Áıelder kúresinen resmı halyqaralyq jarystar HH ǵasyrdyń sekseninshi jyldarynan beri úzdiksiz uıymdastyrylyp keledi. Tarqatyp aıtsaq, álem chempıonatynyń tusaýy osydan dál 35 jyl buryn Norvegııanyń Lerenskýg qalasynda kesildi. 1988 jyly Fransııanyń Dıjon shaharynda Eýropa birinshiliginiń jalaýy jelbiredi. Toqsanynshy jyldardyń bel ortasynan beri Azııa men Amerıka qurlyǵynyń úzdikteri anyqtala bastady. Odan keıin bul estafetany Afrıka men Muhıt jaǵalaýy elderi qabyldady. Al 2004 jyly áıelder kúresi Olımpııa oıyndarynyń baǵdarlamasyna enip, ǵalamdyq dodanyń alǵashqy júldeleri Afınada sarapqa salyndy.
Buryndary KSRO-nyń quramynda bolǵan memleketter arasynda álem chempıonattarynda eń úzdik nátıjege Ýkraınanyń balýandary qol jetkizgen eken. 1993-2021 jyldar aralyǵynda olar 8 altyn, 6 kúmis jáne 19 qola medaldy oljalady. Barlyǵy – 33 júlde. Ekinshi oryndaǵy Reseıdiń 60 júldesi bar. Alaıda altyn medaldarynyń az bolýy saldarynan olar jarys kestesinde basty qarsylastarynan qalyp qoıdy. Reseılik burymdylar 5 altyn, 22 kúmis jáne 33 qolany ıelendi. Dál osy kórsetkishteriniń arqasynda atalǵan eldiń sportshylary álemdik ólshem boıynsha da ozyq komandalardyń qataryna erkin enýde. Naqtylap aıtsaq, ýkraınalyqtar tek Japonııa, AQSh, Qytaı jáne Kanada sekildi alpaýyttardy ǵana alǵa jiberip, besinshi orynǵa taban tirese, Reseı quramasy jetinshi orynǵa turaqtady.
Álem chempıonattarynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan burynǵy «baýyrlas» respýblıkalar arasynda altynshy oryndy ıemdenýde. Jerlesterimiz ázirge 5 kúmis pen 7 qolany qanaǵat tutýda. Barlyǵy – 12 júlde. Bizdiń burymdylarymyzdyń nátıjeleri mynadaı: Kúmis – Elena Shalygına (2007, 2010 jyldary), Juldyz Eshimova (2008), Gıýzel Manıýrova (2012) jáne Jámıla Baqbergenova (2021). Qola – Olga Smırnova (2007), Olga Jánibekova (2007), Elena Shalygına (2009), Juldyz Eshimova (2011), Ekaterına Larıonova (2013), Aıym Ábdildına (2016) jáne Valentına Islamova (2019).
Jerlesterimizge qaraǵanda Ázerbaıjan men Belarýstiń kórsetkishteri áldeqaıda jaqsy. Irgemizdegi Qyrǵyzstannyń qorjynynda nebári bes-aq júlde bolǵanymen, sapa jaǵynan olar da bizdiń aldymyzda tur. О́ıtkeni sońǵy ýaqytta Alataýdyń arǵy betinde kúrestiń bul túri keremet qarqynmen damyp keledi. Osydan úsh jyl buryn Nur-Sultanda Aısulý Tynybekova altyn tuǵyrdan qol bulǵasa, byltyr Aısulýmen qatar Meıirim Jumanazarova da dál sol mejeden kórindi. Iаǵnı tórtkúl dúnıeniń myqtylary jınalǵan jarysta atalǵan eldiń ánurany úsh márte shyrqaldy. Odan bólek, olardyń qorjynynda taǵy qos qola medal bar. Bir keremeti, sol júldelerdiń barlyǵy da tek óz órenderiniń enshisinde. Mine, qazirgi kezde qazaq jankúıerleriniń qyrǵyz qyzdarynyń tolaǵaı tabysyna qyzyǵa qaraýynyń da sebebi sol.
Salystyrmaly túrde alsaq, Qazaqstannyń qorjynyndaǵy 12 júldeniń jeteýin legıonerler jeńip alǵanyn aıta ketýge tıispiz. Naqtylap aıtsaq, Elena Shalygına – Reseıdiń Kemerovosynan, Olga Smırnova – Chývashııadan, Gıýzel Manıýrova – Mordovııadan, Valentına Islamova – Novosibirden jáne Juldyz Eshimova – Qyrǵyzstannan.
2004-2021 jyldar aralyǵynda Olımpııa oıyndarynda áıelder kúresinen barlyǵy 24 júlde jıyntyǵy sarapqa salyndy. Sol 24 altynnyń 15-in japondar oljalady. AQSh, Qytaı jáne Kanadanyń ánurandary eki márte shyrqaldy. Germanııa, Reseı jáne Ýkraına balýandarynyń bir-bir retten baq juldyzdary jandy. Nebári osy jeti memlekettiń ókilderine ǵana tórtjyldyqtyń basty dodasynda bas júldeni oljalaý baqyty buıyrǵan eken.
Álem chempıonatynda ýkraınalyqtarǵa ketken esesin reseılikter Olımpıadada qaıtardy. Bul komandanyń sapynda Natalıa Vorobeva top jarsa, Gıýzel Manıýrova, Alena Kartashova, Valerııa Koblova fınalda utyldy. Lıýbov Volosova men Ekaterına Býkına úshinshi satyǵa jaıǵasty. Ýkraınaǵa jalǵyz altyndy Irına Merlını syıǵa tartty. Dál sol Merlını jáne Irına Kolıadenko men Alla Cherkasova qolaǵa qol sozdy. Barlyǵy – 4 júlde.
Úzdik úshtikti Ázerbaıjan qorytyndylady. Olardyń baqandaı alty medali bar. Sol júldelerdiń tórteýin áıgili Marııa Stadnık oljalady. Ýkraınanyń batys betkeıinde ornalasqan Lvov qalasynda dúnıege kelgen dańqty balýan ózi qatysqan tórt Olımpıadanyń barlyǵynan oljaly oraldy. Atap aıtsaq, 2008 jyly Beıjiń men 2020 jyly Tokıoda qola alsa, 2012 jyly London men 2016 jyly Rıo-de-Janeıroda kúmispen kúpteldi. Londonda Iýlııa Ratkevıch jáne Rıo-de-Janeıroda Natalıa Sınıshına úshinshi oryndardy ıelendi. Bul sportshylar da legıonerler. Ratkevıch – Belarýste, al Sınıshına Ýkraınada dúnıege keldi. Osy málimetterdiń ózi-aq ázerbaıjandyqtar kúni búginge deıin óz balýandaryna kóńil bólmeı, tek kelimsekterge ǵana arqa súıep kele jatqanyn ańǵartady.
Qazaqstan quramasy Olımpıadada bes júldege qol jetkizdi. 2008 jyly Elena Shalygına men 2012 jyly Gıýzel Manıýrova úshinshi satyǵa turaqtady. Otandastarymyz úshin 2016 jyly Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndary óte tabysty bolǵanyn sport súıer qaýym umyta qoıǵan joq. Sol jarysta Manıýrova kúmis alsa, Ekaterına Larıonova men Elmıra Syzdyqova qola medaldy moıyndarynda jarqyratty.
О́zderińiz baıyptap qarasańyzdar, áıelder kúresinen jeńis tuǵyryna kóterilý ońaı sharýa emes eken. Máselen, buryndary Odaqtyń bodanynda bolǵan 15 respýblıkanyń segizi ǵana álem chempıonatynda júlde aldy. Olımpııa oıyndarynda ondaı qurmetke tek altaýy bólendi. Bir qýantarlyǵy, tabysty óner kórsetip júrgender qatarynda Qazaqstan ókilderi de bar. Jerlesterimizdiń qorjynynda kúmis te, qola da bar. Desek te bizdi tek altyn medaldyń azdyǵy alańdatady. Eger burymdylarymyz asa iri baıraqty básekelerde bas júldege qol jetkize alǵanda, tuǵyrymyz búgingiden áldeqaıda joǵary bolatyny sózsiz edi...
Álem chempıonattarynyń nátıjesi
(1993-2021 jyldar aralyǵy)
Oryn
Komandalar
Altyn
Kúmis
Qola
Barlyǵy
1.
Ýkraına
8
6
19
33
2.
Reseı
5
22
33
60
3.
Ázerbaıjan
3
6
8
17
4.
Qyrǵyzstan
3
0
2
5
5.
Belarýs
2
5
8
15
6.
Qazaqstan
0
5
7
12
7.
Estonııa
0
1
2
3
8.
Latvııa
0
0
3
3
9-15.
Armenııa, Grýzııa, Lıtva, О́zbekstan, Moldova, Tájikstan, Túrikmenstan
0
0
0
0
Olımpııa oıyndarynyń nátıjesi
(1996-2021 jyldar aralyǵy)
Oryn
Komandalar
Altyn
Kúmis
Qola
Barlyǵy
1.
Reseı
1
4
2
7
2.
Ýkraına
1
0
3
4
3.
Ázerbaıjan
0
2
4
6
4.
Belarýs
0
2
1
3
5.
Qazaqstan
0
1
4
5
6.
Qyrǵyzstan
0
1
1
2
7-15.
Armenııa, Grýzııa, Lıtva, Latvııa, О́zbekstan, Moldova, Tájikstan, Túrikmenstan, Estonııa
0
0
0
0