KО́RME KEREMETTERDI KО́RÝGE ShAQYRADY

Qazaqstan Úkimetiniń basshysy Kárim Másimov Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kórmesiniń ashylý saltanatyna qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov bas­taǵan elimizdiń delegasııasy 29 sáýirde Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Shanhaı qalasyna keldi. Keshe munda bıylǵy jylǵy halyqaralyq dárejedegi eń aıtýly oqıǵalardyń birinen sanalatyn Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kórmesiniń ashylý saltanaty bolyp ótti. Dúnıejúzilik kórme – bul adam­zattyń aqyl-oıy men shyǵar­ma­shylyq shabytynyń shyrqaý or­talyǵy bolyp tabylady. 1851 jyly Londonda alǵash ret dúnıe­júzilik ónerkásip kórmesi ótkizildi. Sodan bergi ótken jyldar ishinde bul halyqaralyq bastama álemdegi ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnolo­gııa­lyq jáne mádenı jetistikterdi pash etetin ortalyqqa aınaldy. Sonymen birge, dúnıejúzilik kórme tarıhı tájirıbelerdi tanystyra­tyn, ınnovasııalyq ıdeıalarmen almasatyn, álem halyqtarynyń bo­lashaqqa degen birligin shyńdaı­tyn tuǵyrly oryn bolyp keledi. QHR 2010 jylǵy Dúnıejúzilik kórme ortalyǵy retindegi jetis­tikke memlekettegi sońǵy jyldary júrgizilgen tıimdi reformalardyń, osy eldegi jyldan jylǵa nyǵaıyp kele jatqan búkil álemge ashyqtyq saıasatynyń arqasynda, osyǵan baılanysty halyqaralyq qoǵam­das­tyqtyń qoldaýy men seniminiń nátıjesinde qol jetkizdi. Keshe saltanatty jaǵdaıda “Tamasha qala – tamasha ómir” uranymen ashylyp otyrǵan EKSPO-2010 Dúnıejú­zi­lik kórmesi – HHI ǵasyrdaǵy qala ómiriniń barlyq qýaty men jetis­tik­terin pash etken, sondaı-aq, álem qalalarynyń damý keleshegin aıqyndaıtyn mańyzdy shara. Sa­rapshylardyń boljamy boıynsha, bıylǵy jyldyń sońyna taman Jer sharyndaǵy adamdardyń 55 paıyzy qalalyq turǵyndar bolyp eseptelmek. Sondyqtan qala ómiri­niń bolashaǵy búkil planeta tur­ǵyn­daryn, damý deńgeıine qaramas­tan barlyq memleketterdi tolǵan­dy­ryp otyrǵan taqyryp ekendigi daýsyz. Endeshe, Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 kórmesi saltanat quratyn 184 kún boıy barlyq álem nazary Aspanasty eline aýatyn­dy­ǵy da ras. Mine, sondyqtan da bolar QHR bıylǵy Dúnıejúzilik kórmeni ót­kizýge erekshe shyǵarmashylyq izde­nis­pen, barynsha daıyndyqpen kel­gen eken. Aqıqatynda Aspa­nas­ty eli aýqymdy halyqaralyq sha­ra­lardy ótkizýde aldyna jan sal­maıtyn sııaqty. “Tamasha qala – tamasha ómir” uranymen ótip jat­qan EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kór­mesi qalany kesip ótetin Hýanpý ózeniniń qos jaǵalaýynda, Nanpý jáne Lýpý kópirleriniń ortasynda ornalasypty. Kórmeniń jalpy aýma­ǵy 5,28 sharshy shaqyrymdy alyp jatyr. Onyń ishinde EKSPO-2010 kórmesiniń 3,93 sharshy sha­qyrymy Shanhaı qalasynyń Pýdýn aýdanynda, 1,35 sharshy shaqyrymy Pýsı aýdanynda qonys tepken. Bul “Tamasha qala – ta­masha ómir” Dú­nıe­júzilik kórme­sin­de álemniń 200 memleketiniń jáne halyqaralyq uıymdarynyń pa­vıl­ondary orna­lasqan. Kórme Aspanasty eliniń kóne de ataqty qalasy Shanhaıda ústi­mizdegi jyl­dyń 1 mamyry men 31 qazany kún­deri aralyǵynda ótetin bolady. Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 Dú­nıe­júzilik kórmesine qatysatyn Qazaqstan delegasııasyn bastap kelgen Premer-Mınıstr Kárim Másimovti keshe Qytaı Halyq Res­pýblıkasynyń Tóraǵasy Hý Szın­tao qabyldady. Ekijaqty kezdesý barysynda taraptar kórshiles eki eldiń ekonomıkalyq jáne ynty­maq­tastyq baılanystaryna joǵary baǵa berip, aldaǵy ýaqyttaǵy damy­tý perspektıvalaryn tilge tıek etti. QHR basshysy bizdiń elimizdiń daǵdarystan keıingi damý qarqy­ny­nyń joǵary deńgeıin, Elbasynyń tıimdi reformalarynyń arqasynda bıylǵy jyldyń I toqsanda ekono­mı­kalyq jetistikterge jetkendigin atap kórsetti. Odan keıin Qazaq­stan Respýblıkasy Úkimetiniń bas­shysy Shanhaıdaǵy “Hýaveı” ǵy­ly­mı-zertteý ortalyǵy korpo­ra­sııasynda bolyp, álemge tanylǵan ortalyqtyń qyzmetimen tanysyp, basshylarymen pikir almasty. Osy kúni keshkisin Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń jetek­shiligimen kelgen Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń delegasııasy EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kórmesiniń ashylý saltanatyna qatysty. Tórt­kúl dúnıeniń nazaryn aýdarǵan kór­meniń ashylý saltanaty Aspa­n­as­ty eline tán otshashýlarmen ór­nek­telip, ulan-asyr merekelik sha­ra­larǵa ulasty. Eki saǵatqa sozyl­ǵan ashylý saltanatynda Dúnıe­júzi­lik kórmege qatysýshy álem qalalarynyń ozyq jetistikteri de bar qyrynan kórinis berdi. EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kór­mesinen keıin “Shanhaı dek­la­rasııasy” qabyldanatyn bolady. Qytaı eli osy kórmeniń jumysy barysynda atqarylǵan sharalardyń dúnıejúzilik kórmeler tarıhynda betburys kezeń bolatyndyǵyna erek­she úmit artady. “Shanhaı dek­larasııasy” arqyly Aspanasty eli osy kórmege qatysýshylardyń barlyq tájirıbesin jınaqtap, álem qalalarynyń damý tarıhynda jahan jurtshylyǵyna teńdesi joq rýhanı baılyq qaldyrmaq. Son­dyq­tan da QHR “Tamasha qala – tamasha ómir” uranymen ótip jat­qan Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 kór­mesiniń ashylý saltanatyna da, uıymdastyrylyp, ótkizilýine de aıryqsha mán berip otyr. Dúnıe­jú­zilik kórmeniń resmı túrde ju­mys isteı bastaǵan alǵashqy kúnin­de-aq ótkizilgen aýqymdy sharalar­dan osyny aıqyn ańǵarýǵa bolady. Keshe Úkimet basshysy Kárim Másimov Dúnıejúzilik kórmedegi Qazaqstan pavılonynyń ashylý saltanatyna arnalǵan sharalarǵa qatysty. “Tamasha qala – tamasha ómir” uranymen ótip jatqan kór­me­degi Qazaqstan pavılonynyń ta­qyryby – “Astana – Eýrazııa júre­ginde”. EKSPO-2010 Dúnıe­júzilik kórmesiniń negizgi maqsaty bolashaq qalasynyń modelderi men tujyrymdamalyq sheshimderin usyný bolsa, “Astana – Eýrazııa júreginde” atty Qazaqstan pa­vılon­ynyń negizgi maqsaty eń jas jáne ǵaryshtyq qadammen damyǵan álemdegi elordalardyń birinen sanalatyn Astana qalasynyń tájirıbesi arqyly Tuńǵysh Pre­zıdentimiz, Astananyń avtory Nur­sultan Nazarbaevtyń sara basshy­ly­ǵymen damyp kele jatqan ege­men elimizdiń táýelsizdik jyl­da­ryn­daǵy qol jetkizgen jetistik­terin tórtkúl dúnıege tanytý bo­lyp otyr. Qazaqstan pavılony­nyń ashylýynan keıin Úkimet bas­shysy elimizdiń BAQ ókilderine suhbat berip, Dúnıejúzilik kór­medegi Qazaqstan pavılonynyń ashylý mańyzyna toqtaldy. Budan buryn elimiz 2005 jáne 2008 jyldary ótken dúnıejúzilik kórmelerge qatysqanda, pavılon­dar­dy jalǵa alǵan bolatyn. Shan­haıdaǵy EKSPO-2010 kórmesinde alǵash ret Qazaqstan Respýblıkasy kórmege ákelgen jetistikterin pash etetin pavılondy irgetasynan bas­tap óz kúshimen salyp shyqqan. Qa­zaqstan pavılonynyń alyp jat­qan aýmaǵy da aýyz toltyryp aı­týǵa turarlyq. Ol – 1000 sharshy metr aýmaqty alyp jatyr. Qa­zaq­stan pavılonynyń dál ortasynda el bolashaǵynyń sımvoly Astana­daǵy “Báıterek” monýmentiniń jar­qyraǵan bıik maketi ornalas­tyrylǵan. Ol atshaptyrym aýmaq­ty alyp jatqan Qazaqstan pavıl­ony­nyń túpqazyǵy ispetti. Bizdiń kórmedegi pavılonymyz EKSPO-2010 Dúnıejúzilik kórmesiniń bedeldi aımaqtarynyń biri “A” sektoryna ornalasypty. Bizdiń pa­vılonnyń qos qanatynda Ońtústik Koreıa jáne Japonııa memleket­te­riniń pavılondary qonys tepken. Úkimet basshysy Japonııa, Reseı jáne QHR-dyń pavılondaryn aralap kórdi. Dúnıe júzi qalalarynyń búgingi jáne bolashaq damýynyń jetistik­terin pash etken EKSPO-2010 kór­me­si barlyq álem nazaryn ózine aýdarǵan. Osy bir jahandyq oqı­ǵada Qazaqstannyń kórmedegi pa­vılonynyń jurtshylyqqa tıgiz­gen áseri erekshe boldy. Dúnıejú­zi­lik kórmedegi elimizdiń jetis­tik­teri men Qazaqstan pavılonynyń ashylý saltanaty týraly aldaǵy maqalamyzda tolyǵyraq baıan­daıtyn bolamyz. Jylqybaı JAǴYPARULY – Shanhaıdan.