Budan birneshe jyl buryn Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen «Balapan» baǵdarlamasy qolǵa alynǵan bolatyn. О́z ataýynan kórinip turǵanyndaı, atalǵan baǵdarlama mektepke deıingi uıymdar qyzmetin halyqaralyq standarttarǵa saı qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Osy oraıda Oral óńirinde balalar baqshalary men mektep-balabaqsha keshenderi jáne shaǵyn ortalyqtar júıeli, irkilissiz ári satyly túrde qyzmet atqaryp keledi. Onyń sany jyl ótken saıyn tolyǵa túsýde. Munda búldirshinderge tárbıe berý men oqytýdyń alǵashqy negizderi jańa tehnologııalarǵa arqa súıeıdi.
Budan birneshe jyl buryn Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen «Balapan» baǵdarlamasy qolǵa alynǵan bolatyn. О́z ataýynan kórinip turǵanyndaı, atalǵan baǵdarlama mektepke deıingi uıymdar qyzmetin halyqaralyq standarttarǵa saı qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Osy oraıda Oral óńirinde balalar baqshalary men mektep-balabaqsha keshenderi jáne shaǵyn ortalyqtar júıeli, irkilissiz ári satyly túrde qyzmet atqaryp keledi. Onyń sany jyl ótken saıyn tolyǵa túsýde. Munda búldirshinderge tárbıe berý men oqytýdyń alǵashqy negizderi jańa tehnologııalarǵa arqa súıeıdi.
О́kinishke qaraı, joǵaryda atalǵan mektepke deıingi uıymdarǵa barý múmkindigi joq baldyrǵandar da barshylyq. Al mundaı jaryq dúnıege kemtar kúıinde kelgen «balapandar» shetqaqpaı qalýǵa tıisti emes. Eger bulaı bolatyn bolsa mundaı kórinis bizdiń qazaqstandyq qoǵamnyń izgiligi men parasattylyǵyna edáýir kóleńkesin túsirer edi.
Sondyqtan da elimizde múmkindigi shekteýli balalar úshin ońaltý ortalyqtary, psıhologııalyq-pedagogıkalyq túzetý jáne ınklıýzıvti bilim berý kabınetteri ashylǵan. Buǵan Aqjaıyq aımaǵynan da jarqyn mysaldar keltire ketýge bolady. Atalǵan topqa kiretin úsh júzge jýyq balanyń árqaısyna aıryqsha nazar aýdarylyp, mundaǵy mektepke deıingi tárbıe isi nátıjeli bolýy úshin sheteldik tájirıbege de den qoıylǵan.
– «Balapannyń» ishki astary men ıirimderi meılinshe tereń. Ár bala ózinshe bir ýnıkým, ózinshe bir qubylys. Mektepke deıingi tárbıe uıymdarynda qyzmet atqaratyndar, mine, dál osyndaı ár balanyń daralyǵyn damytýǵa kóńil aýdarmasa kóp nárseden utylady. Bul úshin olarǵa Montessorı tehnologııasy kómekke kele alady. Sondyqtan da biz óńirdiń birqatar mektepke deıingi uıymdarynda osy tehnologııany engizdik, – dep málimdedi gazet tilshisine Batys Qazaqstan oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aıgúl Myńbaeva.
Bul qandaı tehnologııa? Iаǵnı bilim berý vedomstvosy basshysynyń sózinen uqqanymyz, ártúrli mólsherdegi stakan-qutylardy, mýzykalyq oıynshyqtardy, túrli-tústi kitapshalar men ustap kórýge bolatyn ár alýan materıaldardy qoldaný arqyly «balapandardyń» boıynda sensorlyq sezimtaldyqty damytýǵa bolady eken.
Sońǵy kezderi oblysta Tilder týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańyna sáıkes memlekettik tilde, al ulttyq toptardyń yqsham ornalasqan núktelerinde olardyń óz tilinde jumys isteıtin mektepke deıingi uıymdar qurylýda. Bir súısinerlik másele, jyl ótken saıyn memlekettik til mártebesiniń artyp, ósip kele jatqany qazaq tilinde tárbıe beretin balabaqshalar men ortalyqtarda ózge ult ókilderi balalary sanynyń ósýine yqpal etkeni aıqyn baıqalady. Ári olardyń sany ondap emes, júzdep sanalady. Naqtyraq aıtsaq, qazirgi tańda 1049 orys jáne 331 basqa ulttardyń balalary Oral óńirinde qazaq tilinde tárbıe beretin mektepke deıingi uıymdarda tárbıe alýda.
Sondaı-aq, oblystaǵy atalǵan uıymdarda kóptildilikti úıretý jumystary da jan-jaqty oılastyrylǵan. Bul is ata-analardyń qalaýymen ári kelisimimen iske asyp keledi. Atap aıtqanda, búginde aımaqtaǵy mektepke deıingi 157 uıymda 11 myńnan astam búldirshin aǵylshyn tilin úırenýde. Árıne, osynyń bári jańa tehnologııalardyń kómegimen iske asyp otyr. О́z kezeginde bul jańa úlgidegi sensorlyq ınteraktıvti taqtalar, kompıýter, proektor, ekrandarmen jabdyqtalǵan mýltımedıalyq kabınetter degen sóz. Sonymen birge, tájirıbede balany jan-jaqty damytýdyń bir tásili retinde kompıýterlik oıyndar da keńinen qoldanylýda.
Bala tárbıesi mektepke deıingi uıymdar men ata-analar birlesip qyzmet jasaǵanda ǵana oıdaǵydaı nátıje bermek. Bul úshin oblystaǵy balabaqshalar men shaǵyn ortalyqtar janynda ata-analarǵa arnalǵan keńes berý qosyndary ashylǵan. Mundaı kórinis otbasylyq qundylyqtardyń artýyna alǵyshart qalamaq.
Iá, búginde «Balapannyń» qanaty qataıyp keledi.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.
Sýrette: mektepke deıingi uıymnan kórinis.