 6:4 esebimen rıng qojaıyndary basymdyq tanytty. Tarqatyp aıtsaq, Seıilbek Baltabaev (48 kılo) Bredlı Martınesti, Esbolat Nurmanov (51 kılo) Ronald Danlepti, Igor Iаrmenko (67 kılo) Patrık Berdti, Dmıtrıı Korsýn (71 kılo) Krıs Berdti, Andreı Kýrnıavka (81 kılo) Terrı Makgrýmdi jáne Igor Shıshkın (91 kılo) Haver Alvaresti utty. Al Albert Pakeev (54 kılo), Valentın Iýnýsov (57 kılo), Baqtyjan Amanbaev (60 kılo) jáne Aleksandr Banın (63,5 kılo) óz qarsylastaryna jol berdi.
Jalpy, KSRO men AQSh qurama komandalary arasynda uıymdastyrylǵan 57 matchtyq kezdesýde amerıkalyqtardyń nebári jeti ret qana asyǵy alshysynan túsken eken. Al Keńes Odaǵy bylǵary qolǵap sheberleriniń 45 márte mereıleri ústem boldy. Taǵy bes básekede teń esep tirkeldi. Iаǵnı KSRO quramasy sporttyń bul túrinde óziniń myqtylyǵyn moıyndatty.
Sóz oraıy kelgende, ár jyldary osy jarystarda joǵaryda atalǵan qazaqstandyq boksshylardan bólek, Anatolıı Toropov, Baqtaı Sápeev, Vasılıı Plakýshıı, Valerıı Rachkov, Berikbaı Nurmahanbetov, Serik Qonaqbaev jáne taǵy basqa jerlesterimizdiń jasyndaı jarqyldaǵanyn aıta ketken abzal. Olardyń árqaısysy óz qarsylastaryn qapy qaldyryp, KSRO quramasynyń jeńiske jetýine súbeli úles qosty.