Sońǵy kezde áleýeti kúsheıip, tanymaldylyǵy artqan mıkroqarjy uıymdary úshin jaqyn arada mańyzdy ózgeris kúshine enbek. 2022 jyldyń shildesinen bastap MQU qaryz alýshylary borysh júktemesi koeffısıentiniń shekti máni men esepteý erejesi basqasha eseptele bastaıdy. Bul óz kezeginde kóleńkeli nesıeleý naryǵynyń kóbeıýine alyp keledi deıdi sarapshylar.
«Qazaqstan mıkroqarjy uıymdary qaýymdastyǵynyń» basshysy Erbol Omarhanov jaqynda ótken onlaın-konferensııada erejege enetin ózgerister MQU men bankter jumysyna teń emes jaǵdaı týǵyzady dedi. Máselen, qazir kólik satyp alý úshin sol transport quralyn kepilge alý arqyly mıkronesıe usynatyn MQU-lar ondaı zaımdar boıynsha boryshtyq júkteme koeffısıenti (BJK) esepteýinen bosatylady.
«Josparlanyp otyrǵan túzetý boıynsha transportty kepilge alý arqyly tutynýshylyq maqsattarǵa mıkronesıe beretin MQU-larǵa 2022 jyldyń 1 shildesinen bastap BJK esepteý mindettelip otyr. Zaım boıynsha boryshtyq júkteme koeffısıenti qazirgi ýaqytta 50 paıyzdan aspaýy kerek. Iаǵnı nesıe boıynsha aı saıynǵy tólem somasy qaryz alýshy tabysynyń 50 paıyzynan asyp ketpeýi kerek. Nesıe maqsatyna qaramastan eki jaǵdaıda da transport quraly kepil bolyp sanalady. Statıstıkaǵa qarasaq, avtonesıeleý boıynsha 90 kúnnen asqan merzimi ótken bereshekter úlesi 1 paıyzdan da aspaıdy. Transport túrindegi ótimdiligi joǵary múlik kepilde turǵandyqtan ondaı zaımdardyń táýekeli tómen bolady. Sondyqtan biz avtokólikti kepilge alý kezinde zaım berý boıynsha usynylyp otyrǵan túzetýdi negizsiz dep sanaımyz», deıdi E.Omarhanov.
Kólik kepilge qoıylǵandyqtan, zaemshy qalaı bolsa da nesıesin jabýǵa, sóıtip, temir tulparynan aıyrylyp qalmaýǵa tyrysady. Al «aı saıynǵy tólem somasy klıent tabysynyń 50 paıyzynan asyp ketpeýi kerek» degen tártip, kóptegen qaryz alýshynyń tábetin tejep tastaýy kádik. MQU qaýymdastyǵynyń basshysy osyny aıtyp shyr-pyr bolyp otyr.
Avtokólik kepilimen nesıeleý boıynsha kompanııalar qaýymdastyǵynyń basshysy Dýlat Tastekeev qazaqstandyqtar óz bıznes-maqsaty úshin kóligin kepilge tastap, jıi nesıe alatynyn aıtady.
«Qaryz alýshylar bizge kóligin kepilge qoıý arqyly nesıe alý máselesimen habarlasqan kezde de-ıýre – jeke tulǵa, de-fakto – kásipker bolyp sanalady. Olar úshin jeke tulǵa retinde nesıe resýrsyn alǵan áldeqaıda tıimdirek. Qaryz alýshylar avtokólikti de negizinen jeke tulǵanyń atyna tirkeıdi, óıtkeni salyǵy da tómen. Al jańa túzetýler kúshine ener bolsa, onda bıznes úshin mundaı múmkindikter toqtaıdy. Ondaıda mıkroqarjylandyrýdyń kóleńkeli naryǵy beleń alady», dep qaýip qylady D.Tastekeev.
Qazir mıkroqarjy uıymdary tarapynan beriletin nesıelerdiń 80 paıyzy tutynýshylyq emes, kásipkerlik maqsatqa baǵyttalyp jatyr eken.
– Avtokólik kepildigimen beriletin nesıelerge qatysty josparlanyp otyrǵan túzetýlerden keıin, buryn MQU-lardan nesıe alyp kelgen halyq endi zaımǵa ótinish berse, bas tartýǵa tap bolady. Olardyń bankterdegi ótinimi maquldanbaǵannan keıin MQU-larǵa keletini jasyryn emes. Demek, MQU – olar úmittene alatyn sońǵy qarjylyq qurylym. Eger keı qaryz alýshylar nesıe resýrstaryn alý múmkindigin joǵaltsa jáne onyń ornyna eshteńe berilmese, onda kóleńkeli nesıeleý salasynyń keńeıý qaýpi óse túsedi. Qarjy qadaǵalaýshysy birneshe ret ózderin MQU dep tanystyrǵan uıymdardyń mıkronesıe berýmen aınalysyp otyrǵanyn málimdegen edi. Olardy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi qadaǵalamaıdy, tıisinshe olar eshqandaı normatıvtik talaptardy oryndamaıdy. Bul qaýipti sıgnal halyq tarapynan qoljetimdi qarjylandyrýǵa qajettilik bar ekenin anyq ańǵartady. Zańdy MQU-lardy túrli erejemen qyspaqqa alý zańsyz sýbektilerdiń kóbeıýine jol ashyp beredi, – deıdi E.Omarhanov.
Qaýymdastyq basshysynyń aıtýynsha, MQU-lar qaryz alýshynyń ózge bankter men MQU-larda ótelmegen qaryzy bolmaǵan jaǵdaıda ǵana BJK-ny eseptemeı mınımaldy jalaqy mólsherine (qazir 60 myń teńge) deıin mıkronesıe bere alatynyn aıtady.
Qazirgi kezde MQU-lardyń aktıvi 1,5 trln teńgege jýyqtaıdy. Sonyń 714,7 mlrd teńgesi mıkronesıe berýmen aınalysatyn uıymdarǵa, 579,5 mlrd – nesıe seriktestikterine, 206,6 mlrd teńgesi lombardtarǵa tıesili.