DELEGATTARDYŃ LEBIZDERI

Búgingi forýmǵa mek­teptegi 20 jyl­dyq jumy­sym­nyń is táji­rıbesin alyp keldim. Uljan ESNAZARO­VA, Almaty qalasyn­daǵy №138 mekteptiń muǵalimi: – Oqýshylarym pán olımpıadasynda ylǵı da jaqsy kór­set­kish­ter­men kózge túsip, bilim sala­synda ájep­táýir nátı­jelerge qol jete bastaǵan tusta Bi­lim jáne ǵylym mı­nıstrliginiń pármenimen 1991 jyly geografııadan res­pýblıkalyq deń­geı­degi Es­nazarov­anyń ataýly mektebi ashyl­ǵan bolatyn. Búginde osy bilim uıasy turaqty jumys istep keledi. Búgingi forýmǵa mek­teptegi 20 jyl­dyq jumy­sym­nyń is táji­rıbesin alyp keldim. Ataýly mektepte Qazaq­stan geo­grafııa­syn alǵash ret jeke pán retinde oqytýǵa arnalǵan baǵdarla­ma jasaldy. Odan keıin 1995 jyly oqýlyq Bilim já­ne ǵylym mınıstrligi men “Soros-Qazaq­stan” qorymen bir­lesip ótkiz­gen gý­ma­nıtarlyq bilimdi jańǵyrtý baı­qaýynda jeńimpaz atanyp, qordyń granty bizge bu­ıyr­ǵan bolatyn. Qazirgi tańda Qazaq­­stannyń fızıkalyq geo­grafııasy tórt tilge aýda­ryldy. Ol bir­tindep orys, tájik, ózbek mektep­terin­­de de oqytyla bastady. Oqý-ádis­temelik keshen jasa­lyn­dy. Onyń aıasyn­da kóptegen jumys­tar atqaryldy. Sonyń báriniń túıini retinde aıta­ty­nym – 2005 jyly ózimniń jasaǵan oqý-ádis­temelik keshenimniń negizinde Qazaq­stan­­­nyń geografııa­sy boıynsha oqý-ádiste­me­lik keshen jasaý­dyń ǵyly­mı negizderi degen taqyrypta doktor­lyq dıs­serta­sııamdy qorǵap shyq­tym. Ataýly mektebimniń jeti múshesi qazir ǵylymı izdenýshi. Bireýi jaqynda kandıdattyq dısser­tasııasyn qorǵap shyqty. Bilim men ǵylymdy ushtas­tyryp júrgen muǵalim retinde aıtarym, bul kásip bir-eki jylda úıip-tógip jemis bere salmaıdy, talaı belesti artqa tastatatyn meh­natty jol. Aleksandr MAG­DO­DAROV, Belarýs Res­pýb­lı­kasy: Búgingi sharany kórmelerdi tama­sha­laý­­dan bastadyq. Kim­niń ne is tyndyrǵa­nyn baspa­lar­dan ja­ryq kórgen osy qun­dylyq­tar-aq taıǵa tańba basqandaı kórsetip berdi. Kitap­tyń sapasy men sany árqalaı bolsa da, bári­mizdiń kókeıimizde bir ǵana másele­niń turǵany anyq edi. Ol – ejelgi kórshilik qarym-qatyna­symyz­dyń, jaqyn baılanysy­myz­dyń qa­jet­­tigi. О́ıtkeni, qaı ótkelden de bir-biri­mizge súıeý bola bilsek, tez óte shy­ǵarymyz anyq. Sondyqtan sezdi jo­ǵa­ry deń­geı­­­de ótip jatyr deı­min. Shara­ny uıym­­­dastyrýǵa qan­sha­ma kúsh jumsal­ǵany kórinip tur. Qazaq­stan­nyń bilim salasy­nan úırenetin nárse kóp eken. Mundaǵy ın­novasııa­lyq jobalar qyzyq­ty­rady. Interaktıvti taqtamen jum­ys isteý tásilderi boıynsha bil­meı­tin jaqtarymyzdy toltyryp ketip baramyz. Belarýsten kelgen 27 adam­nyń árqaısysy bir-bir kemel oıǵa kenelip, jańashyl bir úlgini ilip barady deýge tolyq negiz bar. Majıddın SALI­HID­DINULY, Tájik­­stannyń “Maorıf va Farhang” baspasynyń qyzmetkeri: Astanada bizdiń bas­pa birinshi ret óz ónimderin tanystyryp otyr. Negizinen joǵa­ry oqý oryndary men mek­tep­terge oqý­lyq­tar shyǵarýmen aına­ly­samyz. Taby­symyz aıtarlyqtaı. Tájikstan­nan 20 adam keldik. Bári bilim sala­syn­­da talaı jyldan beri jemisti eń­bek etip kele jatqan bilikti ustazdar. Al, sezge qatysý sebebimiz týraly aı­ta­­tyn bol­saq, Qazaqstan mektep­teri­nen úıre­netin úrdister óte kóp dep estımiz. Álemdik stan­dartqa ót­ken mek­tepterdiń tájirı­belerinen úı­rengimiz keledi. Rýhanı qarym-qaty­nastyń osyndaı tamasha jolyn endi esh­bir qıyndyq buzbasyn dep tileımin. Andreı ROGO­ZOV, Reseı, orys tili men ádebıetiniń muǵalimi: – Barlyq adamzat balasyna ortaq bir qun­dylyq bar. Ol – bilim. Sondyqtan osy izgilik shyraǵyn izde­gen adamdar mindetti túrde bir núktede joly­ǵy­syp, bir kemege taǵdyrlary baılana­dy. Búgin sondaı oı-múddeleri bir jan­dar bas qosýda. Jáne bul sala adam bala­synyń ıgiligi úshin ǵana qyz­met etetin bolǵandyqtan, munda tek ony shyn kóńilmen qalaǵan zııaly jan­dar toǵysty dep esepteımin. О́zim orys tili men ádebıetten sa­baq beremin. Oqyǵan-toqyǵanym bir basyma jetetindeı de. Biraq ózin bol­dym, toldym degen adam eshteńe bil­meıdi degen sóz bar emes pe? Son­dyq­tan mundaı qorytyn­dydan qorqa­myn. Únemi bir jańalyq tapsam dep izde­ne beremin. Sezden kóp jańalyq kúte­min. Astana qatty unady. Bul sózdi jáı kóńilge qarap aıtyp otyrǵan joqpyn. Áýejaıda avtobýstan keshi­gip jalǵyz ózim qalyp qoıdym. Eshkimniń telefon nómirin bilmeı­min, taǵy birde-bir adamnyń aty-jóni este joq. Biraq osy aralyqta qanshama jannyń jyly sezimine bólenip úlgerdim. Jolda qaldyr­mady. Áıteýir árkimnen surastyra kele sezdiń ótetin ornyn taýyp al­dym. Sharanyń dál ústinen tústim. Olga MYRZA­KEL­­DIEVA, Kók­she­taý, qazaq tiliniń muǵalimi: Qyryq tórt jyl­­dan beri muǵalim­min. Orys mektebinde qazaq tilinen sabaq bere­min. Biraz oqýlyq­tyń av­tory­myn. So­nyń ishinde 6-synyptyń oqý­lyǵyn jazdym. Taǵy da basqa eńbekterim jeter­lik. Onyń bárin tizbelep aıtpaı-aq qoıa­ıyn. Eńbegińniń baǵasyn ózgeler berýi kerek qoı. Al men myna sezge mol úmit artyp keldim. Álemniń ár elinen sańlaq muǵa­limder jınala­tynyn estip, taǵatsyz­dana kúttim. Igi jaq­sy­nyń basy qosy­lyp, bilim sala­synyń túıtkilderin birge sheshýge, birlesip is júrgizýge bekinýi qanat­tandyrdy. Osydan men de ózime kere­gimdi taýyp qalarmyn-aý degen úmit oty jyltyraıdy. О́ńirlerdegi muǵa­limder úshin bul shara bir jylǵa rýha­nı azyq boldy dep oılaımyn. Qabıba BО́LEK­BAEVA, Atyraý obly­sy, Qyzylqoǵa aýda­ny, Muqyr orta mek­tebiniń oqý isi jónin­degi meń­gerýshisi: Buǵan deıin de bir­neshe márte res­pýb­lıkalyq semı­­nar­larǵa, jańashyl muǵalim­derdiń forýmyna qatysyp, ózara tájirıbe al­masý jaǵynan kendelik keshken jaıy­myz joq. Jeke kita­bym ja­ryq kórgen. Al endi myna sezden ne kúte­siń dese, odan úlken ásermen ora­lyp bara jat­qa­nymdy aıtar edim. Zaman talabyna saı bolýy úshin qazaq mektepterine qa­zir­gi tańda ne kerek, jastardy álem­dik deńgeıdegi bilimmen sýsyndatý úshin aýyl mektep­terine ne kerek, ju­mys­ty qalaı uıymdastyrý kerek degen sııaqty kókeıdegi kóp saýal­dyń birazyna naqty jaýap tapqan­daımyn. Munda úırengen­derimdi mekteptegi jumysyma úılesti­rip, odan ármen qaraı da oqyǵan-túı­genimdi shákirtterimniń boıyna dary­­­týǵa tyrysamyn. Otyz jyldan beri aǵylshyn tilinen sabaq berip kelemin. 2007 jyly AQSh-ta ótken dúnıejúzilik baıqaýǵa qatysyp, Amerıkanyń gran­tyn jeńip aldym. Amerıkada, Japo­nııada jumys istep júrgen shákirtterim bar. Ustazǵa osy mereıden asqan ne bar? Lılııa BAPASIаN, Armenııa, baspager: Meımandos qazaq halqy bizdi uzaq ýa­qyt kór­megen eń jaqyn dosyndaı ys­tyq qushaǵyn jaıyp qarsy alyp jatyr. Mun­daı sezimder eshbir sózdiń qaýy­zyna syı­mas edi. Bizdi Bilim vıse-mınıstriniń ózi bastap keldi. Sezde kóp áriptes dostardy taptyq. Osyn­daı baýyrmal qarym-qatynas­tar jalǵasa bersin, Armenııadan kelgen jeti adamnyń ti­legi osy. Endigi kezekte qazaqtar biz­­­diń elge kelip, bir-birimizben ara­la­syp-qura­lasyp jatsaq, jaman ba? Osyndaı baı­lanysqa jetetin túk joq. Bolat ÁBDI­KÁ­RIM­­­ULY, agroýnı­ver­sı­tettiń oqytý­shysy: Mundaı halyq­aralyq basqosýlardan ózińe paıdaly kóp nár­se alýǵa bolady. Eń bas­­­ty­sy, basqalar­dan qaı jaǵymyz osal eke­nin, nemiz­ben ozyq ekenimizdi aıyra bilý úshin de munyń paıdasy ushan-teńiz be dep qaldym. О́ıtkeni, bul jaǵynan Re­seıden úırenetin nársemiz kóp. Olar­­dyń ozyq tájirıbelerin qol­danýdan tartynbaýy­myz kerek. Abaı danyshpan: “Oqý-bilim – orys­ta” degende, qazaqty mensin­begen­dik­ten aıtqan joq qoı, qaıta týǵan halqyna shyn jany ashy­ǵan­dyqtan ózgeniń ozyǵynan jırenbe­sin, jaq­sy­sy­­men janyn baıytsyn degen oımen jurtty orystan úırenýge únde­gen joq pa? Sol sóz áli eskirgen joq.