О́mirdiń nury, óńirdiń gúli

(Qalamdas qyz-kelinshekterdi quttyqtaý)

Ádebıette júrgen qyz-kelinshekterdi aıaımyn. Qalaı aıamassyń! Kóz aldyńa ıyǵyna aýyr qapshyq salyp eki búktetilip kele jatqan názik áıel beınesi kelip tura qalsa! Atasy Abaı dertpen teńep ketken osy bir sóz óneri degenge ne úshin kılikti eken, sondaı aýyr júkti ıyǵyna nege saldy eken deısiń. Biraq, qoldan keler qaıran joq. Júgirip baryp olar kótergen júkti alyp ıyǵyńa sala almaısyń. О́ıtkeni ol júk – onyń taǵdyry. Ony jeńildete almaısyń. Biraq jylyna bir ret keler qyz-kelinshekter merekesi kúni olardyń atyna eń bolmasa bir aýyz jyly sóz arnaý artyq emes. Keıde sony da umytyp ketip jatamyz. Osydan eki-úsh kún buryn túsime Farıza apa kirdi. Qorshaǵan qalyń kóńildi top arasynda jalǵyz jylap tur. Biz ony jubatyp álekpiz. Oıana sala arýaǵyna duǵa arnadyq. Oraldan Aqushtap apamyz habarlasty. Aqyn apa­myzdyń habarlasqanyna tańǵaldyq. «Apańdy 8-naýryzben qut­tyq­taýdy umytyp ketpe, apań bıyl 70-ke tolady» dep qarap tur. Qandaı jarasymdy erkelik! Aqyn apa Aqushtapty alǵa sala otyryp jalpy qalam ustaǵan qyz-kelinshekterdi eske aldyq. Birazymen kúlli shyǵarmashylyq ǵumyrymyzdy qatar ótkizippiz. Keıbiri bu dúnıeden ótip ketken. Balalyq shaǵymyz, ıaǵnı, biraz taqpaq jazyp tuńǵysh ret redaksııa tabaldyryǵyn attaǵan 1964 jyl tústi eske. Almaty. «Qazaqstan pıoneriniń» redak­sııasy. Áp-ádemi Rza Qýnaqova degen ápkemiz sol toptamamdy alyp qalyp, jyly sóılep sýretimmen gazetke shyǵardy. Mektep balasy úshin budan ótken qýanysh bolar ma! Sol Rza ápkeme bir aýyz jyly sózimdi áne aıtarmyn, mine aıtarmyn dep júrgende ol kisi dúnıeden ótip te ketti. Marqum bir shuǵylaly jan edi. О́leńdi qoıyp alǵashqy áńgimeler jaza bastadyq. Solardy oqyp, aqyl-keńes bergen taǵy bir ápkemiz Shárbaný Qumarova. «Mádenıet jáne turmys» jýrnalynyń jaýapty hatshysy. Sóıtsem, bul ápkemiz proza janryna qalam siltegen tuńǵysh qazaq qyzy eken. Búginde elge belgili qalamger. Tóńiregine tek shapa­ǵyn shashyp júretin jan. Aqyn qurdastary «jelbiregen bar týǵa teńegen» Marfýǵa Aıt­hojına, Qanıfa Buǵybaeva ápkelerimizben keıinirek tanys­tyq. О́leń dep soqqan jetisýlyq Qanıfa ápkemizdiń de ǵajaıyp júregi toqtaǵaly da jyldar ótti. Alaıda, Jetisýdiń jyr jalaýyn onyń jerlesi Nadej­da tátemiz Lýshnıkova jel­biretip keledi. Kemtar analar uıymyn quryp, solar úshin talmaı tartysyp júrgen Bıbi­gúl Imanǵazına ápkemizdiń kúreskerligi tańǵaldyrady. Al, prozashy Altynshash Jaǵanova bolsa, úlken saıasatqa kirisip ketkeli qashan. Almatylyq aqyn Náziken Alpamysova, jazýshy Kámıla Qudabaeva. Osy qalamger qyz-kelinshekterge Alla qýat bergeı! Al qalam ustaǵan qatar-qurbylarymyz qanshama! Tarazdaǵy Kúlásh aqyn, Shymkenttegi Hanbıbi aqyn, Astanadaǵy Shárbaný Beısenova, Jumagúl Soltıeva, máskeýlik Tursynaı Orazbaeva, almatylyq Maǵıra Qojahmetova, Jadyra Dáribaeva, Úmit Tájikenova, Nadejda Chernova, mańǵystaýlyq Gúljaýhar Seıitjanova. Bular sóz ónerine úlken úles qosyp úlgergen qatar-qurbylarymyz. Mereke kúni mereıleri ústem bolǵaı! Olardan keıin qalam ustaǵan qaryndastarymyz qanshama?! Qyzdardan syn áleminde jalǵyz kórinetin kórnekti synshy Álııa Bópejanova, kúresker aqyn Aısulý Qadyrbaeva, astanalyq jazýshy-dramatýrg Roza Muqanova, proza­shy Aıgúl Kemelbaeva, alma­tylyq tanymal qalam ıeleri Gúlnar Salyqbaeva, Raıhan Májenqyzy, Lázzat Omarova, Zarıa Jumanova, Gúlzat Shoı­bekova, Maqpal Jumabaı... bul tizim ulǵaıyp kete beredi. Poezııa maıdanyna olardan da keıin qanshama jas tamasha aqyn qyzdar qosyldy! 8 naýryz kúni sóz ónerimizdiń názik jandy ókilderin quttyqtaı otyryp, osynaý dertke teń ónerdi tańdaǵan arýlardy aıalaıyq, ardaqtaıyq degimiz keledi. Osy maqalany jazýǵa qozǵaý salǵan Aqushtap ápkemizdiń Oraldan telefon shalýy edi. Ádebıetke Aqushtap aqyn biz mektepte júrgende kelipti. Bul 60-shy jyldardyń ortasy bolsa kerek. О́zi de, óleńi de ádemi, uzyn boıly, taldyrmash aq sary qyz jurt kózine birden túsipti. Al, aqyn aǵalarynyń sulýlyq degende syńǵyrlaı jóneletin sezimpaz júrekteri bolsa, kúmis qońyraýdaı quldyrap teńselip ketse kerek. О́lmes óleń joldary bolyp tógilipti. Sen maǵan dýshar boldyń, Batqanda baqtar syrǵa, Men saǵan sýsar boldym, Qatqanda qaqtar shyńǵa. Oralyp ótken aldymnan, Oraldan ushqan kók qarshyǵa. Bul qońyraýlaǵan qaı júrek deseńiz, poezııa kóginen erte aǵyp ótken juldyz aqyn Tólegen Aıbergenov júregi. Sulýlyq ańsaǵan, biraq soǵan qoly jete almaǵan aqynnyń pushaıman jan jalyny. Aqyn Aqushtap Baqtygereeva peshenesine Rabbysy qyz balaǵa, áıel adamǵa kerekti rızyqtyń bárin jazǵan. Sarańdyq jasa­maǵan. Talantty tanymal aqyn bolý, ana bolý, súıikti jar bolý baqytyn jazǵan. Tek azamat aqyn retinde ǵana onyń keıde ashy daýysy Oral taraptan aýyq-aýyq estilip qoıady. Ony da túsinesiń. О́ıtkeni ol týǵan to­pyraq Álııa, Mánshúkterdi tý­dyrǵan topyraq qoı. Taǵy da Tólegen tilimen: «Aqyn bolý ońaı deısiń be, qaraǵym, aqyn bo­lý degeniń, aýzynda bolý syz­­­­daǵan barlyq jaranyń» deısiń. Qalam ustaǵan qyz-kelin­shek­ter... Onyń ishinde jýrnalıst qyz-kelinshekter qanshama... Búgin Sizderdiń merekelerińiz! Qalam ustaǵan er-azamattar aty­nan Sizderdiń jomart júrek­terińiz ylǵı da shattyq nuryna bólenip, júzderińizden jánnat lebi esip turǵaı deımiz! Názik saýsaqtaryńyzdan súıip, merekelerińizben quttyqtaımyz! Smaǵul ELÝBAI, jazýshy. ALMATY.