Bıylǵy Balalar jylynda balalarǵa barynsha qoldaý kórsetilip keledi. Ásirese aýtızm aýrýyna shaldyqqan balalar jáne olardyń otbasy men túzeltý ortalyǵynyń ózara qarym-qatynasy da qoǵamda keıingi kezderi nyǵaıa túsken. Bul rette Nur-Sultan qalasynda ornalasqan «Altyn Uıa Erkele» ortalyǵy sózimizge dálel bola alady.
200-ge jýyq bala tárbıeleıtin ortalyqtyń negizgi maqsaty – aýtızmmen ilise júretin jetispeýshilikter men otbasyndaǵy qysymdy tómendetý, ómir sapasy men fýnksıonaldy táýelsizdigin joǵarylatý. Ondaǵy mamandar emdeýdiń biryńǵaı optımaldy ádisi joq, ol tek jekeleı tańdalyp, uzaq arnaıy bilim berý men minez-qulyqtyq emdeý baǵdarlamalary arqyly balaǵa erte kezden kómek kórsetý, qarym-qatynas arqyly jumys daǵdylaryn alýǵa jaǵdaı jasaý, jumys deńgeıin joǵarylatatynyn alǵa tartady. Sondaı-aq sımptomdar men beıimdelmegen minez-qulyq qıyndyqty tómendetkenimen, balaǵa 3 jas shamasynda kómek kórsetýdiń asa mańyzdylyǵy týraly habarlamalar dáleldemelermen bekitilmegen.
Bul turǵyda atalǵan ortalyqtyń AVA-terapııa mamany Aıgerim Temir: «Aýtızmdi túzetýdiń birqatar ádisi bar: AVA terapııa, art terapııa, ıoga kabıneti. AVA-terapııa bul – minez-qulyq tehnologııalary men oqytý ádisterine negizdelgen qarqyndy oqytý baǵdarlamasy. AVA ǵylymı turǵyda adamnyń minez-qulqyn ózgertý úshin, minez-qulyqqa qorshaǵan orta faktorlarynyń áserin zertteı otyryp, osy faktorlarmen áreket etedi. AVA-nyń sońǵy maqsaty – balaǵa qorshaǵan álemdi óz betinshe tanyp-bilýge jaǵdaı jasaý. Al art-terapııa negizgi ádis nemese kómekshi ádis retinde qoldanyla alady», deıdi.
Iá, dimkás balanyń ómirge kelýi birinshi kezekte otbasyn psıhologııalyq ózgeristerge alyp keletini ras. Aýytqýshylyǵy bar balanyń otbasynda alǵashqy kúnnen bastap ata-anasynyń unjyrǵasy túsip, kúızeliske tap bolady. Ata-analarynyń qorshaǵan ortamen qarym-qatynasy úziledi, baılanys aıasy tek týystary, dáriger, muǵalimdermen ǵana shekteledi. Balanyń minez-qulqyndaǵy, tártibindegi ártúrli ózgerister ata-ananyń kóńil kúıine qatty áser etip, mazasyzdyq týǵyzady. Sol sebepti otbasyndaǵy ózara qarym-qatynastar buzylady ári qıyndyqqa tireledi. Mundaı balalardy tárbıeleýde ata-analarǵa pedagogterdiń, arnaıy mamandardyń kómegi qajet ekeni daýsyz. Balanyń óz-ózine qyzmet kórsetýi, durys sheshim qabyldaı alýdaǵy batyldyǵy, tártip pen mádenıet jaıyndaǵy bilimderiniń negizi aldymen otbasynda qalanady.
Bastysy, bala jaǵdaıynyń barlyq aýyrlyǵyn kenetten uǵyný, aýtızmi bar balalarǵa qandaı da bir kómek júıesiniń bolmaýy, aýtıst balanyń otbasy tipti jaqyndarynyń da adamgershilik qoldaýynan aıyrylýy, balaǵa degen asa táýeldiligi úshin anasynyń ýaqyty men jeke bostandyǵynyń shamadan tys shekteýligi jáne ata-analaryna jetkilikti túrde emosıonaldy áser bermeýi aýtızmniń obektıvti sebepteri ekenin umytpaýymyz kerek.
Ýálıhan JAILAÝ