Aýyl sharýashylyǵyn damytyp, ony el ekonomıkasyn órletýde negizgi arnanyń birine aınaldyrý maqsatynda birneshe baǵdarlama jasalyp, iske qosylǵan. Solardyń biri – «Mýrabaha» ıslamdyq nesıeleý baǵdarlamasy. Bile-bilgen aýyl turǵynyna óz isin ashý úshin atalǵan baǵdarlamanyń qolaıly tusy kóp-aq.
Aýyl sharýashylyǵyn damytyp, ony el ekonomıkasyn órletýde negizgi arnanyń birine aınaldyrý maqsatynda birneshe baǵdarlama jasalyp, iske qosylǵan. Solardyń biri – «Mýrabaha» ıslamdyq nesıeleý baǵdarlamasy. Bile-bilgen aýyl turǵynyna óz isin ashý úshin atalǵan baǵdarlamanyń qolaıly tusy kóp-aq.
Taıaýda osy baǵdarlama boıynsha Qaraǵandy oblysyndaǵy Shet aýdanynyń 5 sharýashylyǵy sımmental tuqymdy 40 sıyr satyp aldy. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, iri qaranyń bul tuqymy sútti mol beredi. Jobany «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ-tyń enshiles kompanııasy «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ júzege asyryp otyr. Buǵan deıin Shet aýdanynda ótken semınar-keńeste sút klasterin júzege asyrý máseleleri jan-jaqty talqylanǵan bolatyn. Sol kezde jobany Qaraǵandy oblysy ákimdiginiń óndirýshi kompanııasy «Nátıje» JShS men atalǵan qor «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasynyń sheńberinde qanatqaqty rejimde júzege asyratyn bolyp kelisken eken.
Igi jobany qoldap, qarjylandyrý barysynda «Mýrabaha» ıslamdyq nesıeleý jolymen qatar «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha shaǵyn nesıe berý sharasy da keń paıdalanylyp, qatar júrgizilgen. Eldik sharaǵa qatysyp, sút óńdep, óndirýge atsalysqysy keletin jandardyń ózara baılanysy men is-áreketiniń júıesi jasalǵan. Ol boıynsha, «Nátıje» JShS saýyn sıyrlardy satyp alǵysy keletin, biraq oǵan qarjysy joq adamdardyń tizimin jasaıdy. Al qoldaý qorynyń qyzmetkerleri aýyldarǵa arnaıy shyǵyp, sútti sıyrlardy ıelenetin sharýashylyqtarda túsindirý jumystaryn júrgizip, tıisti qujattaryn qabyldaıdy.
Negizi keleshektegi qaryz alýshy mal satýshy tarappen nıet shartyn jasaıdy. Osy shartqa oraı qoldaý qory saýyn sıyrdy satyp alýshyǵa nesıe bóledi. Bul nesıelik sharasy qaryzdy taýarly túrde berý júıesimen de júzege asyrylýy yqtımal. Qaryz alýshy qalaǵan malyn alyp, óndirgen sútin nesıe shartyna oraı «Nátıje» JShS-ǵa kelisilgen baǵamen tapsyryp otyrady. Sharýasy dóńgelep, kiris kele bastaǵanda qoldaý qorynan alǵan qaryzdaryn qaıtara bastaıdy. Qaryzdy qaıtarý sharalary tapsyrylatyn sút esebinen, «Nátıje» JShS tarapynan da oryndalýy múmkin. Aýyl turmysyn túzeýge septigi tıer degen jobada, sútti tasymaldaýdy nesıeleý júıesi de táptishtelgen. «Mýrabaha» ıslamdyq nesıeleý baǵdarlamasy boıynsha qaryz alýshy sút tasıtyn kólikti satyp alýǵa da tıimdi jolmen qaryz alyp, ony bólip-bólip qaıtarýyna jaǵdaı jasalǵan. Sóıtip, «Nátıje» kompanııasymen kelise otyryp, sútti jınap, qabyldaý ornyna ózi jetkizýine bolady.
– Qaryz kólemi 3 mln. 750 myń teńgege deıin jetedi. Kásipker ol qaryzdy 4 jyldyq merzimde qaıtarý shartymen alady. Onyń ústindegi tabys ústemesi 9,5 paıyzdan aspaıdy. Desek te, nesıeleýdiń barlyq talaptary oryndalyp, is ońalǵan jaǵdaıda 1 mal basyna beriletin memlekettik sýbsıdııa 118 myń teńgeni quraıdy. Bir asyl tuqymdy mal sútti kádimgi qarapaıym maldan 3 ese kóp beredi. Sondyqtan bul joba sharýalarǵa óte tıimdi bolatynyna senemin, deıdi «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ-tyń Qaraǵandy oblystyq fılıaly dırektorynyń orynbasary M.Tuńǵyshbekov.
Elimizde sút óndirýshilerge memlekettik qoldaý jasalyp otyratyny belgili. Atalǵan jobada da memlekettik kómek sharalary tolyq eskerilgen. Atap aıtqanda, súti mol asyl tuqymdy iri qara maldyń tólin satyp alýǵa, sondaı-aq, seleksııalyq jáne maldy asyl tuqymdandyrý jumystaryn júrgizý qyzmetin arzandatýǵa, bularmen birge analyq maldardyń sapasyn jaqsartýǵa arnaıy sýbsıdııa bólinedi. Munymen qatar, memlekettik sýbsıdııany paıdalanyp asyl tuqymdy buqa ósirip otyrǵan sharýashylyqtardan baǵaly uryq pen embrıondardy transplantasııalaý baǵasyn arzandatyp alýǵa bolady. Bularmen birge, maldyń qunarly azyqtaryn tómendetilgen baǵamen alýǵa sýbsıdııa arqyly qol jetkizýge múmkindik jasalǵan.
– Jobany qarjylandyrýǵa aýdan boıynsha jalpy 19 mln. 250 myń teńge qarjy qarastyryldy. Bul sútti iri qaralardy «Nur álem», «Shalqar», «Nur» sharýa qojalyqtary men jeke kásipkerler A.Maıhanov pen E.Hasenov Pavlodar oblysyndaǵy «Lýgansk» asyl tuqymdy sharýashylyǵynan satyp aldy. Buıyrtsa, asyl tuqymdy mal Shet aýdanynyń ekonomıkasyn damytýǵa septesip, aýyl-aımaqtyń ál-aýqatyn kóteredi degen úmitimiz zor, – deıdi M.Tuńǵyshbekov.
Qaısar JÚSIP.