Asqaqta, Astana!

Basty paryz Elbasy Nursultan Nazarbaev elordanyń densaýlyq saqtaý salasyn zamanaýı ozyq tehnologııa­larmen qarýlanǵan, joǵary órkenıet talaptaryna saı sapaly qyzmet kórsetetin deńgeıge kóterý maqsatynda reformatorlyq mindetterdi júzege asyrdy. Búginde Astana qalasynyń medısınasy qala tur­ǵyndarynyń ǵana emes, búkil qazaqstandyqtardyń densaýlyǵyn saqtaý maq­satynda keshendi qyz­met kórsetedi. Biz astana­lyqtardyń suranysy men qazaq­standyqtar múddesi jolynda tyń bastamalarǵa uıytqy bolyp otyrǵan elordalyq densaýlyq saqtaý mekemeleriniń jumysymen tanysý maqsatynda qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Aıgúl Segizbaevany áńgimege tartqan edik. – Aıgúl Kımqyzy, Astana qalasynda búgingi zamannyń ozyq tehnologııalarymen jab­dyqtalǵan klınıkalar kesheni jetkilikti. Qalalyq densaýlyq saqtaý júıesine jatatyn mekemeler jáne olardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy haqynda aıtyp ótseńiz. – Memleket basshysynyń tike­leı qamqorlyǵynyń arqasynda astanalyq densaýlyq saqtaý salasy búgingi óskeleń talaptarǵa saı jabdyqtalýda. Qazir elordanyń densaýlyq saqtaý qurylymynda 34 medısınalyq uıym jumys isteıdi, olardyń ishinde 11 emhana, 14 aýrýhana, 1 medısınalyq je­del kómek kórsetý stansasy, 2 bilim berý jáne basqa mekemeler bar. Bul medısınalyq uıymdar jetekshi álemdik óndirýshilerdiń zamanaýı qural-jabdyqtarymen, sońǵy úlgidegi medısınalyq teh­nologııalyq júıelerimen jab­dyqtalǵan. Olar syrqatty tekserý men jedel de josparly tártiptegi emdeýdiń kez kelgen zamanaýı túr­lerin júrgizýge múmkindik beredi. – Astanalyqtarǵa medısı­nalyq qyzmet kórsetýdiń kólemi men sapasy týraly ne aıtasyz? – Qazirgi tańda, Astana qala­sy turǵyndaryna tegin kepil­dendirilgen medısınalyq kómek sheńberinde ambý­latorııalyq-emhanalyq ke­shende jáne stasıonarda ambý­latorııalyq-emhanalyq, keńes­tik-dıagnostıkalyq, arnaıy me­dısınalyq jáne joǵary ma­mandandyrylǵan kómek túrindegi medısınalyq qyzmet kórsetiledi. Kórsetiletin medısınalyq qyz­mettiń sapasyn arttyrý jáne qol­­jetimdiligin qamtamasyz etý maq­satynda osy jaqynda elordada №10 qalalyq emhana ashylyp, ol óz kezeginde medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek (budan ári – MSAK) uıymdarynyń júktemesin 2,5-ten 1,4-ke tómendetýge septigin tıgizdi. 2013 jyldyń qarasha-jeltoqsan aılarynda №1 perınataldyq orta­lyq jáne №2 qalalyq balalar aýrýhanasynyń bazalarynda qoldanystaǵy «Shıpager» jáne «Nıet» jalpy tájirıbelik dárigerler bólimsheleriniń ornyna aýysymyna 250 jáne 150 kelýshilerdi qabyldaıtyn otba­sylyq densaýlyq saqtaý ortalyǵy (budan ári – ortalyqtar) ashyldy. Ortalyqtar qalanyń jańa ákimshilik ortalyǵy, Prıgorodnyı, Telman, Zarechnoe jáne Promyshlennyı turǵyn alaptarynyń 55 myńnan astam turǵyndaryna qyzmet kór­setýge eseptelgen. Sonymen birge, Astana qalasynyń 800 myńdaı turǵynyna memlekettik 11 MSAK uıymdar jáne memlekettik emes 4 MSAK uıymy medısınalyq qyzmet kórsetedi. Emhanalarǵa keletin adamdar­dyń kezek kútip, kóp turyp qa­lýyna jol bermeý, olardyń ke­lýin ońtaılandyrý, turǵyndarǵa qyzmet kórsetý ýaqytyn qysqartý, opera­torlardyń jumys isteý sapasyn arttyrý, medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatynda №5, №8 jáne №10 qalalyq emhanalardyń tirkeý bólimderinde elektrondy kezekke turý júıesi engizilgen. – Aıgúl Kımqyzy, elordadaǵy mindetti tegin medısınalyq qyz­met deńgeıi qandaı jáne ol turǵyndar suranysyn qanaǵat­tandyra ma? Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine (budan ári – TMKKK) mynalar kiredi: - jedel medısınalyq kómek pen sanıtarııalyq avıasııa; - ambýlatorııalyq-emha­na­lyq kómek, ol: MSAK; medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek mama­nynyń jáne beıindi mamandar­dyń joldamasy boıynsha konsýl­tasııalyq-dıagnostıkalyq kómekti qamtıdy; - MSAK mamanynyń nemese medısınalyq uıymnyń joldamasy boıynsha stasıonardy almastyratyn medısınalyq kómek; - qalpyna keltirý emi jáne medısınalyq ońaltý; - Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgilegen halyq sanattary úshin pallıatıvtik kómek jáne meıirbıke kútimi. TKMK sheńberinde tegin medı­sınalyq kómek ınfeksııalyq, áleý­mettik-maǵynadaǵy aýrýlar­men jáne qorshaǵan ortadaǵy adam­darǵa zııanyn tıgizetin aýrýlarmen aýyratyn naýqastar úshin kórsetiledi. Qazirgi ýaqytta Astananyń ósip órkendeýine baılanysty halyqtyń joǵary mıgrasııasy oryn alýda. Astana qalasy halqynyń jyl saıynǵy ósimi 35-40 myń adamdy qurap, ol óz kezeginde medısınalyq kómek kórsetýde keıbir qıynshylyqtardy týdyryp, emhanalardaǵy júktemeni ósirip otyr. Solaı bola tursa da, kúni búginge deıin elordalyqtar jáne MSAK uıymdaryna tirkelgen halyq belgilengen kólemdegi tegin medısınalyq kómekpen qam­tamasyz etilgen. Qajet bolǵan jaǵ­daıda azamattarǵa turǵyn jeri men azamattyǵyna qaramastan medısınalyq kómek kórsetiledi. – Qalalyq medısınalyq me­kemelerinde búgingi zamannyń ozyq tehnologııalary qalaı ju­mys isteıdi? Jalpy, Asta­na qala­synyń atyna saı medı­sı­nalyq salada qandaı ozyq ǵy­lymı je­tistikter bar? – Elordada qazirgi zamanǵy tehnologııalarmen jabdyqtalǵan jańa zamanaýı klınıkalardyń ashylýy­men halyqaralyq standarttarǵa sáıkes dıagnostıka men emdeýdiń zamanaýı ádisterin engizýge qol jetkizildi. Ol elordanyń medısınasyn damytýdaǵy barlyq ǵy­lymı aǵymdaryn biriktirýge já­ne adamgershilik maqsatqa qol jet­kizý úshin álemdik ǵylymnyń bar­lyq jetistikterin paıdalanýǵa múm­kindik berdi. Qazirgi kezde jaqyn, alys shetelderdegi árip­testermen yn­tymaqtastyq jáne tájirıbe almasý maqsatynda ótkizilgen sheberlik-synyptary arqasynda transplantologııany damytý múmkin boldy. Qalalyq aýrýhanada bir-birimen týys adamdardyń baýyryn transplantasııalaý boıynsha ota jáne tiri donordan alynǵan búırekti aýystyrý boıynsha 3 ota jasaldy. Omyrtqa jáne iri býyn­darǵa kúrdeli de zamanaýı ota túrle­rin jasaý qalypty qubylysqa aınaldy. №2 qalalyq aýrýhanada kar­dıo­logııalyq ıntervensııa men kardıohırýrgııanyń derbes qyzmeti jumys isteıdi. Munda 1800-1900-ǵa deıin qan tamyrly angıografııa, 400 stenttaý jáne jylyna 350 ashyq kardıohırýrgııalyq ota jasalady. Bul sharalar qalamyzda júrek-qan tamyrlary aýrýlarynan­ bolatyn ólimdi 2 esege deıin azaıtty. Bólimsheniń arsenalynda qajet­ti joǵary mamandandyrylǵan qu­ral-jabdyqtyń barlyq túrleri bar. Sonymen birge, qalalyq den­saý­lyq saqtaý salasynda In­sýlt ortalyǵy jumys isteıdi. Ol halyqaralyq standarttarǵa sáı­­kes ınsýlttan keıingi birinshi sa­­ǵatta trombolızısti terapııany qoldanady.   – Jedel járdem stansasy ta­lapqa saı ma? – 2011-2015 jyldarǵa arnal­ǵan «Salamatty Qazaqstan» mem­lekettik baǵdarlamasy aıasynda halyq densaýlyǵyn saqtaý deńgeıin, onyń ishinde jedel járdem salasyn jetildirý boıynsha naqty mindetter qoıylǵan bolatyn. El Prezıdentiniń Qazaqstan halqyna Joldaýynda da halyq densaýlyǵyn saqtaý deńgeıin arttyrý qajettiliginiń atap ótilgeni barshamyzǵa belgili. Astana qalasynyń Qalalyq je­del medısınalyq járdem stansasynda kún saıyn shamamen 75 jedel medısınalyq kómek brıgadalary halyqqa qyzmet kórsetedi. Densaýlyq saqtaý uıymdarynyń úlgi shtaty men shtat normatıvine sáıkes, bir jedel járdem avto­mobıli 10 myń turǵynǵa qyzmet kórsetýge tıis. Astana qalasy halqynyń sany 2014 jyldyń basynda 814 435 adamǵa jetkenin eskere otyryp, jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen qosymsha taǵy 7 sanıtarııalyq jedel jár­dem avtomobılin satyp alýǵa memle­kettik satyp alý konkýrsy júr­gizilgenin atap ótýdi oryndy dep sanaımyn. Qazirgi kezeńde jedel medı­sınalyq járdem stansasynda arnaıy mamandandyrylǵan dárigerlik brıgadalar tolyq jabdyqtalǵan. Al feldsherlik brıgadalardyń jabdyqtalýy 82 paıyzdy qurap otyr. Osyǵan baılanysty, aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin feldsherlik brıgadalardyń jabdyqtalýyn 100 paıyzǵa jetkizý kún tártibine qoıyldy. Sonymen birge, 2011 jyly 4 qazanda Asta­na qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetovtiń qatysýymen ótken májilistiń hattamasyn oryndaý maqsatynda, 2012 jyldyń qańtar aıynan As­tana qalasynyń Qalalyq jedel medısınalyq járdem stansasynda «E-jedel járdem» jobasy engizile bastady. «E-jedel járdem» jobasy jergilikti bıýdjetten bólingen qarajatpen qarjylandyrylyp, qoldanystaǵy jedel járdem avto­mobılderine GRS-navıgasııasy bar planshettik qurylǵylar ornatyldy. Nátıjesinde jedel me­dı­sınalyq kómek brıgada­lary­nyń jumystarynda oń ózge­rister baıqaldy. Mysaly, jedel medısınalyq kómek brıgadalary 2011 jyldyń 1 aıynda 9579 shaqyrtýdy qanaǵattandyra alsa, «E-jedel járdem» jobasy engizilgennen keıin osy kórsetkish 12 433-ke jetti. – Aıgúl Kımqyzy, emdeý orta­lyqtarynyń bilikti kadr­larmen qamtamasyz etilý jaıy qalaı? – Astana qalasynyń den­saý­lyq saqtaý basqarmasyna 34 medı­sınalyq uıymdarda 8165 medı­sınalyq qyzmetker jumys atqarady. Onyń ishinde dárigerler 2986, orta býyn qyzmetkerleri 5179 birlikti quraıdy. Búgingi kúni dárigerlerdiń 43 paıyzynyń jáne meıirgerlerdiń 41 paıyzynyń joǵary, birinshi jáne ekinshi sanatty biliktilikteri bar. О́tken jyly júrgizilgen aýdıttiń nátıjesinde shtattyq birlik boıynsha medı­sınalyq kadrdyń tapshylyǵy  – 1070 adamdy qurady. Onyń ishinde 2013 jyldyń qorytyndysynda dárigerler boıynsha tapshylyq  – 635 shtattyq birlikti, orta medı­sınalyq mamandardyń jetis­peýshiligi 855 adamdy qu­rady. Kadr tapshylyǵyn sheshý maq­satynda keshendi jumys­tar at­qa­rylýda. Sondaı-aq, As­tana, Semeı, Almaty, Qaraǵandy qalalarynyń memlekettik medısı­nalyq ýnıver­sı­tetterimen memorandýmdar ja­salǵan. – Qalalyq densaýlyq saqtaý júıesiniń taıaý bolashaqtaǵy jos­parlary týraly ne aıtasyz? – Elordanyń densaýlyq saqtaý salasyn damytý maqsatynda eń aldymen, Densaýlyq saqtaý mınıs­trligi alǵa qoıǵan maqsat pen min­detterdi iske asyrý, onyń ishinde ambýlatorııalyq-emhanalyq býyn deńgeıinde DSBUJ qaǵıda­laryn iske asyrý jáne odan ári jetildirý qajet. Medısınalyq qyzmettiń sapasyn arttyrý, qala­nyń jedel stasıonarlyq mekemelerinde aýrýdy qabyldaý bólmesiniń jumys­taryn jetildirý, qalalyq densaýlyq saqtaýdyń pedıatrııalyq qyzmetin damytý boıynsha keshendi is-shara­lardy júzege asyrý, ana men balany qorǵaýǵa baǵyttalǵan sharalardy jetildirý jáne áleýmettik mańyzy bar aýrýlardyń saldarynan bolatyn ólim-jitimdi tómendetý qalalyq densaýlyq saqtaý salasy mamandarynyń aldynda turǵan kezek kúttirmes basty mindet bolyp sanalady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».