2022 jyldyń 29 jeltoqsanynda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kólik jáne jer qoınaýyn paıdalaný máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyna qol qoıdy. Soǵan sáıkes azamattyq avıasııaǵa qatysty «Qazaqstan Respýblıkasynyń áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly» zańǵa, Jer kodeksine, Eńbek kodeksine jáne basqa da zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilmek.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń habarlaýynsha, atalǵan zań azamattyq avıasııa qyzmetin retteý tetigin odan ári jetildirýdi, ushý qaýipsizdigi men avıasııalyq qaýipsizdikti arttyrýdy, sondaı-aq áýe kóligi qyzmetterin paıdalanatyn azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy túzetýlerdi qamtıdy.
Máselen, ushý qaýipsizdigin arttyrý jáne jerdi paıdalanýdy shekteý úshin, sondaı-aq áýejaı mańyndaǵy aýmaqta obektiler salý úshin áýeaılaq mańyndaǵy aýmaqta jer ýchaskelerin berýdi retteıtin norma engiziledi. Tıisinshe, Jer kodeksine áýeaılaq mańyndaǵy aýmaqta qyzmetti júzege asyrýǵa ruqsat alýdy talap etetin áýe keńistigin paıdalaný jáne avıasııa qyzmeti týraly zańnamanyń erejeleri tolyq eskeriledi.
Budan basqa osy zańda halyqaralyq áýejaılar úshin áýejaı ınfraqurylymyn damytýdyń naqty kezeńderin jáne basym mindetter tizbesin qamtıtyn bas jospardy bekitý jónindegi ereje belgilenedi. Bul tasymaldaý kóleminiń boljamdy ósýin eskerýge, áýejaılardyń ınfraqurylymyn damytý úshin qajetti jer ýchaskelerin qamtamasyz etýge, halyqaralyq standarttardyń, onyń ishinde ushý qaýipsizdigi men avıasııalyq qaýipsizdiktiń de saqtalýyn qamtamasyz etýge septigin tıgizedi.
Vedomstvonyń habarlaýynsha, qarjylyq qıyndyqtarǵa tap bolǵan jáne óziniń operasııalyq shyǵyndaryn qamtamasyz ete almaıtyn óńirlik áýejaılardy memlekettik qoldaý maqsatynda sýbsıdııalaý tetigi qarastyrylady.
«Sondaı-aq avıakompanııalardyń mobıldi nómir men elektrondy poshta arqyly jolaýshylardy reıs mártebesiniń ózgerýi týraly, onyń ózgerý sebepteri jáne reıstiń ózgergen ýaqyty týraly nemese jańa marshrýt týraly, sondaı-aq reıs mártebesiniń ózgerýine baılanysty avıakompanııalar usynatyn qyzmetter tizbesi týraly ýaqtyly habardar etýdi mindetteıtin normalar kózdelip otyr. Jolaýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý maqsatynda jolaýshyny mejeli pýnktke ýaqtyly jetkizbegeni úshin jiberilgen ár saǵatqa tarıf (merzimi ótken ushý ýchaskesiniń tarıfi) qunynyń 3 paıyzy mólsherinde tasymaldaýshy kompanııalarǵa aıyppul salý qarastyrylǵan», dep habarlady mınıstrlik.
Sonymen qatar zańda áýe tasymaldaýshylardyń da múddesi eskerilgen. Aıtalyq, kompanııalarǵa «jolaýshylardyń qara tizimin» jasaýǵa ruqsat etiledi. Iаǵnı áýe kóligi arqyly júrýge shekteý qoıylǵan adamdardyń tizimi jasalmaq. Demek osy tizimge engizilgen jolaýshy reıske jiberilmeıdi. Buǵan qosa jolaýshy áýe kemesiniń bortynda quqyq buzýshylyq jasaǵan jaǵdaıda tıisti zańǵa sáıkes ákimshilik jaza qoldaný týraly sot qaýlysy zańdy kúshine engen kezde nemese osy buzýshylyǵy úshin aıyptaý úkimi negizinde bir jyl merzimge deıin atalǵan tizimge engizilýi múmkin.
Budan bólek, osy reforma ulttyq zańnamany Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymynyń (ICAO) standarttary men sheteldiń ozyq tájirıbesimen odan ári úılestirýge baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, azamattyq avıasııa qyzmetine áýedegi oqıǵalar men ınsıdentter týraly derekterdi usyný júıesi arqyly avıasııalyq personaldyń eńbek quqyqtaryn qorǵaý tetigin kózdeıtin «ádiletti mádenıet» qaǵıdaty engiziledi. Sondaı-aq azamattyq avıasııa uıymynyń birinshi basshysynyń ushý qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi, sol sekildi belgili bir sanattaǵy áýeaılaqtardy sertıfıkattaý úshin jaýapkershiligi qarastyrylady. Buǵan deıin bul talap áýeaılaqtardyń barlyq sanatyna qoldanylyp keldi.
Osy rette ashyq teńizdiń aımaǵyndaǵy nemese derbestigi belgisiz áýe keńistiginde de áýe qozǵalysynyń qyzmetin retteý máseleleri sheshiletinin aıta keteıik. Budan basqa avıasııalyq ınspektorlar óz qyzmettik mindetterin tıisti deńgeıde oryndamasa, jaýapqa tartý máseleleri qarastyrylyp, ushqyshsyz basqarylatyn áýe júıelerine baılanysty sertıfıkattaý tártibi engiziledi. Mysaly, ushqyshsyz basqarylatyn ushý apparattaryn paıdalaný prosesin retteý jónindegi normany engizý qashyqtan sáıkestendirýge qoıylatyn talaptardy belgilep, olardy paıdalanýǵa arnalǵan aımaqtardy aıqyndaýǵa yqpal etedi. Sondaı-aq «ushqyshsyz avıasııalyq júıe» jáne «ushqyshsyz áýe kemesi» uǵymdary engiziledi.
Tutastaı alǵanda, engiziletin ózgerister avıasııa qyzmetinde memlekettik baqylaý men qadaǵalaýdyń tıimdiligin arttyryp, azamattyq avıasııa sýbektileri úshin keıbir aspektilerdi naqtylap, halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirýge jol ashady.