Otandyq farmasevtıkadaǵy serpin

«Astana» densaýlyq saqtaý-2022» HIH ha­lyqaralyq kórmesiniń ashylýymen bastal­ǵan forýmda Densaýlyq saqtaý mınıstri A.Ǵınııat: «Búginde Qazaqstanda basty nysanaly ındıkator – ómir súrý uzaqtyǵynyń deńgeıin kózdeıtin «Deni saý ult» densaýlyq saqtaýdy damytýdyń ulttyq baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Bul kórme salanyń barlyq qatysýshysy úshin bolashaqta den­saýlyq saqtaý júıesiniń aldynda turǵan aǵymdaǵy syn-tegeýrinderdi, salany aldaǵy ýaqytta qandaı jahandyq ózgerister kútip turǵanyn talqylaýǵa qosymsha múmkindikter ashatyny sózsiz», dedi.

Memleket basshysy Joldaýynda jahan­dyq farmkorporasııalarmen yntymaq­tas­tyqty jandandyrý jáne tehnologııalar men jańa ázirlemeler transfertin qamtama­syz etýdi, sondaı-aq 2025 jyly otandyq óndiristegi dárilik zattar men medısınalyq buıymdar úlesin 17%-dan 50%-ǵa deıin jetkizýdi tapsyrǵan bolatyn. Qazaqstan­da farmasevtıkalyq óndiristi damytýǵa memlekettik jáne jeke ınvestısııalardy tartýǵa, otandyq farmasevtıkalyq ónim­niń eksporttyq áleýetin ulǵaıtýǵa, ǵylymı jáne kadrlyq áleýetti arttyrýǵa yqpal etý, sondaı-aq densaýlyq saqtaý uıymdaryn sapaly jáne zamanaýı medısınalyq tehnıkamen qamtamasyz etý jáne otandyq óndiristi damytý salasynda syndarly ózara is-qımyldy jolǵa qoıý – «Global pharm» II Halyqaralyq farmasevtıkalyq forýmy­nyń negizgi maqsatyna aınaldy.

Mınıstr búgingi tańda farmasevtıka ónerkásibiniń dınamıkasyna áser etetin buryn-sońdy bolmaǵan ózgeristerdiń mańy­zyn jáne álemdik farmasevtıka salasy­nyń negizgi trendterine tezirek beıimdelý qajettigin sóz etti. Aıta ketý kerek, forým­nyń aýdıtorııasyn farmasevtıka máseleleri boıynsha halyqaralyq sarapshy-praktıkter, álemdik ataýy bar ǵalymdar men praktık dárigerler, medısınalyq ónimderdiń iri óndirýshileri, ortalyq memlekettik organdar men ulttyq kompanııalardyń basshylary, kóptegen eldiń qazaqstandyq jáne sheteldik kásipkerleri usynady. Bul mindetterdi min­siz sheshý úshin el Úkimeti farmasevtıka ónerkásibin damytýdyń 2025 jylǵa deıin­gi Keshendi josparyn bekitti jáne negizgi baǵyt­tardyń biri otandyq farmasevtıka ónerkásibin damytý bolyp sanalatyn 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan «Deni saý ult» ulttyq jobasyn qabyldady.

Sondaı-aq forýmnyń dárilik zattar aınalymy salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrý máselelerine jáne farma­sevtıkalyq naryqtyń turaqtylyǵyn, dárilik zattarǵa qoljetimdilikti qamtamasyz etý tetikterine arnalǵan strategııalyq sessııasynda mınıstr Ajar Ǵınııat 2022 jyldyń 1 jar­tyjyldyǵynda eldiń farmasevtıka salasy 4,9%-ǵa óskenin, bul aqshalaı balamada 84 mlrd teńgeni quraıtynyn habarlady. DSM derekteri boıynsha, 2021 jyly farmasevtıka ónerkásibi oń dınamıkany kórsetip, bul rette farmasevtıka óndirisiniń kólemi 2020 jylmen salystyrǵanda 123,9%-dy qura­ǵan. Al jergilikti farmasevtıkalyq naryq­ta­ǵy otandyq óndiristegi dárilik zattar men me­dısınalyq buıymdardyń úlesi (qundyq mánde) 24%-dy qurady, ımporttyq ónimniń úlesine 76%-y tıesili.

«Uzaqmerzimdi sharttar jasasý retinde memlekettik qoldaýdyń tıimdi sharalary on jylǵa Biryńǵaı dıstrıbýsııa júıesi arqyly satyp alý úlesin 2010 jylǵy 15%-dan 2021 jyly 41%-ǵa deıin aqshalaı túrde ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Qazirgi ýaqytta jasalǵan uzaqmerzimdi sharttardyń sheńberinde iske asyrýdyń ártúrli kezeńderinde 30-dan astam ınvestısııalyq joba bar. Onyń ishinde dári-dármekter boıynsha 127 mlrd teńgege birqatar jobalar, medısınalyq buıymdar boıynsha 34 mlrd teńgege jobalar bar», dep atap ótti vedomstvo basshysy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta otandyq óndiristegi dárilik zattar ekspor­tynyń úlesi 100-ge jýyq dári-dármek pozısııasyn quraıdy jáne 2025 jylǵa qaraı taıaý shetelderge, EAEO-ǵa jáne alys shetelderge dári-dármek eksportynyń úlesin 500 pozısııaǵa deıin ulǵaıtý usynylady. Budan ári A.Ǵınııat nátıjeler qazirdiń ózinde kórinip turǵan farmasevtıkalyq salaǵa sheteldik ınvestısııalardy tartýdyń negizgi perspektıvalyq baǵyttary týraly, atap aıtqanda, Astana, Aqtóbe, Shym­kent qalalarynda medısınalyq-farma­sev­tıkalyq klasterler qurý týraly buıryq­tyń kúshine engenin habarlady. Bul óńir­lerdiń tartymdylyǵy olardyń aýmaǵyn­da iri óndiristik alańdardyń, jetekshi medısı­nalyq joǵary oqý oryndarynyń jáne respýb­lıka­lyq jáne óńirlik deńgeıdegi klınıkalyq ortalyqtardyń bolýyna baılanysty.

Forýmnyń stratsessııa alańynda iri álem­dik farmasevtıkalyq kompanııalardyń ókilderi, onyń ishinde Toılan Senel (Roche Pharma Kazakhstan), Selchýk Tanrıverdı (Nobel Ilaç), Rana Azfar Zafar (Novo Nordisk), Leon Vang (AstraZeneca) jáne basqalar sóz sóıledi. Iаǵnı sessııaǵa qa­ty­sý­shylar jahandyq farmasevtıkalyq naryq­tyń úrdisterin, jańa ekonomıkalyq shyn­dyq­tardyń farmasevtıkalyq ónerkásip land­shaftyna áseri máselelerin, densaý­lyq saq­taýdyń damýyn boljaýdyń jańa tásilderin talqylady.

Sessııa qorytyndysynda qatysýshy­lar­dyń nazaryna farmasevtıka óner­kási­bin klasterleýdiń halyqaralyq tájirı­be­si­ne sholý jáne BigPharma-ny álem­dik na­ryqtarda oqshaýlaý máseleleri usynyldy.

Forýmnyń bıznes-sessııasy otandyq farmasevtıka salasyn damytý perspektıvalaryna, kedergiler men syn-tegeýrinderge arnalǵan, onda qatysýshylar jańa geosaıası jaǵdaıdaǵy Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin, EAEO erejelerine sáıkes DZ jáne MB baǵasyn belgileý men tirkeýdi, GPD/GMP ulttyq ınspektoratyn damytýdy tal­qylady.

Sondaı-aq taqyryptyq sessııalarda sozylmaly ınfeksııalyq aýrýlardy basqarý, pasıentterdiń densaýlyq úshin ortaq jaýap­kershiligi, derbestendirilgen medısınany damytý, Qazaqstannyń klınıkalyq zert­teýlerdegi áleýetin damytý, balalar densaý­lyǵyn saqtaýdyń ózekti máseleleri, atap aıt­qanda, ımmýndaý jáne orfandyq aýrýlar sııaqty mańyzdy máseleler talqylandy. Qory­tyndy taqyryptyq sessııa «Digital Healthcare»taqyrybyna arnaldy. Budan bas­qa forým aıasynda G2B, V2V formatynda bir­qatar ekijaqty bıznes-kezdesýler ótti.