2 tamyzda Tokıo tórinde grek-rım sheberleriniń saıysy bastalady. Demeý Jadyraev, Meırambek Aınaǵulov bastaǵan balýandarymyz Olımpıadada baryn salady degen senimdemiz. Alaıda júlde alady-aý degen kóshbasshylarymyz keıde bolmashy qatelikterge boı aldyryp, júldesiz qalatyny bar. Osy oraıda Beıjiń Olımpıadasynyń kúmis júldegeri Nurbaqyt Teńizbaevty áńgimege tartqan edik.
– Nurbaqyt, osydan bes jyl buryn Rıo Olımpıadasynda birde-bir balýanymyz júldegerler qatarynan kórine almady. Eń joǵary jetistigimiz Almat Kebisbaevtyń jetinshi orny boldy. Mundaı sátsizdiktiń syry nede?
– 2016 jylǵy Olımpıadada grek-rım kúresinen el namysyn Almat Kebisbaev pen Dosjan Qortyqov qana qorǵady. Nátıje biz kútkendeı bolmaǵany ras. Degenmen, qazir jaǵdaı basqasha. Rıodan keıin quramada aýys-túıis bolyp, jumys baǵyty da ózgergeni baıqalady. Olımpııa oıyndary degen sportshynyń mansabyndaǵy eń úlken doda ǵoı, eshkim aıanyp qalmaıtyny anyq. Tipti myqty degen sportshylar da súrinedi. Almas pen Dosjannyń joly bolmady dep oılaımyn. Áıtpese, ekeýi de myqty sportshylar qatarynan.
– Bas bapker Baqtııar Baıseıitov Olımpıadaǵa qatysatyn balýandardyń tizimin jarııalaǵanda 60 kılo salmaqqa Meırambek Aınaǵulovtyń tańdalǵany kóptegen kúres jankúıerleriniń tańdanysyn týdyrdy. О́ıtkeni bul salmaqta Meırambekten basqa Aıdos Sultanǵalı da bar-tuǵyn jáne Sultanǵalı sońǵy jyldary Aınaǵulovqa qaraǵanda halyqaralyq jarystarda joǵary nátıje kórsetti. Azııa chempıony atandy. Biraq Baqtııar bapkerdiń tańdaýy Meırambekke tústi. Nelikten dep oılaısyz?
– Muny bapkerdiń ózinen suraǵandaryńyz jón shyǵar, óıtkeni Olımpıadaǵa quramany jasaqtaǵan solar ǵoı. Al endi Meırambek pen Aıdosqa kelsek, ekeýi de sen tur, men ataıyn deıtin myqty balýandar. Mundaı deńgeıdegi balýandar baryna biz qýanýymyz kerek. Osy joly tańdaý Meırambekke tústi. Sondyqtan oǵan artylar júk kóp. Senimdi aqtasa, joly bolǵany. Al eger osy Tokıoda joly bolmaı jatsa, kelesi Olımpıadaǵa bar-joǵy úsh-aq jyl qaldy ǵoı. Onda Parıj Olımpıadasynda Aıdostyń juldyzy janar dep oılaımyn.
– Kúreste joldama salmaq dárejesine beriledi. Iаǵnı Olımpıadaǵa kimniń baratynyn kóbinese bapkerler sheshedi. Osyndaı erejege sizdiń kózqarasyńyz qandaı?
– Kúres túrlerinde lısenzııa naqty balýanǵa emes, sol salmaq dárejesine beriledi. Balýandardy sheteldik jarysta bolsyn nemese ózara kúrestirip, jeńgen adamǵa tańdaý jasaǵan durys. Sonda aparǵan balýanyńyz jaqsy óner kórsetýi múmkin.
– Meırambek Aınaǵulov osal balýan emes. 2017 jáne 2019 jylǵy álem chempıonatynda júldeger atandy. Alaıda 60 kıloda «sen tur, men ataıyn» degen balýandar jınalǵan emes pe? Ásirese, jarys qojaıyny sanalatyn japonııalyq Kenıtıro Fýmıta da myqtylardyń myqtysy. Rıo Olımpıadasynyń qola júldegeri, ózbekstandyq qazaq jigiti Elmurat Tasmuratov ta bar. Meırambektiń Olımpııa oıyndaryndaǵy múmkindigi qandaı?
– Meırambektiń salmaǵynda myqtylar kóp. Biraq kúres degen naqty myna balýan utady deıtin sport emes. Bul jerde Olımpıadaǵa kim jaqsy daıyndaldy, sol jeńimpaz atanady. Siz aıtqan balýandardyń qatarynda mamandar da, men de Meırambekti favorıtter qataryna qoıamyn. Odan bólek qyrǵyzdyń jas balýany Jolaman Sharshenbekovti de favorıtter qatarynda dep esepteýge bolady. Qytaı atynan kúresetin qandasymyz Saılıkke Ýálıhan baýyrymyz bar. Jalpy, ár salmaqqa 16 balýan qatyssa, onyń bári osal emes. Iаǵnı jeńimpaz atanýǵa árqaısysynyń múmkindigi bar.
– Osydan eki jyl buryn Nur-Sultanda ótken álem chempıonatynda Asqat Dilmuhamedov 77 kılo salmaqta joldama alǵan edi. Alaıda arada eki jyl ótkende bul salmaqta Demeý Jadyraev kóshbasshyǵa aınaldy. Jadyraev Tokıoda senimdi aqtaı ala ma?
– Ashat ta, Demeý de Almaty oblysynyń sportshylary. Ekeýiniń de baryp júrgen jarystaryn kórip, barynsha daıyndyqtaryn baqylap júremin. Olımpııa oıyndary jaqyndaǵan sátte bapkerlerdiń tańdaýy Demeýge tústi. Endi Demeý bar kúsh-jigerin salyp, joǵary nátıjege qol jetkizedi degen senim bar.
– Rıo Olımpıadasynyń qarsańynda «meldonıı qoldandy» dep ýaqytsha shettetilgen Nursultan Tursynov byltyr kóktemde úlken sportqa qaıta oraldy. Bas-aıaǵy bir jyldyń ishinde ol eki birdeı jaýapty jarysta jeńiske jetti. Nursultannyń múmkindigine qandaı baǵa beresiz?
– Iá, Nursultan Tursynovtyń salmaǵynda elimizde asa úlken básekelestik joq. Nursultanǵa el chempıonatyna qatysyp, birinshi nómirli balýan bolý qıynǵa soqqan joq. Al endi álemdik deńgeıde Nursultanǵa júldeger atanýǵa biraz ter tógý kerek. Baǵy men baby qatar shapsa, Nursultan da el namysyn qoldan bermeý kerek.
Jalpy, barlyq balýandarymyzǵa jankúıer bolamyz, bárinen júlde kútemiz. Sondaı-aq eldiń júgin arqalap barǵan barlyq sportshyǵa sáttilik tilep, abyroımen el namysyn qorǵap, júldemen oralsyn deımin.