• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 10 Naýryz, 2022

Qazaqy qalyp

380 ret
kórsetildi

Qonaev kóshesiniń boıymen Syrtqy ister mınıstrligine qaraı kele jatyr edik. Tús aýǵan ýaqyt bolatyn. Túrkistan kóshesindegi baǵdarshamnan qyzyn álde kelinin qoltyqtaǵan úlken apa ótip bara jatty. О́zi qymbat ton kıgen. Bas kıimi de qala áıelderiniń úlgisinde. Aýylda emes, qalada turatyny kózge anyq baıqalady. Jas kelinshek aıaǵyn jyldam basyp aldymyzdan kesip ótti. Apa ornynda qaqqan qazyqtaı turyp qaldy. Ony kórip biz de kilt toqtadyq. Bizdiń jol berip turǵanymyzdy kórgen keıýana túrin birden jıyp aldy. Sonan soń qolymen «ót» degendeı buıyra nusqaý berdi.

– Raqmet, apa, – degen kúıi júgi­rip óttik. Apa sosyn baryp ornynan qozǵalyp, júrisin ári qaraı jalǵastyrdy.

Mıllıon adam turatyn megapolıste bizdi tanymaıtyn, bilmeıtin, ómirinde kórmegen, tirshilikte bizdeı adamnyń barynan tipti beıhabar, ózi qalada tursa da qazaqy qalybyn joǵaltpaǵan apanyń aldymyzdy kesip ótpeı, «azamat qoı» dep jol bergen áreketine júregimiz jy­lyp sala berdi. Aıtary joq, buryn bastan keshpegen erekshe kúı. Masattaný, marqaıý bolmasa ózińniń erkek ekenińdi seziný emes. Qurmettiń, iltıpattyń bólekshe bir túri. Azamat atyńdy asqaqtatyp qana qoımaı, áıel ataýlysynyń al­dyn­daǵy jaýapkershiligińdi arttyra túsetin erekshe qadam.

...Baıaǵyda-a-a, aýylda osy kóri­nis jıi qaıtalanatyn. Aqsa­qal-qara­saqaldyń aldyn kesip ótken áıel zatyn kórmeppiz. Úl­ken­der túgili, erkek sanatyna jatatyn balalarǵa da osyndaı qurmet kórsetiletin. Kósheniń basynan taıǵa minip kele jatsaq aq jaýlyqty analarymyz bizdiń ótip ketkenimizdi kútip tura­tyn. Saryqaryn jeńgelerimiz de osy jańa túsken kelindeı jol beretin. Sol sátte jeńgelerimizge erkelep, júrisimizdi baıaýlata túsip, yrǵalyp-jyrǵalyp júretinbiz. Ony kórgen jeńgemiz «Júgermek, tez bolsańshy, adam ózi asyǵyp turǵanda» deıtin jalynǵandaı. Sol sáttegi saq-saq kúlkiń qandaı?! Osynyń bárin qalypty dúnıe dep qabyldappyz. Asa mán bermeppiz. Túbine, tereńine boı­lap qaramappyz. Álgi bala kezden kórip ósken tárbıeniń tamyryn qalaly jerde kezdestirgende erekshe áserlengenimiz de sodan shyǵar.

Qundylyqtar ózgergen, ózge óńge engen zaman. Qalada qaı áıel balasyna jolymdy kespe deı alasyń? Olaı deýge haqyń da joq. Saǵan qarap turatyn jurttyń ýaqyty da joq. Sondyqtan qazaqtyń bul dástúri osy apalarmen birge ketetin shyǵar-aý.

О́tkende Aqtaýdaǵy ma, álde Jańa­ózendegi me beıbit sherýde el­diń bári gazdyń máselesin aıtyp jatqanda bir jigit mıkrofondy julyp alyp, «Qazirgi zamandy burynǵymen salystyrýǵa kelmeıdi. Tipti kelinder sálem salmaıtyn boldy» dedi ǵoı. Sonda jurt dý ete qaldy. «Qoıa tur» dep. Negizi sol jigittiń sózinde aqıqat ta bar edi…

 

Erjan BAITILES