Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń jetekshiligimen ótken palatanyń sársenbi kúngi jalpy otyrysynda zııatkerlik menshik, memlekettik jastar saıasaty, oıyn bıznesi jáne ózge de zań jobalary qorytyndy ázirleý úshin zańnamalyq aınalymǵa alyndy. Sondaı-aq, depýtattar eki halyqaralyq qujatty qarap, ratıfıkasııalady.
Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń jetekshiligimen ótken palatanyń sársenbi kúngi jalpy otyrysynda zııatkerlik menshik, memlekettik jastar saıasaty, oıyn bıznesi jáne ózge de zań jobalary qorytyndy ázirleý úshin zańnamalyq aınalymǵa alyndy. Sondaı-aq, depýtattar eki halyqaralyq qujatty qarap, ratıfıkasııalady.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Vetnam Sosıalıstik Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Investısııalardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy boıynsha baıandamany Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Erbolat Dosaev jasady. Mınıstrdiń málimetine qaraǵanda, kelisimge Vetnam premer-mınıstri Ngýen Tan Zýngtiń elimizge resmı sapary barysynda 2009 jylǵy 15 qyrkúıekte qol qoıylǵan. Kelisim eksproprıasııa, ulttandyrý, ınvestorǵa ótemaqy tóleý jáne daýlardy sheshýge qatysty normalardy qarastyrady.
Sonymen qatar, bul kelisim taraptar arasyndaǵy daýlardy sheshý maqsatynda uıymdastyrylatyn halyqaralyq tórelik sottardy qalyptastyrý rásimin egjaı-tegjeıli reglamentteıtin erejelerdi qamtıdy. 2005 jyldan bastap 2013 jyldyń 9 aıyna deıin Qazaqstanǵa aǵylǵan vetnamdyq ınvestısııa kólemi 2,4 mıllıon AQSh dollary bolypty. Jalpy, eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 221,8 mıllıon dollardy quraǵany belgili bolyp otyr. Qazaqstannyń eksporttyq taýarlary asbest, temir prokaty, túrli kóliktik qurylǵylar bolsa, ol jaqtan shaı, dári-dármek, tamaq ónerkásibi úshin qurylǵylar, kompıýter jáne olarǵa qajetti jabdyqtar jetkiziledi eken.
Depýtattar zań jobasyna qoldaý bildire otyryp, ózderiniń oılaryn da ortaǵa saldy. Ýálıhan Bıshimbaev Vetnam Azııadaǵy eń qarqyndy damyp kele jatqan elderdiń biri ekenin aıta ketip, 90 mıllıon turǵyny bar el halyq sany jaǵynan 14-shi orynda ekendigin de tilge tıek ete ketti. Buryn agrarly el qazirgi tańda ónerkásibi órkendegen elge aınalyp otyr. Bul sala Vetnam ishki jalpy óniminiń 40 paıyzyn quraıdy eken. Ásirese, keme jasaýda qazir Vetnam álemde besinshi orynda kórinedi.
Halyqaralyq kelisimderge kimderdiń jaýap beretindigi turǵysynda saýalyn qoıa otyryp, Raýan Shaekın olardyń tek munaı-gaz salasynda ǵana júzege asyp otyrǵandyǵyna qynjylys bildirdi. Depýtattyń paıymynsha, agrarlyq salada aıtarlyqtaı tabystarǵa jetken bul eldiń bizge bereri de mol edi. Ol óz sózinde syrtqy saıasat vedomstvosyna qaraıtyn «Investısııalarǵa yqpal etetin Qazaqstan ortalyǵy» AQ jumysyn da synǵa aldy. Bul rette belgili bolǵany, bir vetnamdyq holdıng Astana qalasynan quny 100 mıllıon dollar bolatyn ǵımarat keshenin salýdy qolǵa almaq. Sondaı-aq, Petro-Vetnam munaı-gaz kompanııasy «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasymen yntymaqtastyqqa múddeli ekendigin kórsetip otyr.
Sondaı-aq, palata depýtattary «2007 jylǵy 6 qazandaǵy Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna múshe memleketterdiń quqyq qorǵaý organdary men arnaıy qyzmetterin jaraqtandyrý úshin arnaıy tehnıka men arnaıy quraldardy jetkizýdiń jeńildikti sharttary týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn maquldady. Hattamaǵa 2010 jylǵy 10 jeltoqsanda Máskeý qalasynda Armenııa, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Reseı memleketteriniń basshylary qol qoıǵan. Qazirgi ýaqytta hattama uıymnyń Qazaqstannan basqa barlyq elderi tarapynan ratıfıkasııadan ótkeni málim boldy.
Kelisimdi ózektendirý týraly bastamashylyqty Reseı tarapy tanytypty. Bul rette hattama boıynsha kelisimge quqyq qorǵaý organdary men arnaıy jasaqtarǵa arnalǵan tehnıka men quraldardy jeńildikti sharttarmen jetkizýdi júzege asyrý kezinde shyǵystardy erkin aıyrbastalatyn valıýtamen de, Reseı rýblimen de tóleý múmkindigi usynylady. Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov depýtattar saýalyna bergen jaýabynda arnaıy tehnıka men quraldardyń 90 paıyzy Reseıden satyp alynatynyn alǵa tartty. Jalpy, bul maqsatqa jyl saıyn 5 mıllıard teńge jumsalyp kelse, hattama ratıfıkasııalanǵannan keıin arnaıy tehnıka men quraldar baǵasy 25-30 paıyzǵa deıin tómendeıtindigi erekshe ataldy.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».