Ulttyq bank bazalyq paıyzdyq mólsherlemeni 0,5 paıyzdyq tarmaqqa deıin joǵarylatyp (13,50-den), 14 paıyz deńgeıinde belgiledi. Osylaısha, kópshilik kútken tómendeý júzege asqan joq. Ulttyq bank aqsha-nesıe saıasatyn ári qaraı qatańdatýǵa kóshkenin kórsetti. Aqsha-nesıe saıasaty jónindegi komıtettiń habarlaýynsha, álemde ınflıasııalyq qysymnyń kúsheıýi, Qazaqstannyń saýda seriktes elderindegi baǵa qymbatshylyǵy bazalyq stavkanyń kóterilýine negiz bolǵan. Bıyl naýryzda jyldyq ınflıasııa 12 paıyzǵa deıin jetip, rekord jańartqan bolatyn.
Ulttyq bank resmı habarlamasynda mólsherlemeni kóterý belgisizdiktiń kúsheıýi men nesıe berý sharttarynyń ózgerýi jaǵdaıynda nesıelendirý úshin tejeýshi faktor bolyp sanalmaıtyny aıtylǵan. «Keleshekte bank sektory ekonomıkalyq agentterdiń tutynýshydan jınaqqa deıingi is-áreketin qaıta qurylymdaý modelinen qalyptasyp otyrǵan ekonomıkalyq, sondaı-aq yqtımal birigýler men joıylyp ketý jaǵdaılaryna baılanysty ózgeristerge beıimdele beredi», delinedi habarlamada.
Halyqaralyq valıýta qorynyń boljamy boıynsha, 2022 jyly álemdik ınflıasııa joǵary qalpyn saqtap qalady. «Damyǵan elderde ınflıasııa 5,7% (buǵan deıingi baǵa 3,9%) deńgeıinde, damýshy elderde – 8,7% (buǵan deıingi máni 5,9%) deńgeıinde bolady. 2023 jyly álemdik ekonomıkanyń baıaý damıtyny jáne energotasymaldaýshylarǵa tómen baǵa belgilenetini kútilip otyrǵan jaǵdaıda damyǵan elderde ınflıasııa 2,5%-ǵa deıin, al damýshy elderde 6,5%-ǵa deıin baıaýlaıdy. Bazalyq mólsherleme boıynsha aldaǵy sheshimderdi qabyldaý kezinde statıstıkalyq derekter men «2022 jylǵy mamyr-maýsym» boljamdy raýndynyń nátıjeleri negizgi róldi atqaryp shyǵady. Inflıasııalyq kútýlerdiń traektorııasyn, ınflıasııanyń jańartylǵan boljamdaryn, jıyntyq suranys pen ımportty, sondaı-aq týyndaýy múmkin qosymsha ınflıasııalyq kúızelisterdiń qaýpin eskere otyryp, aqsha-kredıt sharttaryn odan ári qataıtýǵa múmkindik bar», delinedi málimdemede.
Sóıtip, Ulttyq bank bazalyq stavkany taǵy da kótere túsýi múmkin ekenin aıtyp otyr. Buǵan deıin Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev bazalyq stavkany tómendetýge shaqyrǵan edi. «Ulttyq bank Úkimetpen birlesip bazalyq stavka deńgeıin qaıta qaraýy kerek. Bazalyq mólsherleme ekonomıka stavkalaryna, sonyń ishinde depozıt, nesıe, baǵaly qaǵazdar stavkalaryna da áser etedi. Inflıasııany tejeý úshin Ulttyq bank bazalyq stavkany joǵary deńgeıde ustaý kerek deıdi. Al biz qaıta qarastyrýdy usynamyz. О́ıtkeni qazir dollarǵa qatysty teńge kýrsy turaqtalyp, burynǵy deńgeıine qaıtyp oraldy. Qalypty paıyzdyq stavkasyz biz ekonomıkany nesıeleý úshin qajet aqshany taba almaımyz», degen edi E.Jamaýbaev.
Alaıda Ulttyq bank bul málimdemeni eskergen joq. Tıisinshe, kóptegen qarjy sarapshylary tarapynan bul sheshim synǵa ushyrady.
Bazalyq stavka – ortalyq banktiń nesıe uıymdaryna kredıt berer kezindegi mınımaldy stavkasy jáne bank depozıtterin qabyldaý boıynsha maksımaldy stavka. Mólsherleme memlekettik qaryz tartý qunyna tikeleı áserin tıgizedi. 24 aqpanda bazalyq stavka 13,5 paıyzǵa kúrt kóterilgen soń bizde memlekettik qaryz tartý stavkasy da kóterilip ketti. Sol sebepti Qarjy mınıstrligi stavkany tómendetýdi suraǵan edi.
«Demek nesıeler de qymbattaıdy. 10 paıyz mólsherinde syıaqy eseptegen depozıtter sál bolsa da tartymdy. Esesine bizde kapıtal tartý stavkasy joǵarylaıdy. Biz jaı ǵana eldegi nesıe ımpýlsin joıa otyryp ózimizdi qaryzǵa aıdap saldyq. Elimiz joǵary stavka boıynsha onsyz da kóshbasshy elderdiń biri», dep jazady FINANCEkaz telegram kanaly.
Dese de Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni kóterý arqyly ınflıasııanyń jolyn kesemiz dep josparlaıdy. Qarjygerler qaýymdastyǵynyń taldaýshysy Zarına Skrıpchenko da osy oıda. Onyń aıtýynsha, baǵa ósip, ınflıasııa yryq bermeı turǵan kezde stavkany tómendetý jaǵymsyz jaǵdaılarǵa ákep soqtyrýy yqtımal.
«Bank nesıesi turǵysynan aıtsaq, zaımdar boıynsha naryqtyq stavka biraz salada qoljetimdi bolyp qala beredi. Mysaly, azyq-túlik jáne sýsyn óndiretin kompanııalar úshin stavka 13,1 paıyzdy qurady, al qaryz berý 9 paıyzǵa kóbeıdi. Sonymen qatar neǵurlym qýatty ınvestısııalyq jobalar, sonyń ishinde óńdeýshi ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵy úshin paıyzdyq stavkany memlekettik sýbsıdııalaý júredi. Eger bazalyq stavka ınflıasııany jappaıtyn bolsa, onda aqshany teńgemen saqtaýdyń máni joǵalady. Nátıjesinde, ne ınflıasııany odan ári kúsheıtetin tutynýshylyq suranys ósedi, ne ekonomıkada dollarlaný qarqyndy júrip, ulttyq valıýtaǵa qysym jasalady», dedi sarapshy.
Ekonomıst Vladıslav Týrkın bazalyq mólsherleme tutynýshylyq nesıeleýge áser etpeıtinin jetkizdi. «Tutynýshylyq nesıeleý, bul – massa ósimine áser etpeıtin ımport. Biraq teńgelik massa ósimine korporatıvtik nesıeleý áser etedi. Ishki ekonomıkanyń damýy jáne qaıta qurylýy dál osy korporatıvtik nesıeleýge táýeldi. Taǵy da sýbsıdııalaý kútemiz. Kórshilerimiz de qarap otyrǵan joq, ekonomıkasyn qaıta qurylymdap, bizge qaraı eksportty ósirýge tyrysyp jatyr», deıdi ol.
Telegramdaǵy Risk Takers kanalynyń sarapshylary Ulttyq bank bıyl ınflıasııa ósimi boıynsha boljamdy jarııalamaǵanyn, bul aqsha-nesıe retteýshisiniń kommýnıkasııasyndaǵy úlken olqylyq bolǵanyn jetkizdi.
«Alaıda oń qadamdardy da atap ótemiz. Ulttyq bank óz málimdemesinde aldaǵy jyldaǵy ınflıasııany sandyq baǵalaý 11,4% quraǵanyn kórsetti. Biz respondentterdiń kútýlerimen kelisemiz. О́ıtkeni osy jyldyń birinshi toqsanynyń joǵary bazalyq áseri kelesi jyldyń basynda baǵanyń ósýine tosqaýyl bolady. Bul 2022 jyldyń sońynda atalǵan kórsetkish kútilgennen joǵary bolýy múmkin degendi bildiredi. Biz buǵan deıin 2022 jylǵy ınflıasııa ósimi 14 paıyzdan joǵary bolady dep boljaǵan edik jáne sol boljam ózgerissiz qalady. Sondaı-aq aqsha-nesıe faktory ishki suranysty ósiredi degenmen kelispeımiz, kerisinshe monetarlyq faktorlar ósimdi yntalandyrmaı jatyr. Ulttyq bank bıyl stavkany agressıvti túrde kóterýge májbúr dep jazǵanbyz jáne jarııalanǵan 14 paıyz deńgeıi áli de jetkiliksiz», deıdi olar.
Bazalyq stavka boıynsha endigi sheshim 2022 jyly 6 maýsymda jarııa etiledi.