Negizi emshiniń el ishinde júrip, halyqqa shıpasyn tıgizgeni quptarlyq dúnıe. Biraq, osynaý asyl qasıettiń qadirin ketirip júrgenderdi estip, kórgende keıimeske amalyń qalmaıdy. «Zamanyń túlki bolsa, tazy bolyp shal» degen sózdi ishteı ustanyp alǵan sol «emshiler» qıt etse túrli uıymdardyń mórin badyraıta bastyryp alǵan qaǵazdaryn kóldeneń tartady.
Negizi emshiniń el ishinde júrip, halyqqa shıpasyn tıgizgeni quptarlyq dúnıe. Biraq, osynaý asyl qasıettiń qadirin ketirip júrgenderdi estip, kórgende keıimeske amalyń qalmaıdy. «Zamanyń túlki bolsa, tazy bolyp shal» degen sózdi ishteı ustanyp alǵan sol «emshiler» qıt etse túrli uıymdardyń mórin badyraıta bastyryp alǵan qaǵazdaryn kóldeneń tartady. Amal neshik. Bile bilsek, emshilik ekiniń biriniń mańdaıyna jazylmaǵan qasıet. Ýaqyt ótken saıyn shyn emshiniń quny arta túseri haq. Zerdelep otyrsańyz emshilik ár adamǵa ártúrli jaǵdaıda beriledi. Shyny kerek, keńestik dáýirde kim halyq emshisimin dep ashyq aıta aldy? Tek ishki túısigine senim artqan jandar ǵana táýekelge bel býyp, esh dabyrasyz Allanyń ámirin oryndap júrdi. Ony halyq uǵynǵandyqtan qadirledi. Bizdiń keıipkerimizdiń de halyq emshisi degen aty keńestik dáýir dúrildep turǵan kezinde el aýzyna ilinip, «symsyz telefon» arqyly Qazaqstanmen shekaralas jatqan respýblıkalardy aıtpaǵanda Baltyq jaǵalaýyndaǵy elderge jetip, birli-jarym bolsa da dendegen aýrýy sharasyz halge túsirgen adamdar arnaıy kelip, emdelip, alǵaýsyz alǵystaryn aǵytqanyna kýámiz. Asqarbek Rahımovtyń úıinen ómiri kisi úzilmegenin kórip óstik. Osy emshilik qasıet seksenniń seńgirine shyqsa da áli tyń Asqarbek Rahımovqa qalaı qondy?
...Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıingi jyldar. Kúni boıy tynymsyz jumys istep, keshqurym teń-tustarymen astyq jabatyn kenepti búrkene uıyqtap qalǵan bala Asqarbekti tańerteń «ZIL» markaly avtokólik týra belinen basyp, jambas súıegin syndyryp óte shyǵady. Aýrýhanada uzaq jatyp jaryq dúnıege qaıta oralǵan ol aıaǵyn nyq basa almaı jambas pen belomyrtqa zardabyn eki jyl tartady. Úzdiksiz jattyǵý, bolashaqqa senim artyp, úmit úzbeý, eńbektený, talaptaný arqasynda ornynan turyp, eki aıaǵyn teń basyp el qataryna qosylady.
Ásili, qanda bar qasıettiń áıteýir bir shyǵatynyna Asqarbek Rahımovtyń kózi osy oqıǵadan keıin jetti. Keńestik medısına turǵanda halyq emshiligin oılaý eskilikke júginý, ańsaý, qoǵamǵa jat qylyq bolyp burmalanatyn. Onyń artynda komýnıster jazasy da daıyn turatyny belgili edi. Sonyń bárin ájesi Tábııa jıyp qoıyp, adamnyń bilek tamyryn, saýsaqtarynyń ushyn ustap otyryp syrqatynyń syryn ashyp, qazaqy em-domyn jasaıtyn edi. Qalaı ekeni ájesiniń emeýrini men ishki álemindegi bir kúsh onyń da jan dúnıesinen úılesim taýyp, halyqtyq medısınaǵa den qoıdy. Sosyn, qudaıdyń qudiretimen dárilik kúshi bar shópterdi zertteýmen aınalysyp, halyqtyq fıtoterapııany birtindep zerdeleı kele túrli aýrýǵa resept bere bastady. Ile Alataýy bókterinen, Hantáńiri, Tıan-Shan taýlarynan, Shálkóde, Qarqara, Asy jaılaýlarynan, Shubartaý, Zaısan men Tarbaǵataı óńirlerinen, Ońtústik Qazaqstan oblysy taýlarynan emdik shópter jınap, keptirip, tazalap dári, balzam jasap, áýeli ózi iship kóredi. Jetildire kele, shóp tamyrynan «Balzam №1» jasalyp tumaýdy emdep, synyqqa, isikke, basqa da juqpaly aýrýlarǵa qoldanady. Syrqattyń qulantaza jazylýyna kómegi tıedi. Balzamdy Almaty farmasevtıka zerthanasynda teksertedi. Olar paıdaly degen arnaıy kýálik beredi. Ári birneshe aýrýǵa shıpa bolatyny da anyqtalynady. Bul qadam oǵan qýat berip «Balzam № 2» jasaıdy. Emdik qasıeti bar bul dárilerge medısına ǵylymdarynyń doktory, farmasevt Keńesbaı Úshbaev pen reseılik akademık A.Nıkonov tarapynan oń baǵa berildi.
Ishki erik-jigeri myqty adamnyń jeńbeıtin qıyndyǵy, aspaıtyn asýy joq ekenin Asqarbek Rahımov óz ómirinde san márte dáleldedi. Omyrtqaǵa zaqym kelip, jambas súıegi synyp eki jyl tósek tartyp jatqan jigit ózi suranyp áskerge barǵan. Kúndiz-túni jattyǵý jasap, erkin kúresten sport sheberi atanady. Osy sport salasynan 16 ret Qazaqstan Respýblıkasynyń chempıony bolyp altyn medal jeńip alǵany kezinde merzimdi basylymdar jarysa jazǵan. Búginde shań basqan muraǵattarda jatqan qundy derekterdi osy maqala avtory da rastaıdy.
Asqarbek Rahımovtyń emshilik qasıeti týraly sóz qozǵalǵanda, medısına aty jaman aýrý dep emdeýden bas tartqan dertti emdep, aýrýynan qulantaza aıyqtyryp jibergen faktilerdi tizbelep shyǵarýǵa bolady. Basqasyn irke turyp medısınasy ǵalamat damyǵan dep sanalatyn Eýropa dárigerleri óz qandastarynyń mıyndaǵy isikti emdeýge dármensizdik tanytqanda, nemis áıeli Baltyq jaǵalaýynan Jetisýǵa Asqarbek Rahımovty izdep keledi. Emdelip jazylǵan soń ony óz eline shaqyryp zań sheńberinde Rıga qalasynan jeke emhana salyp berip, barlyq qajettiligin ótemek bolady. Biraq jeke bas paıdasy úshin elin, jerin tastap kete almaıtyndyǵyn Asqarbek ashyq aıtypty. Búginde óte qaterli dert bolyp sanalatyn qan qysymynyń kúrt kóterilýi, mıda paıda bolǵan isik, júıke júıesi, júrek, búırek, baýyr, kók baýyr, ishtegi qaterli isik, trofıkalyq ýytty oıyq jara dep tizbelenetin aýrýlardy emdep jazǵanyn jurttan estý óz aldyna, Almaty qalasyndaǵy jáne Germanııadaǵy dıognostıkalyq ortalyqtardyń resmı túrde tirkegeni rastaı túsedi.
Suńǵyla jan aldyna kelgen adamǵa esh ýaqytta «joq» demeıdi. Bilegin, saýsaqtarynyń ushtaryn uzaq ýaqyt ustap otyryp, úmit otyn jaǵady. Adam kóńiline munan artyq qandaı demeý kerek. Júginip kelgen naýqasqa birneshe dıagnoz qoıǵanda abdyraǵan jan emshiden shyǵa salyp dıagnostıkalyq ortalyqtarǵa baryp túrli apparattarǵa túsip tekserilip, úlken, kishi dáretteri men qan qysymyn, tipti, quramyn tekserte otyryp dárigerdiń aldyna toqtaǵanda qorytyndy sóz Asqarbek Rahımovtyń aıtqanymen dál kelip jatady. Asqarbek Rahımovtyń taǵy bir artyqshylyǵy bergen dárilerin ýaqytynda ishseńiz aýyrǵan jerge birden áser etedi. Ol dáriler hımııalyq zattardan emes, tabıǵı shópten jasalǵanyn aıtý paryz. Bul ómirden alǵan aqıqat. Qandaı da bir aýrýdan ózińdi alyp shyǵatyn kúsh adamnyń senimi, qajyr-qaıraty. Biz bul arada Asqarbektiń tek emshilik jolyn aıttyq. Al onyń shyqqan bıigi, alǵan marapaty, moıyndalǵan tustaryn túzý shaǵyn maqalanyń enshisine tımese kerek.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.