Elbasynyń senimdi serigi: «Preodolenıe» (Belasý) telefılmin kórgendegi oı

Sóz joq, halyqtyń, memlekettiń tur­mys áleýeti, onyń órkendeýi, ósýi, ha­­lyqaralyq bedeli, eń aldymen Mem­­leket basshysynyń, ıaǵnı bizdiń Kons­tı­­tý­­­sııamyzǵa sáıkes Qazaqs­tan Res­pýb­­lı­ka­sy Prezıdentiniń qyz­me­ti­men tike­leı baılanysty.

Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev bılik tiz­­gi­nin quldyraý men qaıshylyqqa toly eń qıyn kezeńde qolyna alyp, pre­zıdent laýazymynyń áleýetin meı­­linshe belsendilikpen, bilimdi bi­lik­­­ti­likpen, aıryqsha qaırat­ker­lik­pen kórsete aldy. Onyń san qyr­­ly to­­lassyz eńbegi eldi rýhanı, saıası kúı­­­­ze­listen, turmystyq, ekono­mı­ka­lyq daǵdarystan shyǵarýǵa arnaldy. Ult bolyp, uıystyq. Ulttyq bir­­li­gi­miz ben yntymaǵymyzdyń, hal­qy­­­myzdyń qoǵamdyq kelisimge jú­gingen danalyǵynyń arqasynda qaq­ty­ǵys­tarǵa jol bermeı, jel sózge je­lik­peı, ja­sampazdyq aýanyn qa­lyp­tas­tyra al­dyq.

Nursultan Ábishulynyń kemeńger bas­shy­lyǵymen otyz jylǵa jýyq kezeń­de odan burynǵy júzdegen jyldarda ata-babalarymyz armandap, qol jetkize al­maǵan talaı ıgilikter búgingi urpaq­tyń úlesine tıdi. Munyń bári – zamany­myz­dyń ólsheýsiz baqyty, taǵdyrdyń syıy.

Nursultan Nazarbaev bıliginiń tarıhı túıini – 2019 jyldyń 19 naýryzynda keshki saǵat 19-da jarııa etilgen óziniń prezıdenttik ókilet­tigin toqtatyp, endigi jerde Mem­le­ket basshysy qyz­metin Qasym-Jomart Toqaevqa tapsyr­ǵa­nyn­da. Osy sát­ten jańa Qazaqstandaǵy prezı­denttik bıliktiń jańa kezeńi bastalady. Reseıdiń belgili pýblısısi Leonıd Mlechınniń paıymdaýynsha, bul – TMD keńistigindegi memleketterde de, Eýropa, Azııa elderinde de buǵan deıin bolmaǵan, kezdespegen oqıǵa. Dúnıejúzi sarapshylarynyń aıtýynsha, osy tarıhı oqıǵanyń birneshe ereksheligi bar. Is basyndaǵy Prezıdent óz bastamasymen resmı qyzmetten ketip, ózinen keıingi, ózi da­ıyndap, el basqarýdyń san qyrly mek­tepterinen ótkizip, elge, dúnıe­jú­zilik qoǵamdastyqqa ta­ny­­lyp, ke­mel­dengen dara tulǵany ha­lyq­­qa usyn­dy. Osyndaı beıbit ári taǵy­lymdy qarym-qatynaspen bılik aýys­tyrý memleketimizdiń bedelin kóterip, dú­nıe­júzilik qoǵamdastyqtyń qur­me­t­ine ıe boldy. Qasym-Jomart Kemel­ulyn hal­qy­myz da, dúnıejúzilik qoǵam­­dastyq ta jyly qabyldap, onyń bola­shaq qyzmetine úlken senim artyp, zor tilektestik bildirýmen keledi.

О́tken aptanyń sońǵy kúnderinde «Habar» arnasynan kórsetilgen belgili tele­jýrnalıst Erlan Bekhojınniń jańa telefılminde joǵaryda aıtyl­­ǵan jaǵdaılardy saraptaýmen qatar, ekinshi Prezıdentimizdiń ómirbaıa­ny­nan kóptegen jańa derekter kórse­til­­­gen. Fılm Qasym-Jomart To­qaev­­tyń Táýelsiz Qazaqstannyń jańa dáýir­­degi dıplomatııasynyń qa­lyp­tasýy men onyń dúnıejúzilik qoǵam­­das­tyq­tyń múshesi qataryndaǵy bel­sendi ári júıeli qyzmetiniń tarıhynan, kúrdeli kelissózder men halyq­aralyq dárejedegi kórnekti tulǵa­lar­­dyń eli­­mizge kózqarastary men pikir­leri­nen mol maǵlumat beretin «Belasý» («Preodolenıe») eńbeginiń atymen oryndy atalypty. Ásirese, jas kezinde adamnyń ómiri belgili bir belasýlarǵa jetý, ony eńserý, odan asýdan qura­la­tyny sııaqty, memleket ómiri de búgingi, erteńgi, bolashaq asýlardan turady. Fılmde bas keıipker atalǵan kitaptaǵydaı mektep oqýshysy kezinen óziniń bolashaq mamandyǵyn jazbaı, jańylmaı tańdaýy, sonyń jolynda, bilikti maman bolý úshin tabandy izdeniske beıimdelip, oqý, tereń ári álemdik aýqymda meılinshe kóp oqýy kimge bolsa da, ásirese jastarǵa, mektep oqýshylaryna ónege-úlgi. Qan­daı tehnologııalyq zaman bolsa da jasós­pirim balanyń naqty adamdarǵa, kór­nek­ti tulǵalarǵa qarap, ómirge talpynatyny da tabıǵı sezim, sana, áreket. Azamat­tar­dyń belgili bir maqsatqa umtylyp, naqty nátıjege qol jetkizýi de osyndaıdan bastalady.

Qasym-Jomart Kemelulynyń ba­la­lyq, oqýshy, stýdent shaqtarynyń foto­­sýretteri, álemge keń taraǵan la­ýa­zymdy dıplomatııalyq qyzmet­terindegi ártúrli deń­geıdegi táýelsiz elimizdiń múd­de­sin­de­gi kelissózderi, BUU, EQYU, taǵy bas­qa ha­­lyqaralyq minberlerdegi oryndy, maz­mundy baıan­damalary men sózderi – búgingi Mem­leket basshysynyń álem­dik deń­geı­degi qaıratkerlik eńbeginiń aı­ǵaǵy.

Sondaı-aq fılm avtory elimiz­diń Syrtqy ister mınıstriniń Qazaqs­tan­nyń kópvektorly syrtqy saıasatyn utym­dy us­taný arqyly dúnıejúzilik qoǵamdas­tyq­pen beıbit áriptestik, ózara senim qarym-qatynasyn qalyp­tas­­tyrýyna mańyz berýi shejireli baıan­­dalady.

Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy memle­kettik táýelsizdigimizdi jarııa­laǵan alǵash­qy kúnnen bastap, bizdiń egemendi­gi­miz­di tanyp, moıyndaǵan alys, jaqyn memleketterdiń kópshi­ligimen dıplomatııalyq qarym-qaty­nas ornatyp, áriptestik, dostyq kelisim­derge qol jetkizýdi kezek kúttirmes min­detter qa­ta­ryna qoısa, sony oryndaǵan laýazymdy tulǵa Qasym-Jomart Toqaev bol­ǵany fılmniń óne boıynda anyq, aıqyn kórsetiledi.

Qazaq jeriniń shekarasy ejelden turaq­talǵan. Alaıda ol shekara buryn­ǵy Odaq sheńberinde boldy. Endi derbes memleket retinde, eń aldymen, kór­shi­les eldermen kelissózder júrgizý arqyly halyqaralyq talaptarǵa saı she­karalyq kelisimge qol jetkizý, onyń syzy­ǵyn belgileý (delımıtasııa), arnaıy shekaralyq belgilermen jab­dyq­taý (demarkasııa) sııaqty óte kúrdeli jumysty júrgizip, naqty ná­tı­jege qol jetkizýdi Elbasy kezinde Syrtqy ister mınıstri Qasym-Jomart Toqaevqa senip tapsyrǵan. Ol abyroımen oryndalǵan. Osynaý óte mańyzdy jumysty júrgiz­gender qatarynda Qytaıdaǵy elshi r­e­tin­de ózimniń de bolýymdy zor baqyt dep sanaı­myn. Fılmde osy kelissózderden de kóri­nister bar.

Fılmniń mańyzyn kóterip turǵan taǵy bir bóligi – bizdiń ultymyzdyń per­­zenti týraly sheteldik halyqaralyq keńis­tikte tanymal, bedeldi memleket qaıratkerleriniń óte joǵary pikir­leri. Máselen, Reseı Syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov Qasym-Jomart Toqaev­ty Máskeý halyqaralyq qaty­nastar ınstıtýtynyń stýdenti kezinen bile­tinin aıtyp, onyń dıplo­ma­tııa­nyń eń kúrdeli salalarynda shyń­da­lyp, shy­nyqqanyn, mol tájirıbe jınaq­ta­ǵanyn, mineziniń óte taban­dy­ly­ǵyn, maqsatyn oryndaýdaǵy qajyr­lylyǵyn, keń aýqymdy bilimdar­lyǵyn erekshe qurmetpen dáriptese, Aýstrııa Parlamenti basshysynyń orynbasary Volfgang Grossrýk osyndaı óte parasatty, joǵary dárejedegi dıp­­­lo­­mat­tyń óz ultynyń dárejesin Eýro­pa elde­rine tanytyp, qurmettetip júr­ge­nine erekshe rızashylyǵyn bil­di­redi. Máskeý halyqaralyq qaty­nas­tar ınstıtýtynyń rektory Anatolıı Torkýnov Qasym-Jomart Toqaevqa jan-jaqty minezdeme bere kelip, onyń osy joǵary oqý ornynyń túlegi ekenin maq­­ta­nyshpen aıtady.

Osy kórsetilimde qazirgi Qazaqstan, onyń jetistikterin tuńǵysh jáne ekin­shi prezı­dentteriniń eńbekterimen baı­lanys­tyryp, qazaq týraly jaqsy sóz aıt­qan Zerbo Lassına (BUU), Tansý Chıller (Túrkııa), Arıel Koen (AQSh), Tarıa Helonen (Fınlıandııa), Sergeı Ordjanıkıdze (BUU), Roza Otýnbaeva (Qyrǵyzstan), Reınhold Lopatka (Aýstrııa) taǵy basqa ártúrli bedeldi laýa­zymdy tulǵalarǵa, halyqaralyq sa­rapshylarǵa ádil pikirleri úshin alǵy­sy­myz sheksiz.

Fılmniń óne boıyndaǵy kórinis­ter­den de tys aqparattyq baıandaýlar da telekórermenderge jaqsy áser etedi.

Mundaı derekti fılmder tek Tá­ýel­­­s­iz­digimizdiń 30 jyldyǵynda ǵana emes, únemi, úzbeı ázirlenip, halyq nazaryna usynylýy tıis. Bul – basshyny dá­rip­teý emes. Elge kerek aqparat. Laýa­zym­­dy tulǵalardyń atqaryp júr­­gen ju­mystaryn kórsetý, ásirese jas­tar úshin, jas urpaq úshin – bir jaǵynan óz memleketin tanyp-bilý, ekinshiden, onyń tárbıelik máni de zor.

Bul telefılm Qasym-Jomart Toqaev­tyń tek kásibı dıplomatııalyq eń­bek jolyna arnalǵandyǵyn ańǵar­dyq. Ol da iriktelip, birneshe oqıǵa týraly aqparattyq qana aýqymda alynǵan. Shyn máninde ár baǵytqa arnalǵan, basqa memleketter ókilde­ri­men júrgiziletin kelis­sóz­­derdiń sal­ma­ǵy aýyr-aq. Máselen, kór­shiles el­der ókilderimen shekaralyq kelis­sózder, sonyń ishinde, ásirese, Shy­ǵystaǵy kórshimizben bolǵan shekara ke­lis­sózderi óte mańyzdy tarıhı oqı­ǵa­lar bolǵandyqtan, olar týraly jeke derekti fılm daıyndalsa da ar­tyq bolmas edi.

Sol sııaqty, kezinde Reseı-Grýzııa ara­syndaǵy qarýly qaqtyǵysqa baı­la­nys­­ty Eýropadaǵy qaýipsizdik yn­tymaq­tas­tyq uıymynyń Par­la­ment­tik assambleıasynda arnaıy baıan­damany naqty kim, qaı eldiń ókili ja­saý kerek degende uzaq pikir alysýdan keıin, 57 memlekettiń Par­lament depýtattary biraýyzdan Qa­zaq­stan Parlamenti Senatynyń Tóra­ǵasy, EQYU PA Tóraǵasynyń orynba­sary Qasym-Jomart Kemeluly To­qaev­tyń kandıdatýrasyna toqtaǵan. Sol jyldyń kúzinde Toronto (Kanada) qalasynda ótken EQYU Parlamenttik assam­b­leıa­synyń kúzgi sessııasynda Qasym-Jomart Toqaev sol baıandamany óte joǵary dárejede jasap, Qazaq­stan­nyń abyroıyn kótergenine kýá bol­ǵanbyz. Baıandama boıynsha sol jınalysta 62 depýtat sóz sóılegende, túgel­deı derlik Qasym-Jomart Toqaev­tyń baıandamasynyń qarsy ekijaqty jaras­tyrýǵa arnalǵandyǵyn basa aıtyp, Qazaqstan delegasııasynyń már­tebesi bir kóterilgen. Mundaı ta­ǵy­lymdy jaıttar barshylyq jáne olar memleket damýynyń shejiresin quraıdy.

Qýanysh SULTANOV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri