Baqylaýdy avtomattandyrý – bıznesti qorǵaý

«Taza paraqtan» retteý

Birinshi másele boıynsha sóz alǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrov qazirgi tańda retteýdiń barlyq 44 salasy qaralǵanyn, 2 823 normatıvtik-quqyqtyq aktige taldaý jasalǵanyn baıandady. Nátıjesinde memlekettiń jańa retteýshi saıasatynyń sharttaryna sáıkes kelmeıtin bızneske qoıylatyn 10 108 talap anyqtaldy. Osyǵan baılanys­ty ótken jyldan bastap zańǵa táýeldi aktiler aıasynda olardy joıý boıynsha belsendi jumys júrgizilýde. Mundaı úderis zańnamalyq ózgerister bóliginde de júrip jatyr. Sonymen qatar retteý salalaryn taldaý qorytyndysy boıynsha Smart Data Ukimet platformasynda kásipkerlik salasyndaǵy Mindetti talaptar tizilimi iske qosyldy. Ol retteýshi aktilerdi turaqty negizde qaıta qaraýǵa múmkindik beredi. Bul rette bıznes-ortaǵa teris áser etetin talaptarǵa qatysty «Retteýshi gılotına» ádisi qoldanylady. Ol kásipkerlerdi talaptardy buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilikten bosatýdy qarastyrady.

– Jumysty durys uı̆ymdastyrý úshin byltyr úı̆renshikti ári tekserilgen tásil usynyldy. Atalǵan tásil boı̆ynsha retteýdiń árbir salasyndaǵy jumys toptary túzetýler ázirlep, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine jınaqtaýǵa joldaı̆dy. Qazirgi ýaqytta mınıstrlik biryńǵaı̆ pýldy qalyptastyrý maqsatynda 15 sala boı̆ynsha túzetýler jınaqtap aldy, 17 sala boı̆ynsha túzetýler áli kútilýde, – dedi Á. Qýantyrov.

Mınıstrdiń aıtýynsha, kásipkerlik salasyndaǵy Mindetti talaptar tizilimi Sıfrlyq úkimetti qoldaý ortalyǵynyń bazasynda qurylǵan jáne Smart Data Ukimet platformasynda iske qosylǵan. Tizilim – retteýshi aktilerdi turaqty negizde qaı̆ta qaraýdy qamtamasyz etetin, kásipkerlik ortaǵa teris áser etetin talaptarǵa qatysty «Retteýshi gılotına» ádisin qoldanýǵa múmkindik beretin mindetti tetik. «Bıyl baqylaýdyń qalǵan 35 salasyn avtomattandyrý josparlanýda. Osyǵan baı̆lanysty Smart Data Ukimet bazasynda avtomattandyrylǵan júı̆eniń tolyqqandy jumys isteýi maqsatynda memlekettik organdardan jetekshilik etetin aqparattyq júı̆elerden bazany óz kórsetkishterimen toltyrý talap etiledi», dedi Á.Qýantyrov.

«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń tóralqa tóraǵasy Raıymbek Batalovtyń aıtýynsha, qazirgi tańda Úkimet pen bıznes birlesip, bızneske qoıylatyn talaptardy qaıta qaraý jumystaryn aıaqtady. «Atameken» Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen birlese otyryp, bul jumysqa asa belsendi qatysty. Nátıjesinde normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń jańa tásilderin iske asyrý úshin qajetti jobalar, bıznesti júrgizý jaǵdaılaryn jaqsartý boıynsha zańnamalyq túzetýlerdiń kezekti paketi, talaptardy qaıta qaraý úshin ádistemelik materıaldar ázirlendi. «Bizdiń sarapshylar qaıta qaraýǵa qatysatyn memlekettik qyzmetshiler men bıznes-sarapshylardy oqytý jáne olarǵa keńes berý boıynsha turaqty negizde jumys júrgizdi. Jumysqa bıznes-qoǵamdastyqtyń 100-den astam sarapshysy tartyldy», dedi R.Batalov.

Onyń aıtýynsha, jyl boıy jurt­shylyq arasynda jańa retteýshi saıasattyń negizderin jarııalaý boıynsha keń aý­qymdy medıajumys uıymdastyryldy. BAQ pen áleýmettik jelilerde osy taqy­ryp boıynsha 1 200-den astam habarlama jarııalanǵan. Palata saıtynda reforma týraly barlyq aqparat ınfografıka túrinde ornalastyrylatyn turaqty qo­symsha bet bar.

Máseleni qorytyndylaǵan Premer-mınıstr bızneske ákimshilik júktemeni azaıtý úshin barlyq retteýshi aktiler boıyn­sha aýqymdy taldamalyq jumys júr­gi­zilgenin atap ótti. «Osy jumystar­dyń qorytyndysy boıynsha Mindetti talaptar tizilimi jasaldy. Ony biz qajet kezde qaıtadan qarap, rettep otyratyn bolamyz. Bul jerde «Atameken» palatasy belsendi ról atqarýǵa tıis. Iаǵnı orynsyz, birin-biri qaıtalaıtyn nemese tıimsiz talaptardy anyqtaý jáne alyp tastaý jumystary turaqty negizde júrgiziletin bolady», dedi Á.Smaıylov.

Sonymen qatar Úkimet basshysy mem­lekettik baqylaý júıesinde táýekelderdi baǵalaý jáne basqarý júıesin avtomattandyrý boıynsha keshendi is-sharalar qa­byl­danyp jatqanyn da aıtty. 35 salada bul jumys aıaqtaldy. Ol kásipkerlerdi negizsiz tekserýlerden qorǵaýǵa múmkindik beredi. «Jalpy «taza paraqtan» reformasy bıznes-ortany retteýdiń tıimdiligin arttyryp, kásipkerlikti damytýǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Bıznestiń turaqty da tabysty qyzmetine birinshi kezekte memlekettiń ózi múddeli. Kásipkerler osyny sezinýleri kerek», dedi ol.

Úkimet basshysynyń aıtýynsha, atqa­rylǵan jumystar 2029 jylǵa qaraı shaǵyn jáne orta bızneste jumys isteıtinder sanynyń 4,7 mln adamǵa deıin ósýine jáne memlekettiń ekonomıkadaǵy úlesin 14 paıyzǵa deıin tómendetýge múmkindik beredi. Osyǵan baılanysty Premer-mınıstr bızneske qoıylatyn artyq talaptardy joıý boıynsha zańnamalyq ózgeristerdiń ýaqtyly qabyldanýyn qamtamasyz etý, zańǵa táýeldi aktilerge tıisti túzetýler engizýdi jyldamdatý jáne birinshi jartyjyldyqtyń sońyna deıin memlekettik baqylaý júıesin avtomattandyrý jumysyn aıaqtaý qajettigin aıtty. Sondaı-aq ashyqtyqty arttyrý maqsatynda memlekettik qoldaý sharalaryn alýshylardy irikteý rásimderin odan ári avtomattandyrýdyń, sondaı-aq ákimdikter men mınıstrlikter tarapynan óndiristiń, ınfraqurylym men elektr energııasynyń negizgi faktorlaryna teń qol jetkizý boıynsha jańa bıznes-jobalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýdiń mańyzdy ekenin atap ótti.

Úkimet basshysy memlekettik organdardy kásipkerlerdiń ótinishteri boıynsha jedel áreket etýge shaqyrdy. «Jer qatynastary, memlekettik satyp alý, salyqtyq ákimshilendirý, sáýlet jáne qala qurylysy salalarynda shaǵymdar sany kóp. Jumystyń jańa belsendi formatyna kóship, bıznes jıi kóteretin problemalardy sheshý úshin júıeli sharalar qabyldaý qajet», dedi Á.Smaıylov.

«Halyqpen kezdesý» ındıkatory

Mınıstrler men ákimderdiń 2022 jyly el turǵyndarymen kezdesýleriniń qorytyndysy týraly baıandama jasaǵan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli byltyr mınıstrler men ákimder 216 jeke qabyldaý ótkizgenin málimdedi. Búginde memlekettik fýnksııa­lardy monopolııasyzdandyrý arqyly azamattardyń máseleleriniń edáýir bóligi jergilikti deńgeıde sheshilip jatyr. Alaıda jurtshylyq arasynda vedomstvo­aralyq pysyqtaýdy talap etetin birqatar másele de joq emes.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý, Oqý-aǵartý, Aýyl sharýashylyǵy jáne Ult­tyq ekonomıka mınıstrlikteri sııaqty ózge de memlekettik organdar aýqymdy jumys júktemelerine qaramastan, tıimdi qyzmet atqarýda. Naqtyraq aıtqanda, Memleket basshysynyń «Ortalyq atqa­rýshy organ basshylarynyń halyqpen kezdesýlerin ótkizý týraly» Jarlyǵy men Úkimet qaýlysy aıasynda, azamattardyń máselelerin sheshýde ákimdikterge eleýli qoldaý kórsetýde. Kóshpeli kezdesýler aıasynda 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha mınıstrler 216 jeke qabyldaý ótkizip, 1 498 azamattyń aryz-shaǵymyn tyńdaǵan. Kezdesýde 1 679 másele kóterilip, onyń 1 241-i nemese 74 paıyzy sheshildi. Al 438-i memlekettik organdardyń oryndaýynda.

D.Qydyráli azamattar men BAQ mı­nıstrlerdiń óńirlerge sapary jergilikti BAQ-ta keńinen jarııalanbaıtynyn, ha­lyqtyń kóbinese habarsyz qalatynyn aıtty. Kestege sáıkes 2022 jylǵa 227 kez­desý josparlanǵan eken. Onyń 55-i birin­shi jartyjyldyqqa, 172-si ekinshi jar­tyjyldyqqa mejelengen. Nátıje­sinde byltyr (mamyr-jeltoqsan kezeńinde) barlyǵy 212 kezdesý ótkizildi. «Mınıstr­lerdiń halyqpen kezdesýlerine júr­gi­zilgen salystyrmaly taldaý jumys­tary ekinshi jartyjyldyqta kezdesý qar­qy­ny eki-úsh ese óskenin kórsetti. Jal­py, halyqpen kezdesý ótkizýge vıse-mı­nıs­­trlerdi de tartý kestede kórseti­l­gen min­detterdi 1 aıǵa jetpeıtin ýaqytta atqarýǵa múmkindik berdi», dedi D.Qydyráli.

Vedomstvo basshysy memlekettik organ­­dardyń ashyqtyǵyn baǵalaý ádiste­mesine «Halyqpen kezdesý» atty jańa ın­dıkator engizilgenin jetkizdi. Endi mınıstrlerdiń halyqpen kezdesýi men onyń nátıjelerin vedomstvo baǵalaıtyn bolady. D.Qydyráli halyqpen kezde­sý­ler­diń tıimdiligin arttyrý boıynsha usynys­taryn aıtty.

– Birinshiden, Mádenıet úılerinde jáne Ortalyq kommýnıkasııalar qyz­me­tiniń alańdarynda ǵana halyqpen kez­desýmen shektelmeı, azamattardyń ótinish­terinde kórsetilgen problemalyq mekenjaılarǵa baryp, jaǵdaıdy kózben kórgen abzal. Ekinshiden, mınıstrlerdiń óńir­lerge saparyn tek ortalyq atqarýshy organdardyń saıttarynda ǵana emes, jergilikti deńgeıde de jarııalaýdy qamta­masyz etken jón. Úshinshiden, mınıstr­lermen qatar, vıse-mınıstrler men vedomstvo tóraǵalarynyń da óńirlerge shy­ǵýy qajet, – dedi ol.

Máseleni qorytyndylaǵan Pre­mer-mınıstr suraqtar negizinen tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, qury­lys, aýylsharýashylyǵy jáne jer qaty­nas­tary, sondaı-aq baǵa máselesine qatysty ekenin atap ótti. «Olardyń basym bóligi mınıstrlerdiń halyqpen kezdesýlerinde jergilikti atqarýshy organdardyń qatysýymen sol jerde sheshildi. Al qalǵan máseleler memlekettik organdardyń Is-qımyl josparlaryna engizildi», dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysynyń aıtýynsha, olardyń keıbirine zańnamalyq ózgerister, qosymsha qarjylandyrý nemese basqa vedomstvolardyń sheshimderi qajet. Sondyqtan Is-qımyl josparlaryna engizilgen máselelerdi ýaqtyly sheshýdi qamtamasyz etý kerek.

Sonymen qatar Á.Smaıylov birqa­tar mı­nıstrlikterdiń basshylary kezdesý­lerdi aldyn ala habardar ete otyryp, sapaly uıymdastyryp, qorytyndysy boıynsha arnaıy brıfıngter ótkizgenin aıtty. Al keıbir mınıstrlik basshylary josparlanǵan 15 kezdesýdi ótkizgen joq. «Bul jerde qandaı da bir syltaý aıtý orynsyz. Eshqandaı sebep qabyldanbaıdy. Barlyq kezdesý ótkizilýge tıis. Oǵan vıse-mınıstrlerdi de tartý qajet. Bul azamattardy kóbirek qabyldaýǵa múmkindik beredi. Bizge ashyq jáne naqty baılanys qajet. Halyq únine qulaq asatyn memleket úshin mundaı is-sharalar halyqpen qarym-qatynastyń mańyzdy quralyna aınalýǵa tıis», dedi ol.

Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, bú­ginde ákimderdiń kezdesýleri jańa formatta ótkiziledi. Bul qatysýshylar sanyn aıtarlyqtaı arttyryp, kóp máseleni sheshýge múmkindik beredi. Esepterge qarasaq, ákimdermen kezdesýlerde problemalardyń shamamen 99 paıyzy sheshimin tabady. Bul oraıda, Aqtóbe, Qostanaı oblystary men Almaty qalasyndaǵy oń tájirıbeni atap ótýge bolady. Al Almaty, Batys Qazaqstan jáne Atyraý oblystarynda turǵyndardyń problemasyn sheshý kórsetkishteri tómen.

Sondaı-aq Á.Smaıylov «e-О́tinish» aqparattyq júıesine kelip túsetin aza­mat­tardyń ótinishterine qaraıtyn bolsaq, basqasha jaǵdaı qalyptasyp otyrǵanyn atap ótti. 2022 jyly osy júıe arqyly 1,7 mln-nan astam adamnyń ótinishi qaralǵan. Onyń 82 paıyzy jergilikti atqarýshy organdarǵa tıesili. «О́tken jyldyń ekinshi jartysynda azamattardyń jergilikti bılikke joldaǵan aryzdarynyń sany 16 paıyzǵa artqan. Budan kóterilgen problemalardyń bir bóligi jergilikti jerlerde sheshimin tappaǵanyn kóremiz. Sondyqtan azamattar óz máselelerin «e-О́tinish» júıesi arqyly sheshýge májbúr bolǵan. Almaty jáne Astana qalalarynda, Qaraǵandy jáne Aqtóbe oblystarynda shaǵymdar sany kóp», dedi Premer-mınıstr.

Onyń aıtýynsha, turǵyndar qurylys, kólik jáne kommýnıkasııa, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne halyqqa turmystyq qyzmet kórsetý máseleleri bo­ıynsha memlekettik organdar qabyldaǵan ákimshilik aktilerge, olardyń áreketine nemese áreket etpeýine qatysty kóp shaǵym aıtady. «Sondyqtan ákimdikter jergilikti jerlerde máselelerdi sheshýdiń tıimdiligin arttyrýy qajet. Sonda elektrondy júıe arqyly aryzdardyń azaıǵanyn kóremiz», dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy árbir ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar boıynsha máseleler kartasyn ázirleýdi, nysanaly toptarmen turaqty kezdesýler ótkizýdi, sondaı-aq kezdesýlerdiń ótetini týraly aldyn ala habarlap, ótken sharalardyń qorytyndysy týraly keńinen jarııalaýdy tapsyrdy. «Qazaqstandyqtar eń kúrdeli degen máselelerdiń sheshý joldary baryn kórýge tıis», dedi ol.