ULTTYQ IDEIаMYZ – MÁŃGILIK EL!

Baılyǵymyz da, baqytymyz da bolǵan Máńgilik Táýelsizdigimizdi kózdiń qarashyǵyndaı saqtaı bilýimiz kerek. «Qazaqstan-2050» – Máńgilik Elge bas­taıtyn eń abyroıly, eń mártebeli jol. Osy joldan aınymaıyq, qadirli halqym!

Nursultan NAZARBAEV.

 

QAZAQSTAN JOLY – 2050: BIR MAQSAT, BIR MÚDDE, BIR BOLAShAQ

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy

Qymbatty qazaqstandyqtar!

Qurmetti depýtattar!

Bir jyl buryn men elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damýynyń jańa saıa­sı baǵdaryn jarııa ettim. Basty maqsat – Qazaqstannyń eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýy. Ol – «Máńgilik Qazaqstan» jobasy, el tarıhyndaǵy biz aıaq basatyn jańa dáýirdiń kemel kelbeti.

Qazaq eli ótken 22 jylda qyrýar is tyndyrdy. Biz úlgili damýdyń ózindik modelin qalyptastyrdyq. Árbir otandasymyzdyń júreginde elimizge degen sheksiz maqtanysh sezimin ornyqtyrdyq. Qazaqstandyqtar erteńine, eliniń bolashaǵyna senimmen qaraıdy. Halyqtyń 97 paıyzy áleýmettik ahýaldyń turaqtylyǵyn jáne onyń jyl ótken saıyn jaqsara túskenin aıtady.

Búginde Otanymyzdyń jetistikteri – árbir azamattyń ulttyq maqtanyshy. Kúshti, qýatty memleketter ǵana uzaq­merzimdik josparlaýmen, turaqty ekonomıkalyq ósýmen aınalysady. «Qazaqstan-2050» Strategııasy – bar­lyq salany qamtıtyn jáne úzdiksiz ósýdi qamtamasyz etetin jańǵyrý joly. Ol – eldigimiz ben birligimiz, erligimiz ben eńbegimiz synalatyn, synala júrip shyńdalatyn úlken emtıhan. Strategııany múltiksiz oryndap, emtıhannan múdirmeı ótý – ortaq paryz, abyroıly mindet!

Baılyǵymyz da, baqytymyz da bolǵan Máńgilik Táýelsizdigimizdi kózdiń qarashyǵyndaı saqtaı bilýimiz kerek. «Qazaqstan-2050» – Máńgilik Elge bas­taıtyn eń abyroıly, eń mártebeli jol. Osy joldan aınymaıyq, qadirli halqym!

Nursultan NAZARBAEV.

 

QAZAQSTAN JOLY – 2050: BIR MAQSAT, BIR MÚDDE, BIR BOLAShAQ

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy

Qymbatty qazaqstandyqtar!

Qurmetti depýtattar!

Bir jyl buryn men elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damýynyń jańa saıa­sı baǵdaryn jarııa ettim. Basty maqsat – Qazaqstannyń eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýy. Ol – «Máńgilik Qazaqstan» jobasy, el tarıhyndaǵy biz aıaq basatyn jańa dáýirdiń kemel kelbeti.

Qazaq eli ótken 22 jylda qyrýar is tyndyrdy. Biz úlgili damýdyń ózindik modelin qalyptastyrdyq. Árbir otandasymyzdyń júreginde elimizge degen sheksiz maqtanysh sezimin ornyqtyrdyq. Qazaqstandyqtar erteńine, eliniń bolashaǵyna senimmen qaraıdy. Halyqtyń 97 paıyzy áleýmettik ahýaldyń turaqtylyǵyn jáne onyń jyl ótken saıyn jaqsara túskenin aıtady.

Búginde Otanymyzdyń jetistikteri – árbir azamattyń ulttyq maqtanyshy. Kúshti, qýatty memleketter ǵana uzaq­merzimdik josparlaýmen, turaqty ekonomıkalyq ósýmen aınalysady. «Qazaqstan-2050» Strategııasy – bar­lyq salany qamtıtyn jáne úzdiksiz ósýdi qamtamasyz etetin jańǵyrý joly. Ol – eldigimiz ben birligimiz, erligimiz ben eńbegimiz synalatyn, synala júrip shyńdalatyn úlken emtıhan. Strategııany múltiksiz oryndap, emtıhannan múdirmeı ótý – ortaq paryz, abyroıly mindet!

Qurmetti otandastar!

HHI ǵasyrdyń Qazaqstany – talantty, eńbekqor, tolerantty halyqtyń nebári eki onjyldyqta «nólden» bas­tap qurǵan eli. Bul – bizdiń bárimiz maqtan tutatyn ortaq jemisimiz! Bul – bizdiń sheksiz súıetin uly týyndymyz!

Biz qazaqstandyqtardyń el bolasha­ǵynyń tutqasyn nyq ustaýy úshin «Qazaqstan-2050» Strategııasyn qabyldadyq. Búginde kóptegen tabys­ty elder – Qytaı, Malaızııa, Túrkııa uzaqmerzimdi jospar bo­ıynsha jumys isteýde. HHI ǵasyrda strategııalyq jos­parlaý eń ózekti qaǵıda bolyp sanalady. Eger el óz baǵyty men baratyn aılaǵyn bilmese, eshqandaı jel ońynan soqpaıdy. 2050 Strategııasy aıqyn shamshyraq sekildi basty maqsatymyzdan kóz jazbaı, azamattarymyzdyń kúndelikti tirshiliginiń máselelerin sheshýge múmkindik beredi. Bul bizdiń 30-50 jylda emes, jyl saıyn halyq turmysyn jaqsartatynymyzdy bildiredi.

Strategııa – kúnnen kúnge, jyldan jylǵa elimizdi, qazaqstandyqtardyń ómirin jarqyn ete túsetin naqty praktıkalyq ister baǵdarlamasy. Biraq naryqtyq jaǵdaıda aspannan nápaqa kútpeı, tıimdi eńbektený kerektigin árkim-aq túsinýi tıis. Memlekettiń min­deti – osyǵan barlyq jaǵdaıdy ja­saý. Men álemniń ozyq elderi arasyndaǵy Otanymyzdyń laıyqty Bolashaǵy ǵana qazaqstandyqtardy máńgilikke biriktiretinine senimdimin.

Búgin men damyǵan 30 eldiń qataryna kirý josparymyzdy usynǵym keledi. Meniń tapsyrmam boıynsha Úkimet naqty tujyrymdama jobasyn jasady. Osy Joldaýdaǵy meniń tapsyrmalarym eskerile otyryp jóndelgennen keıin túpkilikti bekitiletin bul qujatty jalpy alǵanda qoldadym. Kóptegen boljamdar boıynsha, aldaǵy 15-17 jyl Qazaqstannyń aýqymdy serpilisi úshin «múmkindikter kózi» bolmaq. Bul kezeńde syrtqy ortanyń qolaılylyǵy, resýrstarǵa, energııaǵa jáne azyq-túlikke suranystyń artýy, Úshinshi ındýstrııalyq revolıýsııanyń pisip-jetilýi saqtalady. Biz bul kezeńdi paıdalana bilýge tıispiz.

Biz 2050-diń maqsatyna qaraı kúrdeli jahandyq básekelestik jaǵdaıynda ilgerileımiz. Aldaǵy onjyldyqtarda biz qazirdiń ózinde bilip otyrǵan syn-qaterler, jahandyq naryq pen álemdik saıasattaǵy boljaýsyz jaǵdaılar, jańa daǵdarystar az kezdespeıdi. HHI ǵasyrda «jeńil-jelpi júrip ótý» degen bolmaıdy.

Ǵasyr ortasy da taıap qaldy. Álemniń damyǵan elderi soǵan saı naqty strategııalaryn daıyndaýda. HHI ǵasyrdyń orta tusy kúrdeli bolary daýsyz, al jahandyq otyzdyq tobynyń tizimine kiretin úmitkerler sany tym shekteýli bolady. Men «damyǵan el» uǵymynyń ýaqytqa sáıkes ózgerip turatyn kategorııa ekenin birneshe ret aıttym. Damyǵan elderde halyqtyń múlde jańa ómir sapasy paıda bolýda.

Búginde damyǵandyqtyń irgeli kórsetkishterin Ekonomıkalyq ynty­maqtastyq jáne damý uıymyna (EYDU) múshe memleketter kórsetip otyr. Oǵan álemdik ishki jalpy ónimniń 60 paıyz­dan astamyn óndiretin 34 el kiredi. EYDU-ǵa kirýge taǵy 6 el – Brazılııa, Qy­taı, Úndistan, Indonezııa, Reseı jáne Ońtústik Afrıka Respýblıkasy úmitker bolyp otyr. Uıymǵa múshe barlyq elder tereń jańǵyrý joly­nan ótti, ınvestısııanyń, eńbek ónimdiliginiń, shaǵyn jáne orta bız­nesti damytýdyń, halyq ómiri standarttarynyń joǵary kórsetkishine ıe bolyp otyr. Álbette, EYDU elderiniń bolashaq uzaqmerzimdi qarqyny eskerilgendegi ındıkatorlary – jer júziniń damyǵan 30 memleketiniń qataryna kirý jolyndaǵy bizdiń bazalyq baǵdarymyz osy.

Men Qazaqstanda EYDU-nyń bir­qatar qaǵıdattary men standarttaryn engizý jóninde mindet qoıdym. Olar tujyrymdama jobasynda kórinis tapqan.

Ekonomıkada ishki jalpy ónimniń jyl saıynǵy ósimin 4 paıyzdan kem etpeý josparlanýda. Investısııa kólemin qazirgi 18 paıyzdan búkil ishki jalpy ónim kóleminiń 30 paıyzyna deıin ulǵaıtý kerek. Ekonomıkanyń ǵylymı qamtymdy modelin engizý Qazaqstannyń eksporttyq áleýetindegi shıkizattyq emes ónimniń úlesin 70 paıyzǵa deıin arttyrý maqsatyn kózdeıdi.

Ekonomıkanyń joǵary teh­nologııa­lyq jańa salalaryn qurý ǵy­lymdy qarjylandyrýdy ishki jalpy ónim­niń 3 paıyzynan kem emes deńgeıge deıin arttyrýdy talap etedi. Ishki jalpy ónimniń energııa tutyný aýqymyn 2 ese azaıtý mańyzdy. Shaǵyn jáne orta bıznes 2050 jylǵa qaraı Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń qazirgi 20 paıyzy ornyna keminde 50 paıyzyn óndiretin bolady. Eńbek ónimdiligin 5 esege – qazirgi 24,5 myńnan 126 myń dollarǵa deıin arttyrý kerek.

Áleýmettik salany damytýdyń 2050 jylǵa deıin basty baǵdarlary naqty ındıkatıvti sıfrlarda kórsetilgen. Biz ishki jalpy ónim kólemin jan basy­na shaqqanda 4,5 ese – 13 myń dollardan 60 myń dollarǵa deıin arttyrýy­myz kerek. Qazaqstan halyq qury­lymynda orta tap úlesi basym elge aınalady. Ýrbanızasııanyń jahandyq úrdisine oraı qalalyq turǵyndar úlesi barlyq halyqtyń qazirgi 55 paıyzy­nan 70 paıyzdaı deńgeıge deıin ósedi. Qazaqstannyń qalalary men eldi me­kenderin sapaly joldar men kóliktiń barlyq túriniń júrdek baǵyttary baıla­nystyrady.

Salamatty ómir saltynyń or­nyǵýy, medısınanyń damýy qazaq­standyqtardyń ómir súrý uzaqtyǵyn 80 jasqa deıin arttyrady. Qazaqstan medısınalyq týrızmniń jetekshi eýrazııalyq ortalyqtarynyń birine aına­lady. Ozyq jáne básekege qabiletti ulttyq bilim berý júıesin qurý aıaqtalady.

Qazaqstan álemde adamdar úshin qaýipsiz jáne turýǵa jaıly eldiń birine aınalýǵa tıis. Beıbitshilik pen turaqtylyq, ádil sot jáne tıimdi quqyq tártibi degenimiz – damyǵan eldiń negizi.

Qurmetti otandastar!

Qazaqstannyń álemdegi eń damy­ǵan 30 eldiń qataryna kirý tujyrym­damasynda aldaǵy jumystyń uzaq­merzimdi basymdyqtary belgilengen. Biz myna basym baǵyttar boıynsha birqatar máselelerdi sheshýimiz kerek.

Birinshi. Innovasııalyq ındýstrııa­landyrý trendin túzeý jáne kúsheıte túsý mańyzdy. Men Úkimetke 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan Údemeli ın­dýstrııalandyrýdyń Ekinshi besjyl­dyǵy jobasy jóninde bir­qatar tapsyrmalar berdim. Indýstrııa­landyrý basymdyqtary sanyn shekteý kerek.

Bizge dástúrli óndirýshi sektorlar tıimdiligin arttyrý mańyzdy. Bu­lar – bizdiń básekedegi tabıǵı ar­tyq­­shylyqtarymyz. Bizge munaı-gaz sek­tory­nyń eksporttyq áleýetin saq­taı otyryp, basqarý, óndirý jáne kómirsýtekterdi óńdeýdiń jańa tá­jirıbeleri kerek. Munaı men gaz ón­dirý­diń yqtımal ssenarııleri boıyn­sha túbegeıli sheshimge kelý kerek. Sırek metaldardyń ǵylymı qam­tymdy salalar – elektronıka, lazerlik teh­nıka, kommýnıkasııalyq jáne medısınalyq jabdyqtar salalary úshin mańyzdylyǵyn eskere otyryp, olardy ıgerý aýqymyn ulǵaıtý qajet.

Qazaqstan geologııalyq barlaý salasy boıynsha álemdik naryqqa shyǵýǵa tıis. Tıisti zańnamany je­ńildete otyryp, bul salaǵa sheteldik ınjınırıngtik kompanııalardan ınves­tısııa tartqan jón. Jalpy, dástúrli salalarǵa qatysty bizdiń olardy damytý jónindegi bólek josparlarymyz bolýy kerek. Árbir kelesi besjyldyqtyń naqty nátıjesi ekonomıkanyń jańa salalaryn qalyptastyrý bolýǵa tıis. Birinshi besjyldyq aıasynda avtomobıl jáne avıaqurastyrý, teplovoz, jolaýshylar jáne júk vagondary óndirisi jolǵa qoıyldy. Olardy keńeıtip, syrtqy naryqtarǵa shyǵarý kerek.

Sonymen, 2050-ge deıingi qalǵan jyldar jeti besjyldyqqa bólinedi, olardyń árqaısysy bir maqsat – da­myǵan 30 eldiń qataryna kirý máselesin sheshedi.

Ekinshi jáne odan keıingi besjyl­dyqtarda mobıldi, mýltımedııalyq, nano jáne ǵaryshtyq tehnologııalar, robotty tehnıka, gendik ınjenerııa salalaryn, bolashaqtyń energııasyn izdeý men ashýdyń negizin salǵan jón. Memleket jumysynyń negizgi bóligi Qazaqstan bıznesin, ásirese, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa barynsha qolaıly jaǵdaı jasaý bolmaq. Taıaýdaǵy 10-15 jylda ǵylymı qamtymdy ekonomıkalyq bazıs jasaý kerek, onsyz biz álemniń damyǵan elderi qataryna qosyla almaımyz. Muny damyǵan ǵylym arqyly sheshýge bolady.

Ekinshi. Qazaqstannyń agroónerkásip keshenin ınnovasııalyq baǵytqa túsirý mańyzdy. Bul – bizdiń dástúrli salamyz. Azyq-túlikke degen qajettilik arta beredi. Bul sektorǵa ınvestısııa kóbirek salynady. Sondyqtan búgingi fermerler tek ýaqytsha ári aýa raıyna baılanysty kezdeısoq jetistikterdi maldanyp qalmaı, óndiristiń ósimi jóninde oılanýǵa tıis. Jahandyq aýyl sharýashylyǵy óndirisinde báseke óse beretin bolady. Jermen jumys isteıtinder, eń aldymen, jańa tehnologııalardy engizip, ónimdilikti úzdiksiz arttyratyndar, jumysyn álemdik standarttar negizinde júrgizetinder bolýy kerek.

Birinshi kezekte, ásirese, baǵa qalyp­tastyrýdyń ashyq tetikteri arqyly tıimdi jer naryǵyn qurý mańyzdy. Aýylsharýashylyq jerlerin ınves­tısııa tartý jáne ozyq tehnologııalar engizýdi eskerip jalǵa bergende ǵana báseke kú­sheıedi. Aýyl sharýashylyǵynda bıznestiń damýyna, fermerler koopera­sııasy úderisine, jerdi tıimdi paıdalanýǵa bóget jasaıtyn barlyq kedergini joıǵan jón.

Bolashaq – agrarlyq sektorda, ási­rese, shaǵyn jáne orta bıznes túrindegi jańa óńdeý kásiporyndary jelisin qurýda. Bul tusta biz bıznesti nesıe arqyly qoldaýǵa tıispiz. Fermerler uzaqmerzimdi qarjylandyrý men ót­kizý naryqtaryna deldalsyz, tikeleı shyǵa alatyn bolýǵa tıis. Aýyl óndirýshileriniń qaryzdaryn kepil­dendirý jáne saqtandyrýdyń tıimdi júıesin qurý da ózekti másele.

Qazaqstan et jáne sút ónimderin eksporttaıtyn óńirlik iri elge aınalýǵa tıis. Egin sharýashylyǵynda sýdy kóp qajet etetin tıimdiligi tómen daqyldar kólemin qysqartý, olardy kókónispen, maıly jáne azyqtyq ónimdermen almastyrý jolyna bet burý kerek. Agrohımıkattardy tıimdi tutynýdyń, qýań jerlerde topyraqty nóldik óńdeýdiń zamanaýı tehnologııa­lary men ózge de ınnovasııa­lardy qoldanýdy keńeıtýdiń keshendi sharalary qajet.

«Jasyl» ekonomıkaǵa kóshý jónin­degi qabyldanǵan tujyrymdamaǵa sáıkes, 2030 jylǵa qaraı egis alqap­tary­nyń 15 paıyzy sýdy únemdeý tehnologııalaryna kóshiriletin bolady. Biz agrarlyq ǵylymdy damytyp, synaqtyq agrarlyq-ınnovasııalyq klas­terler qurýymyz qajet. Ýaqyt kó­shinen qalmaı, tabıǵı azyq-túlik óndirýmen qatar qurǵaqshylyqqa tózimdi gendik-modıfıkasııalanǵan ónimder óndirisin de júrgizý mańyzdy. Aıtylǵan mindetterdi eskere kelip, Úkimetke agroónerkásip keshenin damytý josparyna túzetý engizýdi tapsyramyn.

Úshinshi. Ǵylymı qamtymdy ekonomıka qurý – eń aldymen Qazaqstan ǵy­lymynyń áleýetin arttyrý. Bul baǵyt boıynsha venchýrlik qarjylandyrý, zııatkerlik menshikti qorǵaý, zertteý­ler men ınnovasııalardy qoldaý, sondaı-aq, ǵylymı ázirlemelerdi kommersııalandyrý jónindegi zań­namany jetildirgen jón. Úkimetke bıylǵy jyldyń 1 qyrkúıegine deıin tıisti zań jobalary toptamasyn ázirlep, Parlamenttiń qaraýyna engizýdi tapsyramyn. Ǵylymdy qarjylandyrý kólemin birtindep arttyryp, ony damyǵan elderdiń kórsetkishterine jetkizý jóninde naqty jospar qajet.

Shetelderden ınvestısııa tartýdy tolyqtaı elimizge bilim men jańa tehnologııalar transfertteý úshin paıdalaný kerek. Sheteldik kom­panııalarmen birlesip, jobalyq jáne ınjınırıngtik ortalyqtar qurý qajet. Bizge iri munaı-gaz jáne taý-ken metallýrgııalyq nysandarynda jumys isteıtin jetekshi transulttyq kompanııalardy olar osynda óz qajettiligi men servısin qamtamasyz etý úshin óndirister qurýǵa shaqyrǵanymyz jón. Men keıbir iri kompanııalardyń buǵan daıyn ekendigin bilemin. Úkimet osy máseleni qaıta pysyqtap, qajet bolǵan jaǵdaıda bul úshin barlyq jaǵdaıdy jasaǵany jón. Jabdyqtardy óz elimizde óndirýimizge de bolatyn kezde shetelden tasymaldaýdyń qajeti joq.

Ulttyq ınnovasııalyq júıeniń, onyń negizgi ınstıtýttarynyń tıim­diligin arttyrý mańyzdy. Olardyń belsendiligin startaptardy jáne venchýrlik mámilelerdiń bastapqy kezeń­derine qoldaý kórsetýge baǵyttaǵan jón. Iri qalalyq aglomerasııalardaǵy, ásirese, Astana men Almatydaǵy tehno­logııalyq parkterdiń jumysyn jandandyrý kerek. Alǵashqy zııatkerlik-ınnovasııalyq klaster qazir Astana­daǵy Nazarbaev Ýnıversıtetiniń ar­qaýynda tabysty jumys isteýde. Al Almatyda mundaı klaster – «Alataý» aqparattyq tehnologııalar parki. Tehnoparkterde qazaqstandyq iri kompanııalardyń qosalqy óndiristerin ornalastyrý úderisin yntalandyrý sharalaryn oılas­tyrý mańyzdy.

Tórtinshi. Infraqurylymdyq úshtaǵan – aglomerasııanyń, kóliktiń, ener­getıkanyń qarqyndy damýyn qamtamasyz etý kerek. Aglomerasııalar – Qazaqstannyń ǵylymı qamtymdy ekonomıkasynyń ustyny. Eldiń orasan zor aýmaǵyn, halyqtyń ornalasý tyǵyzdyǵynyń tómen ekenin eskersek, aglomerasııalar qalyptastyrý men damytý – mańyzdy másele. Qazaqstannyń alǵashqy zamanaýı ýrbanıstik orta­lyq­tary iri qalalar – Astana men Almaty, odan soń – Shymkent pen Aqtóbe bolady. Olar halyqtyń jáne ınvestısııalardyń shoǵyrlaný or­talyqtaryna aınalady, sapaly bilim berý, medısına, áleý­mettik-mádenı qyzmetter kórsetedi.

Kólik ınfraqurylymy – ındýs­trııalyq ekonomıka men qoǵamymyzdyń tamyryna qan júgirtetin júıe. Sapaly zamanaýı magıstraldarsyz damyǵan el bolmaıdy dep men talaı ret aıttym. Buǵan qosa, Qazaqstannyń qatynas joldary onyń Eýropa men Azııa, Soltústik pen Ońtústik arasynda ornalasýy turǵysynan mańyzdy mánge ıe. Elde joldar jelisin jasaý úshin biz «Astana – Qaraǵandy – Almaty», «Astana – Pav­lodar – О́skemen», «Almaty – Qapshaǵaı – О́skemen» avtojoldaryn salýdy bastadyq. Osy baǵyttar boıyn­sha poıyz­dar qazirdiń ózinde eki ese jyldam júrip jatyr.

Logıstıkalyq qyzmet kórsetý sektoryn damytý qajet.

Eń aldymen bizdiń júkterimizdi tasymaldaý úshin Keden odaǵy aýmaǵyn ba­rynsha paıdalaný týraly sóz bolyp otyr. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» dáliziniń qurylysy da aıaqtalýǵa taıaý, Parsy shyǵanaǵyna shyǵý úshin Túrikmenstan men Iranǵa temirjol tartyldy. Keleshekte Qazaqstan teńizge shyǵatyn joldary bar elderde logıs­tıka ortalyqtaryn qurýǵa ınvestısııa salýǵa tıis. Júkterdi kedendik óńdeý merzimderin qysqartyp, shekara ótkelderiniń ótkizý múmkindigin arttyryp, Aqtaý portynyń qýattyly­ǵyn kúsheıtip, eksport-ımport operasııa­larynyń resimderin jeńildetý kerek.

Biz uzyndyǵy 1200 shaqyrym bolatyn Jezqazǵan – Shalqar – Beıneý jańa temirjolyn salyp jatyrmyz. Ol ortalyqtyń kóptegen aýdandaryna jan bitirip, eldiń shyǵysy men batysyn tikeleı baılanystyrady. Bul orasan qurylys 2015 jyly aıaqtalady. Bul magıstral Kaspıı men Kavkaz arqyly Eýropaǵa shyǵýǵa múmkindik beredi. Al shyǵysta Tynyq muhıttaǵy Lıanıýngan porty arqyly shyǵamyz, bul jóninde QHR-men kelisim bar.

Biz energetıkanyń dástúrli túrlerin damytatyn bolamyz. Jylý-elektr stansalarynan shyǵatyn qaldyqtardy tazartý jónindegi izdenister men jańalyqtarǵa, óndiris pen turmysta jańa tehnologııalar arqyly jappaı elektr qýatyn barlyq jerde únemdeýge qoldaý kórsetý qajet. Taıaýda Eýroodaqtyń iri kompanııalarynyń alǵashqy ondyǵy Eýroodaqtyń áıgili jasyl ekonomıka tujyrymdamasy negizinde qabyldanǵan energetıkalyq strategııasyna qarsylyǵyn jarııalady. Eýroodaq ony júzege asyrǵan tórt jylda 51 gıgavatt energııa qýatyn joǵaltty. Jasyl ekonomıka baǵdarlamasymen jumys júrgize otyryp, biz osy qatelikti eskerýimiz kerek.

Astanadaǵy Dúnıejúzilik EKSPO-2017 kórmesine daıyndyqty bo­lashaqtyń energııasyn izdeý jáne jasaý jónindegi ozyq álemdik tájirıbeni zerdeleý men engizý ortalyǵyn qurý úshin paıdalaný kerek. Mamandar toby Nazarbaev Ýnıversıtetiniń qoldaýymen osy jumysqa kirisýge tıis. Biz qoǵamdyq kólikti otynnyń ekologııalyq taza túrlerine kóshirýge, elektromobılderdi engizýge jáne olar úshin tıisti ınfraqurylym qalyptastyrýǵa jaǵdaı jasaýymyz kerek. Elimiz benzındi, dızel otynyn, avıasııa kerosınin molynan óndirýdi qajet etip otyr. Jańa munaı óńdeý zaýyttaryn salý qajet.

Sonymen qatar, ıadrolyq energetıkany damytýdyń keleshegin umytpaý kerek. Álemniń taıaýdaǵy damý kelesheginde arzan atom energııasyna degen qajettilik óse túsetin bolady. Qazaqstan – ýran óndirýde álemdik kóshbasshy. Biz AES otyny úshin tól óndirisimizdi damytyp, atom stansasyn salýǵa tıispiz.

Besinshi. Shaǵyn jáne orta bız­nesti damytý – HHI ǵasyrdaǵy Qazaq­standy ındýstrııalyq jáne áleý­mettik jańǵyrtýdyń basty quraly. Mundaǵy meniń ustanymym aıqyn ekenin bilesizder, ony talaı aıtqanmyn. Ekonomıkamyzda shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi artqan saıyn Qazaq­stannyń damýy da ornyqty bola túsedi. Bizde shaǵyn jáne orta bıznestiń 800 myńnan astam sýbektisi bar, onda 2,4 mıllıonnan astam qazaqstandyq eńbek etedi. Bul sektordaǵy ónim kólemi tórt jylda 1,6 ese ósti jáne 8,3 mlrd. teńgeni qurap otyr.

Jahandyq reıtıngke sáıkes, Qa­zaq­stan bıznesti júrgizýge eń qolaıly jaǵdaıy bar elder tobyna kiredi jáne biz bul úrdisti óristete túsýge tıispiz. Shaǵyn jáne orta bıznes – bizdegi Jal­pyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń berik ekonomıkalyq negizi. Ony damytý úshin jekemenshik ınstıtýtyn zańnamalyq turǵyda nyǵaıtatyn keshendi sheshimder qajet. Bıznesti damytýǵa kedergi kel­tiretin barlyq enjar quqyqtyq normalardyń kúshin joıý kerek. Shaǵyn bıznes urpaqtan-urpaqqa beriletin otbasy dástúrine aınalýǵa tıis.

Shaǵyn bıznesti mamandandyrýdy keleshekte olardy orta deńgeıge kóshirý perspektıvasymen damytý sharalaryn qabyldaý mańyzdy bolmaq. Osy sektor sýbektileriniń bankrottyǵynyń aıqyn tetikterin engizgen jón. Shaǵyn jáne orta bıznes jańa ınnovasııalyq kásiporyndar tóńireginde damýǵa tıis. Men Úkimetke ındýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyl­dyǵy josparyn «Bıznes-2020» jol kartasymen úılestirýdi tapsyrdym. Úkimet Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, jumysyn jańa bastaǵan bıznesmenderge ádistemelik kómektiń tıimdi tetikterin jasaýy kerek.

Altynshy. Bizdiń bolashaqqa barar jolymyz qazaqstandyqtardyń áleýetin ashatyn jańa múmkindikter jasaýǵa baılanysty. HHI ǵasyrdaǵy damyǵan el degenimiz – belsendi, bilimdi jáne densaýlyǵy myqty azamattar. Bul úshin biz ne isteýimiz kerek?

Birinshiden, barlyq damyǵan elderdiń sapaly biregeı bilim berý júıesi bar. Ulttyq bilim berýdiń barlyq býynynyń sapasyn jaqsartýda bizdi aýqymdy jumys kútip tur. 2020 jylǵa qaraı Qazaqstandaǵy 3-6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi bilimmen 100 paıyz qamtý josparlanýda. Sondyqtan olarǵa zamanaýı baǵdarlamalar men oqytý ádistemelerin, bilikti mamandar usyný mańyzdy. Orta bilim júıesinde jalpy bilim beretin mektepterdi Nazarbaev zııatkerlik mektepterindegi oqytý deńgeıine jetkizý kerek. Mektep túlekteri qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin bilýge tıis. Olardy oqytý nátıjesi oqýshylardyń syndarly oılaý, ózindik izdenis pen aqparatty tereń taldaý mashyǵyn ıgerý bolýǵa tıis.

 Taıaýdaǵy 3 jyl ishinde, 2017 jylǵa deıin oryn jetispeýshiligin joıyp, qajetti jerlerde eldegi barlyq mektepti eki aýysymmen oqytýǵa kóshirý kerek. Úkimet pen ákimder osy mindetti oryndaý úshin bıýdjet qarajatynyń bólinýin qarastyrǵany jón. Taıaýdaǵy 2-3 jylda dýaldik, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdiń ulttyq júıesiniń negizin qalyptastyrý kerek. Keleshekte jastardyń tehnıkalyq bilim alýyn memlekettik kepildendirýge kóshirýdi qarastyrý qajet. Úkimetke 2014 jylǵy 1 maýsymǵa deıin osy másele boıynsha naqty usynystar engizýdi tapsyramyn.

Jetekshi ýnıversıtetterdi akademııa­lyq jáne basqarýshylyq avtonomııaǵa birtindep kóshirýge josparly túrde kirisý qajet. Úlgerimi jaqsy stýdentter men oqýshylardy qoldaýdyń tıimdi júıesin jasaý qajet dep sanaımyn. Úkimetke 2016 jylǵy 1 qańtardan bastap stıpendııalar mólsheriniń 25 paıyzǵa ósirilýin qamtamasyz etýdi tapsyramyn.

Ekinshiden, densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy basty basymdyq – alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti damytý. Mindetti medısınalyq saqtandyrý engizý máselesin zerttegen jón. Memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne qyzmetkerdiń densaýlyq úshin ortaq jaýapkershiligi – medısınalyq qyzmettiń barlyq júıesiniń basty qaǵıdaty. Sportpen shuǵyldaný, durys tamaqtana bilý, júıeli profılaktıkalyq tekserilý – aýrýdyń aldyn alýdyń negizi.

Úshinshiden, jalpyqazaqstandyq mádenıetti damytýǵa jańasha serpin bergen jón. Mádenı saıasattyń uzaqmerzimdi tujyrymdamasyn ázirleý qajet. Onda qazaqstandyqtardyń básekege qabiletti mádenı mentaldigin qalyptastyrýǵa, zamanaýı mádenıet klasterlerin damytýǵa baǵyttalǵan sharalar belgileý kerek.

 Qazaq tili búginde ǵylym men bilimniń, ınternettiń tiline aınaldy. Qazaq tilinde bilim alatyndardyń sany jyl ótken saıyn kóbeıip keledi. Elimiz boıynsha memlekettik tildi oqytatyn 57 ortalyq jumys isteıdi. Olardan myńdaǵan azamattar qazaq tilin úırenip shyqty, áli de úırenýde. Byltyrǵyǵa qaraǵanda bıyl qazaq tilin bilemin degen ózge ult ókilderiniń sany 10 paıyzǵa ósken. Bul da biraz jaıttan habar beredi. Tek sońǵy 3 jylda memlekettik tildi damytýǵa respýblıka boıynsha 10 mıllıard teńge bólindi. Endi eshkim ózgerte almaıtyn bir aqıqat bar. Ana tilimiz Máńgilik Elimizben birge Máńgilik til boldy! Ony daýdyń taqyryby emes, ulttyń uıytqysy ete bilgenimiz jón.

Tórtinshiden, bilim berý, densaý­lyq saqtaý, áleýmettik qorǵaý qyz­metkerleriniń áleýmettik paketterin qaıta qarastyrǵan jón. Úkimetke azamattyq qyzmetshiler eńbekaqysynyń jańa úlgisin ázirleýdi jáne 2015 jylǵy 1 shildeden bastap engizýdi tapsyramyn. Ol qyzmetkerlerdiń eńbekaqylaryn densaýlyq saqtaý salasynda – 28, bilim berý salasynda – 29, áleýmettik qorǵaý salasynda 40 paıyzǵa deıin arttyrýdy qamtamasyz etýge tıis.

Besinshiden, múmkindigi shekteýli azamattarymyzǵa kóbirek kóńil bólý kerek. Olar úshin Qazaqstan kedergisiz aımaqqa aınalýǵa tıis. Bizde az emes ondaı adamdarǵa qamqorlyq kórsetilýge tıis – bul ózimizdiń jáne qoǵam aldyndaǵy bizdiń paryzymyz. Búkil álem osymen aınalysady. Múmkindigi shekteýli adamdar turmystyq qyzmet kórsetý, taǵam ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynda jumys isteı alady. Men barlyq kásipkerlerge olardy jumysqa ornalastyrýǵa kómektesińizder dep taǵy da aıtqym keledi. Sondaı-aq, 5-10 adamǵa arnalǵan arnaıy kvotany engizý múmkindigin qarastyrýǵa bolady.

Biz olardy belsendi ómirge tartamyz, olar tek járdemaqy alyp qana qoımaıdy, sonymen birge, ózderin qoǵamnyń múshesi, paıdaly eńbekker retinde sezinetin bolady. Bizdiń barlyq áleýmettik ınstıtýttar, úkimettik emes uıymdar, «Nur Otan» partııasy osy jumysty qolǵa alǵandary jón. Eger qajet bolǵan jaǵdaıda Úkimet bul máseleni barlyq kompanııalarmen birlese pysyqtap, tıisti sheshim qabyldaýy kerek. Múgedektigine jáne asyraýshysynan aıyrylýyna baılanysty áleýmettik járdemaqy kólemin Úkimetke 2015 jylǵy 1 shildeden bas­tap 25 paıyzǵa arttyrýdy tapsyramyn. Múgedekter birlestikteri qyzmetiniń quqyqtyq bazasyn jetildirgen jón.

Úkimetten bastap jergilikti ákimderge deıingi barlyq memlekettik organdardyń olarmen jumysyn kúsheıtken mańyzdy. Kedeılik deńgeıin odan ári tómendetip, jumyssyzdyqtyń ósýin tejegen jón. Bul rette masyldyq pıǵyldyń óristeýine jol bermeý mańyzdy.

Memlekettik kómek alýshylardyń barlyǵy úshin jumyspen qamtý jáne áleýmettik beıimdelýge kómektesetin baǵdarlamalarǵa mindetti qatysý týraly ereje engizý kerek.

Jetinshi. Memlekettik ınstıtýttar jumysyn jetildirý. Álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna umtylys kezinde bizge adal básekelestik, ádilettilik, zańnyń ústemdigi jáne joǵary quqyqtyq mádenıet ahýaly qajet. Memlekettiń úkimettik emes sektormen jáne bıznes­pen ózara is-qımylynyń jańartylǵan tásilderi kerek. Zań aldyndaǵy teńdik quqyq tártibiniń shynaıy negizi bolýǵa tıis.

Sot júıesi is júzinde ashyq jáne qoljetimdi, qarapaıym jáne barlyq daýdy tez sheshe alatyndaı bolýǵa tıis. Barlyq quqyq qorǵaý júıesi jumysynyń sapasyn arttyrý qajet. Zor ókilettilik pen quqyq ıelengen shendiler minsiz minez-qulqymen jáne joǵary kásibı deńgeıimen erekshelenýge tıis.

Asa mańyzdy mindet – sybaılas jemqorlyqqa qarsy jańa strategııany qalyptastyrý jáne iske asyrýdy jalǵastyrý.Ákimshilik reforma qajetsiz qaǵazbastylyq pen qujat aınalymynyń qolaısyz úderisine aınalmaýǵa tıis. Halyq aldynda esep­tiligin arttyryp, nátıjege degen jaýap­kershiligin kúsheıte otyryp, jergilikti jerlerdegi basqarý organdaryna kóbirek derbestik berý kerek. Úkimetke Prezıdent Ákimshiligimen birlesip, bıylǵy 1 shildege deıin osy aıtylǵan barlyq máseleler jóninde keshendi usynystar engizýdi tapsyramyn.

Memlekettik kásiporyndardyń, ulttyq kompanııalar men bıýdjettik mekemelerdiń kadr saıasatyna merıtokratııa qaǵıdattaryn engizýdi jalǵastyrý qajet. Úkimetke «B» korpýsy memlekettik qyzmetshileriniń eńbekaqysyn 2015 jylǵy 1 shildeden bastap – 15 paıyzǵa, al 2016 jylǵy 1 shildeden bastap – taǵy 15 paıyzǵa arttyrýdy qamtamasyz etýdi tapsyramyn.

Memleketimiz ben qoǵamymyz aldynda turǵan álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý jolyndaǵy naqty mindetter osyndaı. Bizdiń aldymyzda olardy zań júzine jáne naqty sheshimderge aınaldyrý mindeti tur.

Qurmetti depýtattar jáne

Úkimet músheleri!

Álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylýǵa umtylysymyzdy biz eki kezeńde júzege asyrýymyz qajet.

Birinshi kezeń XXI ǵasyrdaǵy «múmkindikter kózin» paıdalana otyryp, jańǵyrý serpilisin jasaý qajet bolatyn 2030 jylǵa deıingi kezeńdi qamtıdy. Qazaqstan osy ýaqyt ishinde damyǵan elderdiń ótken júzjyldyqtaǵy ındýstrııalyq dúmpý kezinde jasaǵanyn júzege asyrýy qajet. Muny iske asyrýǵa ábden bolady.  Ońtústik Koreıa, Sıngapýr osyndaı joldan ótti.

Bul kezeńde biz ekonomıkamyzdyń dástúrli salalarynyń qarqyndy ósimin qamtamasyz etip, qýatty ındýstrııalyq óńdeýshi sektor quramyz.

Ekinshi kezeńde 2030 – 2050 jyldar aralyǵynda elimizdiń ǵylymı qamtymdy jáne jasyl ekonomıka qaǵıdattaryna negizdelgen ornyqty damýyn qamtamasyz etý qajet. Biz qýatty óńdeýshi ónerkásip qalyptastyramyz.Dástúrli salalarda joǵary óńdelgen ónimder shyǵarýǵa kóshý júzege asyrylyp, ǵylymı qamtymdy ekonomıkanyń bazasy retinde ınjınırıngtik qyzmetter damıdy.

Kóp nárse qalaı bastaýǵa baılanys­ty ekenin eskere otyryp, endi bıyl atqarylýǵa tıis sharalarǵa toqtalaıyn.

Úkimet pen Ulttyq bankke osy jylǵa arnalǵan naqty tapsyrmalar beremin.

Birinshi. Úkimet bıyl ekonomıka ósimin 6-7 paıyz deńgeıinde qamtamasyz etýge tıis. Bul oraıda bıylǵy jyl qorytyndysy boıynsha, halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim 14,5 myń dollardan kem bolmaýǵa tıis.

Ekinshi. Ulttyq bank pen Úkimetke 2014 jylǵy 1 mamyrǵa deıin ınflıasııany orta merzimdi perspektıvada 3-4 paıyzǵa deıin tómendetýdiń keshendi sharalaryn ázirleýdi tapsyramyn.

Úshinshi. Úkimet Ulttyq bankpen birlesip, 2014 jylǵy 1 maýsymǵa deıin Qarjy sektoryn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi keshendi baǵdarlamasyn ázirleýi qajet.

Tórtinshi. Úkimet «Samuryq-Qazyna» qorymen birlesip, memlekettiń qatysy bar barlyq kompanııalarǵa taldaý júrgizip, jeke sektorǵa beriletin kásiporyndar tizimin anyqtaýy kerek. Týra osyndaı jumysty qalǵan memlekettik sektorlarda da júrgizý qajet. Bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda Jekeshelendirýdiń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan keshendi baǵdarlamasy qabyldanýǵa tıis.

Besinshi. Úkimet jyldyń sońyna deıin Astana jáne Almaty qalalarynda aglomerasııalar qalyptastyrýdyń 2030 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan strategııasy jobasyn ázirleýi kerek.

Altynshy. Úkimet halyqaralyq saý­dany iske asyrý kezindegi kedergilerdi alyp tastaý máselelerin qarastyra otyryp, Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin damytýdyń 2030 jylǵa deıingi baǵdarlamasyn 2014 jylǵy 1 qyrkúıekke deıin ázirlesin.

Jetinshi. Tórtinshi munaı óńdeý zaýy­ty men atom elektrstansasynyń orny, ınvestısııalar kózi men qurylys merzimine qatysty máselelerdi Úkimet bıylǵy birinshi toqsannyń sońyna deıin sheshkeni jón.

Qurmetti qazaqstandyqtar!

Meniń seriktesterim!

Bizdiń Strategııa-2050-degi basty maqsattarǵa jetýdi kózdeıtin barlyq is-áreketterimiz naqty qaǵıdattarǵa negizdelýge tıis.

Birinshiden, qabyldanatyn barlyq sheshimderdiń pragmatızmi men evolıý­sııalylyǵy qaǵıdaty.

Ekonomıkada, saıasat pen áleýmettik turmysta eshbir sekiriske, jónsiz synaq pen avantıýralarǵa jol berýge bolmaıdy. Aınalamyzdaǵy álem qalaı tez ózgeretin bolsa, elimiz ben qoǵamymyz da solaı jyldam ózgerýge tıis.

Ekinshiden, ózara tıimdi ashyqtyq qaǵıdaty.

Biz ekonomıkamyzǵa sheteldik ınves­tısııalar, tehnologııalar men ınnovasııalardy keńinen tartatyn bolamyz. Investorlar úshin jumysqa qolaıly jaǵdaılar jasaımyz. Biz damyǵan 30 eldiń tobyna kirýdiń osy mańyzdy tetigi arqyly ekonomıkamyzdyń óńirlik, jahandyq ekonomıkalyq júıemen tereń yqpaldasýyn aıqyn kórip otyrmyz. Bul, eń aldymen, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qalyptastyrýǵa qatysýymyzǵa, Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýimizge baılanysty.

Úshinshiden, bul – qazaqstandyqtar­dyń ál-aýqatyn arttyrý qaǵıdaty. Qarapaıym adamdardyń áleýmettik kóńil-kúıi bizdiń basty maqsatqa ilge­rileýimizdiń mańyzdy ındıkatory bolýǵa tıis.

Tórtinshiden, búkilhalyqtyq qoldaý qaǵıdaty mańyzdy mánge ıe.

Meniń halyqqa Joldaýym bizdiń maqsattarymyz ben mindetterimizdi túsindiretin basty qujat bolyp tabylady. Árbir mınıstr, ákim, kásiporyn basshysy osy Joldaýdy túsindirý jumysyna jáne oǵan barshany qatystyrý isine jetekshilik etýge tıis. Joldaýdyń maqsattary men mindetterin júzege asyrý jónindegi naqty sharalardan árbir qazaqstandyq habardar bolýy qajet. Bul «Nur Otan» partııasy qyzmetiniń negizgi máseleleriniń birine aınalady dep senemin.

Ol úshin eń aldymen memleket­tik qyzmetshilerdiń ózderi Strategııa­myzdyń ıdeıalaryn bilýge jáne mánin tereń uǵýǵa tıis.

Prezıdent Ákimshiligi men Úkimettiń búkil quramynyń, barlyq deńgeıdegi ákim­derdiń jumysy barlyq osy min­detterdi oryndaýǵa baǵyttalýǵa tıis. Jalpy, memlekettik organdardyń qury­lymy aldaǵy mindetterdiń sheshimimen úılesim taýyp, 2050 Strategııasynyń maqsattaryn iske asyrýdy qamtamasyz etýi kerek.

Qymbatty otandastar!

Bizder, qazaqstandyqtar – bir halyqpyz!

Biz úshin ortaq taǵdyr – bul bizdiń Máńgilik El, laıyqty ári uly Qazaqstan! Máńgilik El – jalpy qazaqstandyq ortaq shańyraǵymyzdyń ulttyq ıdeıasy. Babalarymyzdyń armany.

Egemendi damýdyń 22 jylynda barsha qazaqstandyqtardy biriktiretin, el bolashaǵynyń irgetasyn qalaǵan basty qundylyqtar jasaldy.

Olar kókten túsken joq. Bul qun­dylyqtar – ýaqyt synynan ótken Qazaqstandyq jol tájirıbesi.

Birinshiden, bul – Qazaqstannyń táýelsizdigi jáne Astanasy.

Ekinshiden, bul – qoǵamymyzdaǵy ulttyq birlik, beıbitshilik pen kelisim.

Úshinshiden, bul – zaıyrly qoǵam jáne joǵary rýhanııat.

Tórtinshiden, bul – ındýstrııalandyrý men ınnovasııalarǵa negizdelgen ekonomıkalyq ósim.

Besinshiden, bul – Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy.

Altynshydan, bul – tarıhtyń, mádenıet pen tildiń ortaqtyǵy.

Jetinshiden, bul – elimizdiń ulttyq qaýipsizdigi jáne búkilálemdik, óńirlik máselelerdi sheshýge jahandyq turǵydan qatysýy.

Osy qundylyqtar arqasynda biz árdaıym jeńiske jettik, elimizdi ny­ǵaıttyq, uly jetistikterimizdi eseledik.

Jańa Qazaqstandyq Patrıotızmniń ıdeıalyq negizi osy memleket quraýshy, jalpyulttyq qundylyqtarda jatyr.

Prezıdent Ákimshiligine, Úkimetke, Qazaqstan halqy Assambleıasyna «Qa­zaqstan-2050» jalpyulttyq qozǵaly­symen birlesip, «Máńgilik El» Patrıottyq aktisin ázirlep, qabyldaýdy uıym­dastyrýdy tapsyramyn.

Biz óz halqymyzdyń ıgiligi jolynda uly maqsattardy alǵa qoıamyz, sondyqtan men barlyq saıası partııalardy, qoǵamdyq birlestikterdi, barsha qazaqstandyqtardy 2050 Strategııasynyń basty maqsatyna jetý jónindegi jumysqa belsene qatysýǵa shaqyramyn!

Ásirese, jastarymyzǵa mynany aıtamyn. Bul Strategııa sizderge arnalǵan.

Ony júzege asyratyn da, jemi­sin kóretin de sizder. О́z jumys oryn­da­ryńyzda otyryp, osy jumysqa ár­qaı­sy­ńyz atsalysyńyzdar. Nem­quraıly­lyq tanytpańyzdar.

Eldiń bolashaǵyn barsha halyqpen birge jasańyzdar!

Qadirli halqym!

Máńgilik El – ata-babalarymyzdyń san myń jyldan bergi asyl armany.

Ol arman – álem elderimen terezesi teń qatynas quryp, álem kartasynan oıyp turyp oryn alatyn Táýelsiz Mem­leket ataný edi.

Ol arman – turmysy baqýatty, tútini túzý ushqan, urpaǵy ert