Siz rııasyz oıdyń, tózimniń týyndylaryna kózińizdi almaı bir mınýt qarasańyz, demalasyz, sosyn, uzaq qııaldarǵa shomasyz. Adamzat qoǵamy bastan keshken, tarıh tolqyny bizge jetkizgen ártúrli oqıǵa, uly jetistik, kún sáýlesi, túnniń túsi bári-bári kóz aldyńyzǵa elesteıdi. «Eger shyndyq bireý bolǵanda, men bir taqyryp tóńireginde júzdegen sýret sala almas edim» degen Pıkassonyń sózi bul saf ónerdiń qudiretin aıtyp tur.
Sheksiz qııal men erkin oıdyń ushtasýy uly týyndylardyń kindigin kesip, shar álemge ińgálatady. Oǵan ýaqyt pen talant, sosyn úlken eńbek qana tóreshi.
Biz sóz etkeli otyrǵan Margaret Kınniń sýret ónerindegi ózindik daralyǵyn áli eshkim qaıtalaı alǵan joq. Ol erekshe oılady, sonyń nátıjesinde erekshe týyndylar salyp, keneptegi keıipkerge jan bitirdi. Búginde onyń týyndylary dúnıe júzindegi sýret jankúıerleriniń tamasha týyndysyna aınalyp úlgerdi.
Onyń taǵdyry men «Úlken kózder» dep atalatyn serııaly týyndylary haqyndaǵy oqıǵalar 1946 jyly bastaldy. Ýolter Kın esimdi jas amerıkalyq sýret ónerin úırený úshin Eýropaǵa barady. Kóp ótpeı Ýolter Kın 1960 jyldardaǵy kommersııalyq turǵydan tabysty sýretshilerdiń birine aınalady. Onyń 1965 jylǵy LIFE hıkaıasynda kózderi qalyptan tys úlken, symbatty aryq qyzdardyń sýretteri jurttyń nazaryn aýdaryp, onyń ataǵyn shyǵara bastady. Sol jyldary Kın óner sensasııasyna aınaldy. Amerıkalyqtar onyń «salǵan» týyndylaryn talasa-tarmasa alyp jatty. Sebebi olar muńǵa batyp, qaıǵyryp turǵan úlken kózdi balalar men kózi qalyptan tys úlken haıýanattardyń beınesin unatty. Úıiniń tórine, kabınetine, tipti úlken qabyrǵalarǵa Kınniń qoltańbasy qoıylǵan sýretter ilinip jatty.
Biraq bunyń artynda jalǵandyq jasyrynyp jatypty. Sýretshimin dep keýdesin qaqqan Ýolter Kın qylqalam ustaıtyn ónerdiń adamy emes, kádimgi alaıaqtyń biri bolyp shyǵa keledi. Shyndyǵynda, kópshilikti qyzyqtyryp, sýret salasyna ózgeshe lep ala kelgen týyndylar onyń áıeli Margarettiń qııalynyń jemisi edi, ol shynymen de «Úlken kózder» kartınalarynyń avtory, biraq ataq pen aqshaǵa qunyqqan Ýolter oǵan eger basqalarǵa shyndyqty aıtsań óltiremin dep qorqytqannan keıin ol esigi únemi jabyq turatyn qupııa bólmede kúıeýiniń aıtqanyn istep, buǵaý ishinde kún keshirgen. О́nerge degen tusaýdyń aqyry aqıqatqa jetetinin ol shaqta Ýolter bilmese kerek, bilse de, qaperine ilmegendeı. Margaret olardyń arasynda bolǵan «kelisim» týraly: «Onyń 1955 jyly ótken sýret kórmesi keremet ótti, jurtshylyqty baýrap alǵany ras. Ol kez kelgen adamdy baýrap alatyn. Ol bizge aqsha kerek, úlken úıimiz bolsa jaqsy emes pe?! Basqalarǵa atalǵan sýretterdi men salmadym, ol áıelimniń týyndysy desem, bul túsiniksiz jaǵdaı bolady jáne adamdar bizdi sotqa beredi» degen syltaý aıtqanyn eske alady. Sosyn taǵy da: «Ol maǵan osy qorqynyshty máselelerdiń bárin aıtyp, úreılendirdi», deıdi.
Ýolter Kın «Úlken kózderin» satyp, aqshaǵa qaryq boldy. Eńseli úı alyp, haýyzda dostarymen demaldy. Al sol sátte qupııa bólmede sýret salyp otyrǵan Margaret keıde on alty saǵat boıy tapjylmaı jumys istedi. Tipti ony sýret salýdan basqa eshteńe jubata almady. О́ziniń jalǵyzdyǵyn, taǵdyryn kenepke jaqqan boıaýlar arqyly bildirgisi keldi. Margaret bir suhbatynda sol sáti týraly: ««Ol úıde bolmaǵan kezde, meniń syrtqa shyqpaǵanyma kóz jetkizý úshin saǵat saıyn qońyraý shalatyn, qysqasy, men túrmede otyrǵandaı boldym», deıdi.
Ýolter dáýrendep turǵan kezinde BUU-da nemese soǵan uqsas bir úlken oryndaǵy qabyrǵaǵa ilý úshin óte úlken sýret salýdy josparlady. Atalǵan týyndyny Margaret bir aı ishinde salyp, daıyndaıdy. Bul týyndynyń aty « Máńgilik erteń» dep ataldy. Onda kókjıekke deıin jalǵasyp sapta turǵan júzdegen muńly, úlken kózdi balalar beınelengen. 1964 jylǵy Dúnıejúzilik kórmeni uıymdastyrýshylar ony bilim pavılonynda iledi. О́tirikshi Ýolter bul jetistikke qatty maqtandy. Ol óziniń esteliginde qaıtys bolǵan ájesi osy «eńbegi» týraly túsinde aıan bergenin aıtady. О́nertanýshy Djon Kanadeı New York Times gazetinde atalǵan sýretke «Bul talǵamsyz salynǵan týyndy» dep baǵa bergennen keıin Dúnıejúzilik kórme sýretti qabyrǵadan alyp tastaıdy.
Eńbegi esh ketip jatqanyn sezgen ári óz otbasynan tutas qoǵamǵa tarap jatqan «uly» ótirikke shydaı almaǵan Margaret bir kúni kúıeýimen betpe-bet kelýge bekıdi. Bul aldaýdy endi toqtatýyn ótinedi. Biraq Ýolter kerisinshe daýryǵyp, tilshilerge suhbat berip, óziniń El-Grekodan keıingi eń tańdaýly portret sýretshisi ekenin aıtýdan jalyqpaıdy. Tipti Ýolter Margaretke ótinish aıtyp, úlken kózder týraly týyndylardy qalaı salýdy úıretýin ótinedi. Týmysynan talantsyz ol eshteńe de úırene almaıdy. «Sen maǵan durys úıretpediń» degen syltaý aıtady. Neshe túrli ásem týyndylar qııalynda pisip jetilgen sýretshi Margaret sol sátte óziniń qaqpanǵa túskenin sezinedi. Ol atalǵan qaqpannan qutylýdy oılaıdy, biraq qalaı ketý kerek? О́zimen birge qyzyn da qutqarýdyń jolyn izdeıdi. 1970 jyldyń qazan aıynda Margaret UPI tilshisine shyndyqty jaıyp salady. «Ol sýret salýdy úırengisi keldi, men oǵan sýret salýdy úıretýge tyrystym, biraq ol eshteńe úırene almady» dep osyǵan deıin Ýolter ıemdengen týyndylar óziniki ekenin aıtady. «Úlken kózderin» qaıtaryp alǵysy keledi. Sýdıa ekeýine sot alańynda, sotqa kelgenderdiń kózinshe úlken kózderi bar balany salyńdar degen tapsyrma beredi. Ýaqyty bir saǵat. Margaret ne bári 53 mınýtta salyp úlgeredi. Al Ýolter ıyǵy aýyrǵandyqtan sýret sala almaıtynyn aıtyp, jaltarady. Uzaq ýaqyt boıy úlken kózdi balalar úshin ózin kináli sezingen Margaret sotta jeńip, oǵan 4 mıllıon dollar ótemaqy berilsin degen úkim shyǵady. Biraq Ýolter oǵan bir tıyn da ótemaqy bermeıdi. О́ıtkeni Ýolter aldamshylyqpen tapqan baılyǵyn shashyp taýysqan edi.
Bul kúnderi Margarettiń úıiniń qabyrǵalary úlken kózdi beınelerge lyq toly. Kezinde ózi salyp, adasyp, qaıta tapqan muńly úlken kózdi balalar. Olar qaıda qarap tur, ne oılaıdy, qaı ulttyń balalary? Ony Margarettiń ózi ǵana biledi. Atalǵan úlken kózdi balaqaılar onyń jalǵandyqty jeńgendiginiń sımvoly dersiz. Al Ýolter 2000 jyly qaıtys boldy. Kezindegi «dańqty sýretshiniń» esimi tarıhqa «eń myqty kóshirmeshi» degen atpen qaldy.