Sochıde qaýipsizdik sharalary kúshti

Bárinen buryn Reseı Olımpıadany ótkizýge ótinish bergen elderden desi basym boldy. О́ıtkeni, 1980 jyly Keńes Odaǵy kezinde Máskeýde HHII Jazǵy Olımpııa oıyndary ótse, endi, mine, Reseıdiń taǵy bir qalasynda HHII qysqy jarystar ótýde. Shynyn aıtý kerek, Reseı úkimeti Olımpıadany ótkizýge baryn salyp, jaqsy daıyndalypty. Keshegi Olımpıadanyń ashylý saltanaty kezinde bes saqınanyń bireýiniń ashylmaı qalmaǵanyn aıtpasańyz, jalpy, jarystardy laıyqty deńgeıde ótkizýge qolda bar múmkindiktiń bárin jasaǵany málim boldy. Keshe osy materıaldy jazbas buryn ǵalamtorǵa kóz júgirtip ótkenimizde, jarys­tyń ashylý saltanatynda Olımpıada saqı­na­laryna jaýapty adamdy qonaqúıdiń ból­me­sinde belgisiz bireýler óltirip ketken degendi estidik. Kim biledi, bul jalǵan aqpa­rat ta bolýy múmkin. Sochıde osy týra­ly sura­sańyz, eshkim jaýap bermeıdi. Jalpy, Sochıde qaýipsizdik sharalary óte jaqsy jol­ǵa qoıylǵan. Qaı jerge barsańyz da tekse­rý­den ótesiz. Mysaly, qonaqúıge, baspa­sóz ortalyǵyna, qala mańynda jarystar ótip jatqan sport keshenderine barý úshin temir­jol­da mindetti túrde tekserýden ótý kerek. Qaýipsizdik organdary teksergen kezde jan­kúıerdiń ruqsat qujaty, baspasóz ortalyǵyna tirkelgeni týraly aqparat pen qonaqúıdiń kartochkasyna qaraıdy. Olar bolmasa baratyn jerińe jetý múmkin emes. Teksergen kezde sý, shyryndardy ótkizbeıdi. Al ishimdik týraly aıtpaı-aq qoıaıyq! Qaýipsizdik sharalary týraly alǵashqy kúnderi baıqaǵanymyz osy.  

Laıner týraly

Bıylǵy Olımpıadaǵa Sport jáne de­ne­shynyqtyrý isteri agenttiginiń uıym­das­tyrýymen Qazaqstannyń resmı delegasııasynan basqa 300-ge jýyq týrıst keledi dep josparlandy. Sonyń alǵashqy legi Sochıge 160 adam bolyp 6 aqpan kúni keldi. Onyń ishinde 20 jýrnalıst, ardager sportshylar, Olımpıadaǵa lısenzııa ala almaı qalǵan, biraq bolashaǵynan zor úmit kúttiretin sportshylar, jarystarǵa qatysatyn, júldeden úmitker keıbir sportshylardyń ata-analary, agenttiktiń jarystardy úılestiretin shtabynyń músheleri bar. Bul delegasııa sportshylarǵa jankúıer bolýǵa kelip otyr. Sochıge jankúıerlerdiń ekinshi legi de keledi. Olar 16 aqpan kúni kelip, Olımpıada bitkenshe osynda bolady. Olardyń ishinde de jańa aıtqan quram bolady. Qazir Qazaqstan jankúıerleriniń bári Qara teńizdiń jaǵasynda turǵan amerıkalyq «Norvwegian jade» degen laınerde ornalasqan. Bul alyp kemede bizdiń delegasııadan basqa kóptegen elderdiń ókilderi de turyp jatyr. Onyń ishinde Reseıdiń jer-jerinen kelgen týrıster de bar. Keshe solardyń biri Ýlıanovsk qalasynan kelgen Andreı degen jigitpen sóıleskenimizde, Sochıge olar da kásiporyndar qarjysy esebinen kelgenderin aıtty. Olımpıadanyń ashylý saltanatyna bir kún qalǵanda týrıster az kórinip edi. Qazir týrısterdiń qarasy kóbeıgen. Biraq, bir aıtatyny, Eýropa, Amerıka qurlyqtarynan kelgender az eken. Kóbi Reseıdiń túkpir-túkpirinen kelipti. Laınerge de solar jaılanyp alatyn sekildi. Al laınerde qyzmet kórsetýshiler sheteldiń azamattary. Sonyń ishinde Ońtústik-Shyǵys Azııa men Afrıkadan kelgender basym. Sochı turǵyndarynyń aıtýynsha, qala kóshelerinde de halyq kóbeıgen. Al Olımpııa keshenderine aparatyn júrgizýshilerdiń ózderi de basqa qalalardan kelgender. Bir qyzyǵy, olar ózderi biletin baǵyt bolmasa, qalany durys bilmeıdi eken. Eger, jankúıer jarystarǵa barǵysy kelip avtobýsqa otyrsa, telefonmen tıisti baǵytty surap otyrady. Sol kezde telefonnyń ar jaǵyndaǵy áıel baǵytty kórsetedi. Ázirshe, laıner týraly aıtarymyz osy.

Qary joq qala

Sochı qazir Reseıdiń eń ádemi qalalarynyń biri retinde atalyp júr. Onyń Reseıdiń basqa qalalarynan ereksheligi, bul jerdiń klımaty qysty kúni de jyly bolyp turady. Dál qazir aýa raıy +15 pen +18 jylylyqty kórsetip tur. Qar degen qalada múldem joq. Aınalanyń bári jap-jasyl. Keıbir jerde palmalardy Olımpıadaǵa arnap ornatqan. Qar jarystar ótetin jerlerde ǵana bar. Onyń ózinde qardyń kóbi jasandy. Sochı teńizdiń jaǵasynda ornalasqandyqtan, munda qys kezinde de sýǵa túsýshilerdi kezdestirýge bolady. Jeksenbi kúni bir top qazaqstandyq jýrnalıst bolyp, Olımpıada parkine bara jatqanymyzda solardy baıqadyq. Aıtqandaı, jarystar ótetin jerge jankúıerler, týrıster, jýrnalıster tek osy elektrıchkamen ǵana bara alady. Mysaly, temirjol vokzalynan Olımpıada parkine barý úshin 40 mınýt ketedi. Al taý shańǵysy, bıatlon, shańǵy jarysy sııaqty taýdyń eteginde ornalasqan nysandarǵa jankúıerler bir jarym saǵatta jete alady. Sondyqtan jarystarǵa adamdar erte jınalyp, úılerine kesh qaıtady. Jarystardyń ózi qazir túnde bitip júr.

Dastan KENJALIN,

«Egemen Qazaqstan» –

Sochıden.