Elorda úlgi qalaǵa aınaldy

– deıdi akademık Jabaıhan Ábdildın

Imanı jaqsy iske, qaıyrymy mol ıgilikti jumysqa, qaıyry bar tirlikke ılaný paryz. Ony kóre bilý, túsinip, túısiný ár adam úshin keshpes qaryz. «Azamat syny – erlik, erlik syny – eldik» (Muhtar Áýezov) dep sondaı eldik iske ulasyp, onyń basynda turǵan tulǵanyń, qasynda júrgen azamattardyń abyroıy assa, tipti keremet. Sondaı kemeldiktiń bir kórinisi dep Elbasynyń uly ıdeıasymen boı kótergen Astana qalasyn aıtýǵa bolady. Tamyry tereńde, keregesi qalyń, shańyraǵy shalqyǵan shattyqqa toly dep kelgen Keńes dáýiriniń kúni ótip, shirigen buǵaýy byrt-byrt úzilip, irigen ıdeıasy ıkemnen ketip, totalıtarlyq júıeniń oırany shyqqanda qyspaqta otyrǵandar azattyǵyn jarııalap, týlaryn kóterip, túp tamyryna qaıta oraldy. Sol qatardan Qazaq jurty da tabyldy. Árıne, búlingennen búldirge almaı, óz aldyna tý tigip, shańyraq kóterý alǵashynda ońaı bola qoıǵan joq. Basqa tartsań aıaqqa, aıaqqa tartsań basqa jetpeı, jeteli muny túsinip, jeńil oıly árkimge bir soqtyǵyp jatqan tusta bul bylaıǵy halyqqa da aýyr tıgeni anyq. Onyń ústine ulan-asyr jerimizdiń qyzyǵyn kórip qalǵandar qalaı da bir syltaý taýyp muqatyp qalýǵa tyrysty. Osyndaı almaǵaıyp ýaqytta ulttyń tustastyǵyn, jerimizdiń bútindigin aldyn ala oı eleginen ótkizip, úsh uıyqtaǵannyń túsine kirmeıtin bastamany bekem qolǵa alyp, astanany el kindigine kóshirýdi Prezıdent qolǵa aldy. Alda aıtqanymyzdaı, bul Nursultan Nazarbaevtyń oı bıiginen týyndaǵan ıdeıasy bolatyn. Mundaı baılam alǵashynda tosyn estilgenmen, keıin eldiń erteńin, urpaqtyń bolashaǵyn alystan boljaǵan zııalylar qaýymy: «e, báse» desti. Osy jerde Memleket basshysynyń óz sózin eske túsirip kórelik. «Ashyǵyn aıtaıyn, bul sheshimniń bizdiń ulttyq qaýipsizdigimizge tikeleı qatysy bar. Myńdaǵan jyldar boıy ata-babalarymyz meken etken qasıetti qazaq jeriniń bir bóligin – aıaýly Saryarqany saıası saýdaǵa salyp, darqan dalamyzdy daý-damaıǵa aınaldyrǵysy keletinder bar kezde, soltústiktegi shuraıly óńirge sýyq kóziniń suǵyn qadaıtyndar bar kezde biz myna jyly jerde ásem qala – Almatyda tynysh otyra almas edik», dedi Nursultan Ábishuly. Bul tasqa basyp ketken babalar sóziniń ushqynyndaı estiledi. Elbasy­nyń osy asyl oıy jurtqa qalaı jetti degendi biz sol tusta halyq qalaýlysy, keıin senator bolǵan, qazaq ǵylymynyń aıtýly ókili, akademık Jabaıhan ÁBDILDINNEN suraǵan edik.

– Men ol kezde Qazaqstan Joǵarǵy Keńesiniń halyq depýtaty edim, – dep bastady áńgimesin akademık Jabaıhan Múbárakuly. – Fılosofııada asa talant­ty da, kórnekti basshylar týraly qaǵı­da­lar kóp. Sol qaǵıdalar boıynsha talant­ty, aqyldy basshynyń basqadan aıyrmashylyǵy qandaı degenge keletin bolsaq, ol ýaqytyna, zamanyna, dáýirine saı ozyq oı aıtady, úlken ıdeıalardy ortaǵa salady. Sol arqyly alda turǵan mindetterdi múltiksiz sheshedi. Ondaı kemel basshylar álemde sanaýly. Sanaý­ly sańlaqtardyń qatarynda Petr I, Atatúrik, bizdiń Elbasy Nursultan Ábish­uly, taǵy basqalar bar. Nursultan Nazarbaev ta azattyǵymyzdy alǵannan keıin kóptegen elge kerek, halyqtyń órkenin ósirip, órisin keńeıtetin ozyq oılaryn jurtqa jetkizip júrdi. – Sonyń biregeıi astanany Al­maty­dan Arqa tósindegi Aqmolaǵa kóshirý deısiz ǵoı. – Aıtar sózimniń ústinen tústiń. 1994 jyldyń 6 shildesinde bolǵan Joǵarǵy Keńestiń jalpy otyrysyna Prezıdent qatysty. Astanany Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly aıtyp, aldymyzǵa úlken másele qoıdy. Shyny kerek, bul usynys depýtattarǵa tóbesinen jaı túskendeı áser etkenin jasyra almasaq kerek. Almaty – qıyp kete qoımaıtyn sulý qala. Onyń ústine ábden baýyr ba­syp, úırenip ketkenbiz. Osyndaı jumaq Alma­ty­dan astanany qıyrdaǵy Aqmolaǵa kóshirý aqylǵa syımaıtyn sekildi. Onyń ústine Aqmola onsha damı qoımaǵan qala edi. Ony kelip-ketip júrgende biletinbiz. Árıne, ádemi Alma­ty­nyń da problemasy bar bolatyn. Onyń bastysy ekologııalyq jaǵdaıy edi. Oǵan qosa halyq sany jyl saıyn artyp bara jatqan. Mıllıonnan asyp ketken edi. Buǵan qosa, jer silkiný qaýpi de jıi aıtyla beretin. Soǵan baılanysty bıik ǵımarattar salý qıyn deli­netin. Jáne bir nárse, Almaty – memleket shetinde ornalasqan qala. Otanymyzdyń tórt buryshyna jetý ońaı bolmaıtyn. – Sol tusta ekonomıkanyń jaǵdaıy da kóńil kónshitpeý bylaı tursyn, Shekspırdiń keıipkeri aıtatyndaı ne ósý, ne óshý aldynda turdy emes pe? – O ne degeniń? Kórgenderdiń, kýá bol­ǵandardyń esinde bolar. 1994 jyldary óndiris qırap jatty. Muǵalimder, ju­mys­shylar aılyq ala almady. Zeınet­kerlerdiń de jaǵdaıy qal ústinde turdy. Osyndaı ýaqytta oryn almastyrý qalaı bolady degen oı kóp mazalady. Áldenip alǵan soń qozǵalsaq qaıtedi degender de tabylyp jatty. Onyń ústine bolashaq astanada myqty kadrlar kemshin edi. Qazaǵy da az bolatyn. Ǵylymı ortalyq joq. Endeshe, qalaı kóship baramyz, el­di­gimizge endi qol jetkende ony múl­­de álsiretip jibermeı me degen suraq­­tar kókeıde júrdi. Bir jaǵynan taǵy oıladyq, bul jaı áńgime shyǵar. Sebe­bi, Hrýshevtiń ýaqytynda Máskeýdi bu­rynǵy Lenıngradqa kóshiremiz degen áńgime bolǵan. Ol osy kúnge deıin sol áńgime kúıinde qaldy. Bul bastama da solaı bolatyn shyǵar dep júrdik. Osy ýaqytta Joǵarǵy Keńes depýtattary tarap ketti. Jańa saılaý boldy. Eki palataly Parlament depýtattarynyń korpýsy jasaqtaldy. Sóıtip, 1996 jyldan biz jańa baǵytta jumys jasaı bastadyq. Men senator, sonymen birge, Senattyń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy qyzmetin qosa atqardym. Bul kezde Aqmolada qurylys jumystary, ózge de is-sharalar atqarylyp jatyr degendi emis-emis estip júrdik. Sodan 1997 jyl­dan keıin memlekettik nysandar Almaty­dan Aqmolaǵa aýysa bastady. Sol jyl­dyń jeltoqsan aıynyń 10-y kúni depý­tattar korpýsy – bárimiz Almatydan Aq­molaǵa bet túzedik. Búkil Almaty jurt­­shylyǵy oń batasyn berip, keremet sa­l­­tanatpen syrnaılatyp shyǵaryp sal­dy. Prezıdent Nursultan Ábishuly jar­qyldap, jaınap júr. Aqmolada alqaly jıyn ótkizdi. Jurtshylyqpen júzdesti. Qalany aralap kórsek, ájeptáýir ıgilikti ister atqarylypty. Oǵan qýan­dyq. Biraq, Aqmolanyń aq borany uryp tur. Qıyrshyq qar kózdi ashtyrmaıdy. Býynyp-túıinip Aqmolaǵa bir-aq kelý úshin Almatyǵa qaıtýymyz kerek. Qaıtar jol aýyr tıdi. Aq boran adym ashtyrmaı, poıyzben keri qaıttyq. Kóshbasynda Elbasy turǵan soń bylaı deý artyq. Babalar dástúrimen kóshbasyndaǵy aza­matty syılaý, aıtqanyn oryndaý mindet. Onyń ústine Memleket bas­shysynyń boıyndaǵy erekshe qajyr-qaırat, janyp turǵan jiger bizdi de qanattandyrdy. Osyndaı kezde oıyma atalarymyzdan qalǵan ataly sóz, «Táýekel túbi jel­qaıyq, ótemiz de ketemiz» oralyp edi. Qazaq bet alǵan jaǵynan qaıtpaǵan. «Alla jarylqasyn!» dep qadamyn nyq basyp, alǵa umtyla bergen. Biz de sol joldy jalǵadyq. Aqmolada eki pala­taly Parlament bereke-birlikte jumysyn bastap ketti. Bas-basymyzǵa úı qaıda, jataqhanada turdyq. Asyl azamat Qarataı Turysov ekeýmizge de bir-bir bólmeden tıdi. Biraz jasqa kelgende baıaǵy jigit shaqty eske alyp, qınalǵanmen «Bul da qyzyq, barǵa táýbe!» dep turyp jattyq. Apyr-aı deseńizshi, qaqaǵan aıazda boı jylytaıyq degende bir jibi túzý, tamaǵy dámdi ashana tappaǵan kez de boldy ǵoı. Kóp azamattar juma kúni Almatyǵa tartyp ketip, jeksenbi, dúısenbide oralyp júrdi. – Qazaqtyń bul tirliginen túk shyqpaıdy dep sáýegeısigender de tabyldy emes pe? – Tabylǵanda qandaı. Ulardaı shýlap jat­ty ǵoı. Ásirese, Máskeý gazet­teri so­ńy masqaraǵa ulasady dedi. «Rasyn­da bul qıyn boldy-aý. Beker shashy­la­tyn boldyq-aý» degender ózi­mizden de tabyldy. Áıtse de bel sheship kirisken is óz nátıjesin bere basta­dy. Oǵan Elbasynyń asa sergek, uıymdastyrýshylyq qabileti úl­ken septigin tıgizdi. Keńinen oılap, alys­tan boljaıtyn alǵyrlyǵy, alymdyǵy bólekshe kórindi. Esil jıeginen bir, bir jarym jylda jaqsy úıler, dúkender boı kóterdi. Kúdikti úmit jeńe bastady. Ekiushty pikir, qubylǵan oı aı sanap, tipti kún sanap, azaıyp órken jaıǵan Aqmolanyń damýy kóńilge qýanysh uıalatty. Sol ýaqytta ǵana biz Elbasy ıdeıasynyń túp-tamyryn túsindik. «E, bul oryndalmaıtyn sóz emes boldy. Eldiń keleshegine jasalǵan jasampaz tirlik eken. Táýelsizdikten keıin­gi nebir qaıshylyqtardy sheshýdiń jolyn kemeldikpen tujyrymdapty-aý!», destik. – Jabaıhan Múbárakuly, «kóz – qorqaq, qol – batyr» dep bir kezdegi kóp kúdik seıilip, uly ıdeıadan týǵan tirlik qarqyn alyp, qabyrǵaly eldiń astanasy sanaýly jyldardyń ishinde shen­eýnikter qalasynan rýhanı orta­lyqqa, ekonomıkanyń tiregine aı­naldy. Dáýletine sáýleti saı eldiń elor­dasy álemdegi sen tura tur, men aıtaıyn deıtin myqtylar qatar otyryp, oı jarystyratyn, pikir bólisetin irgeli mekenge aınaldy degenge qosylasyz ba? – Qosylǵanda qandaı! Keıde alǵash­qy kezdegi qysqa oılarǵa boı al­dyrǵanymyzǵa kádimgideı yńǵaı­syz­danamyz, Elbasynyń kemeldigine dán rıza bolyp júremiz. Alda aıttym, jas qalada isti dóńgeletip áketetin kadr az bolar-aý dep. Qazir olaı deı almaı­syń. Prezıdenttiń ıdeıasyn múltiksiz ıgere­­tin myqty kadrlar elordada jetip ar­ty­­lady. Ana bir jyldary qarjy jaǵy da az sóz bolǵan joq edi. Endigi jer­­de Asta­na el ekonomıkasynyń lo­ko­motıvine aınal­dy. Investorlar aqsha­syn aıamaı sa­lyp jatyr. Sonyń nátıjesi, Esildiń oń jaǵy men sol jaǵyna nebir alyp qu­ry­lystar salynyp, sáýlet óneriniń jaý­har­lary jańǵyrý ústinde. Halyq sany da artyp otyr. Osy qarqynmen kete ber­se, taıaý jyldary mıllıon turǵynǵa jeteri kúmánsiz. Astanadaǵy mádenıet orta­lyq­taryna baratyn halyqtyń qarasy kóńil­ge medeý uıalatady. Bul da óskendiktiń bel­gisi. О́ziń aıtqandaı, tórtkúl dúnıeniń ozyq oıly azamattary jylyna bir emes, bir­neshe ret bas qosatynyna kýá bolyp júr­miz. Men ondaı alqaly jıyndar týra­ly taratsam, áńgime uzaryp ketetin shy­ǵar. Báıterek keshenine taıaý jerde tura­myn. Erteli-kesh «Nursaıa» móltek aýda­nynda, máýeli Báıterektiń tóńireginde qydyrystap júremiz. Úlken-kishimen áńgime-dúken quramyz. Sondaı sátterde alys-jaqyn shetelderden kelgen azamattarmen tildesemiz. Olar: «Sanaýly jyldar ishinde mynandaı qala salǵan qazaq qandaı myqty halyq, Elbasylaryńyz qandaı kemeńger adam, baqtaryńyz zor, táleılerińiz mol eken» desedi. Kóterilip qalamyz. Jaqsy sóz – jarym yrys emes pe! Men de irkilip qalmaı, olar bile bermeıtin ushan-teńiz tabystarymyzdy, erteń atqarar jumystarymyzdy tarata aıtamyn. Sonda: «Netken memleketshil ult ulanysyzdar!» deıdi. – Astananyń óskenine qarap, eldiń óskenin kórýge bolady. Buǵan sizdiń de qosaryńyz bar shyǵar. – Árıne. Astana bul kúnderi óz Otany­myz­ǵa emes, álem úshin de úlgi qalaǵa aınaldy. Baq táleıimizden, beıbitshil nıetimizden bolar, sanaýly jyldardyń ishinde osyndaı tamasha qala boı kóterdi. Solardyń qatarynda Táýelsizdik saraıy, «Qazaq eli» monýmenti, Ortalyq sırk, «Han Shatyr», «Qazaqstan» konsert zaly, «Astana Opera» – tize bersem óte kóp. Kúni keshe tusaýy kesilgenderi qanshama! Elordadaǵy mundaı jiti qımyl, óńirlerde de óristeý ústinde. Abaı aıt­qandaı, qazaq eliniń qalalary Astanaǵa qarap boı túzeıtin boldy. Almaty ádemi qala edi, Astana sulý qala bolyp qalyptasty. Jalpy, jańa jerde oı­ǵa alǵannyń bárin irkilmeı júzege asyrý­ǵa bolady. Oǵan Astananyń ár tusy­nan boı kóterip jatqan joǵarydaǵy ǵımarattar kýá bolady. Gegeldiń aıtaty­ny bar: «Jańa qala salý qıyn. Biraq eski qala ornyna jańa qala salý, ol tipti qıynnyń qıyny». Bul shyn­dyq sóz. Burynǵy qalanyń ishinen jańa qurylys jumystaryn júrgizem deseń, ol ońaı júzege asa qoımaıdy. О́ıtkeni, ár burynǵy ǵımarattyń ózindik tarıhy bar. Ony attap ótý jaıy ońaıǵa túspeıdi. Meniń topshylaýymsha, Astananyń keleshegi óte zor. Munda jer silkinbeıdi. Seksen, toqsan, júz qabat keremet úıler turǵyzýǵa bolady. Bolashaqta sonyń bárin Elbasynyń ıdeıalaryna súıene otyryp, búgingiden de keremet arhıtektýralyq sheshimdermen jańa eldik ǵımarattar, ulttyq úlgidegi turǵyn úıler salyp jatsaq nur ústine nur. Astanada aıtýly sporttyq keshender de boı kóterdi. Meniń taǵy bir aıtaıyn degenim, qazaq qashanda jylqyny erekshe baǵalaǵan. Endi, Arqa tósinde bir úlken ıppodrom salynsa quba-qup. – Bir kezdegi aýyl jaǵalaǵan qazaq qalaǵa kele bastady. Bul da zaman talabynan týǵan úrdis emes pe? – Solaı. Buryn ultymyzdyń 73 paıy­zy aýylda tursa, bul kórsetkish qazir kóp tómendedi. Ásirese, Astana qalasy qazaqılandy. Elordada bir ǵana qazaq mektebi bar edi, qazir birneshe ondyqty qurap otyr. Qazaq tiliniń aıasy da keńeıip keledi. Iá, áli de olqy tustarymyz bar. Ony toı ústinde jetistikpen qosa jetildirsek dep máseleni aıtqan du­rys dep bilemin. Til úshin ózgeni kinálaý­dyń qajeti joq. Ár otbasy tilge qurmet kórsetýi tıis. О́zi qazaq, Qazaq elinde ómir súrip jatqanyn uǵynýy kerek. Búkil qazaq qazaq tilinde sóılese, ózgeler ózi-aq úırenedi. Másele ózimizde, namys­syzdyǵymyzda bolyp tur. Elbasy ár jyl­dardaǵy Joldaýynda, «Qazaq­stan-2050» Strategııasynda, ózge de al­qaly jıyndarda memlekettik til­diń mártebesin kóterý, qajettilikke jaratý jaıyn taıǵa tańba basqandaı aıtyp keledi. Nege ekenin qaıdam, sony múltiksiz oryndaýǵa kelgende salaqtyq tanytyp jatamyz. Bireýler kelip istep beretindeı birimizge birimiz aqyl aıtýdan jalyqpaımyz. Kóbimiz bar páleni KSRO-ǵa jaýyp, aqtalýǵa beıimbiz. Sol kezde myna ózbek baýyrlar, ana armıandar, grýzınder óz tilinde sóıledi. Men sol KSRO dáýirinde Armenııada ótken ǵalymdar jıynyna qatysqanym bar. Máskeýden ataqty oqymystylar keldi, biraq armıandar jıyndy óz tilinde júrgizdi. Eshkim bul qalaı demedi. Al biz qazir táýelsiz elmiz. Endeshe Astana til jaǵynan da úlgi bolsa eken deımin. Elbasy aıtqan tapsyrmany oryndasaq utylmas edik. Ásirese, muny bıliktegi baýyrlar birinshi oılaýy tıis. Osy arada mynandaı bir mysal aı­taıyn. Ony Mirjaqyp Dýlatovtyń kitabynan oqydym. Reseıdiń qol astynda otyrǵanda, qazaq arasynda bolys saılaýy ótkeni tarıhtan málim. Bir óńirde sondaı báseke ótip, bılikte júrgen bolys 95 paıyz daýys alypty. Onymen qatar tús­ken Jaqyp degen jigit 5 paıyzdan asa al­mapty. Ol kezde saılanǵan bolys­ty general gýbernatorlar bekitedi eken. Onyń aldyna barǵanda general gýber­nator 95 paıyzdyń ıesinen oryssha til bilesiń be dese, basyn shaıqapty. Al 5 paıyz daýys alǵan Jaqyp oryssha sóı­leı de, jaza da alady eken. General gý­ber­­na­torǵa keregi til biletin kisi. Sóı­­tip, ol bolys bolyp shyǵa kelipti. So­dan shyǵar, qazaqtar balalaryn orys­­sha oqy­týǵa talpynypty. Meniń atalarym­nyń da sondaı umtylysqa barǵanynan habardarmyn. – Til bilmeıtinder qazaq tilin úıre­temiz dep jar salyp júr. Buǵan qalaı qaraısyz? – Qalaı qaraımyn, ol til bilmeı tu­ryp, tildi qalaı úıretpek? «Ańqaý elge aramza molda» degen sóz bar edi ǵoı. Sol tárizdi nárse shyǵar. Onyń artynda aqsha tur. «Bilý, bilmeý óz mindetiń, aqshańdy tóleseń boldy» deıdi ondaılar. Sondaı «tabyskerler» kóbeıip barady. Tyıym jasaý kerek. Tilimizdi óıtip ájýaǵa salýǵa bolmaıdy. – Astana ásem qalaǵa aınaldy. Endi onyń ekologııasyn taza ustaý máse­le­sin de oılastyrýymyz kerek sekildi. – Oryndy máseleni kóterip otyrsyń. Kúni keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Astananyń jasyl beldeýin aralaǵanda Astana ormanynyń qalaı júzege asqanyn aıtty. Biz «Astana qalaı salyna­dy, qalaı órkendeıdi» dep júrsek, Mem­leket basshysy bas qalany jasyl jelekpen kómkerýdi de oılastyryp qoıypty. Joǵaryda aıttym ǵoı, alǵash kelgendegi Aqmolanyń aq boranynyń qandaı bolǵanyn. Qazir sol aq boranǵa «Prezıdent ormany», ıaǵnı jaıqalǵan 70 gektar jerdegi jasyl jelek «qorǵan» bolyp tur. Men muny nege aıtyp otyrmyn, ekologııany saýyqtyratyn – jasyl jelek, qalyń orman. Biz osyndaı orman ósirýmen Býrabaı, Oqjetpes, ondaǵy kólderdiń tazalyǵyn saqtaı bilýge qol jetkize alamyz. Ár azamat buǵan óz úlesin qosýy kerek. Bireý bireýge siltemeı, joǵaryǵa qaramaı, «Men osy Qazaq eliniń azamatymyn», dese, jaıqalǵan dúnıe gúldene beredi. Prezıdent sol jasyl beldeýdi aralap júrip: «...atasy otyrǵyzǵan baqtyń qyzyǵyn urpaǵy kóredi», dedi. Bul taza kóńilden shyqqan ataly sóz. Ataly sózge aqymaqtan basqanyń bári toqtasa kerek. – Sonda sanamyzdy sáýlelendirý kerek deısiz ǵoı. – Iá, bári sanada, ulttyq namysta jatyr. О́zimshildik ókindiredi, urpaqty adastyrady. Týrızm týraly aıtyp júrmiz. Bul úlken másele. Osyny jaqsy jolǵa qoısaq, sana túzelip, tabıǵatqa janashyrlyq artar edi. О́ıtkeni, adamdar óńirlerindegi ádemilikti búldirýge batpas edi. Ári jat qylyqty tejer edi. Taǵy bir aıtaıyn degenim, Astanaǵa ulttyq úlgi kóp kerek. Ulttyq dúnıe dep keıbir azamattar bolsyn, bolmasyn kıiz úıdiń, oıý-órnektiń úlgisin salady, ne ilip qoıady. Bul ulttyq úlgi emes. Talǵam bolýy tıis. Talǵamdy arttyrý jolyndaǵy talapty kúsheıtý qajet. Onsyz ultty uıatqa qaldyramyz. «О́tkeniń, tutynǵan buıymyń osy ma?» deıdi syrt kóz. – Eskertkishterge de talap kerek degenge aıtar tujyrymyńyz qandaı? – Bul da oılanatyn nárse. Ár tulǵanyń óz bet-beınesi, bolmys-bitimi bar. Sony tap baspaǵan jerde eskertkish ajary ashylmaıdy. Sonymen qatar, eskertkishterdi jasaıtyn óner ıeleriniń boıynda qazaqy rýh myqty bolýy kerek dep oılaımyn. Keıde úsh bıdiń Tóle, Qazybek, Áıtekeniń úlken eskertkishterin turǵyzýdy qolǵa alsaq qoı degen oıǵa batamyn. Ol elordanyń kórki bolar edi. Urpaqtar taǵzym eter orynǵa aınalar edi. Bul kótergen máselem, Astananyń kelbetin keńeıte berse degen oıdan týyndap otyr. Biz búginimizben shektelip qalatyn halyq emespiz. Qashanda máńgilik el bolý nıetindegi jurtpyz. Elbasynyń «Máńgilik el» ıdeıasy da osyndaı umtylystan, keleshekke degen talpynystan týyp otyrǵany anyq. Men Astana kúnin bul – eldi, ultty uıystyratyn, ózge etnostarmen qatar bereke-birlikte ómir súrip jatqan yntymaǵymyzdy dáıekteıtin mereıli de mártebeli merekemiz dep bilemin. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan».