Jyl saıyn maýsym aıynyń aıaǵyna taman álemdik qoǵamdastyq Nashaqorlyqqa jáne esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy kúres kúnin atap ótýdi dástúrge aınaldyrǵan. Ondaǵy maqsat – jurtshylyqty salamatty ómir saltyn ustanýǵa shaqyrý, jahandyq dertpen jumyla kúresýge úndeý. Osyǵan baılanysty bıyl Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasyna qarasty «Salamatty ómir saltyn qalyptastyrý» memlekettik mekemesiniń uıymdastyrýymen óńirdiń barlyq aýdandary men qalalarynda «Seniń esirtkiń – salamatty ómir salty bolsyn!» uranymen is-sharalar ótkizildi.
BUU-nyń sońǵy málimetteri boıynsha qazirgi tańda álemde nashaqorlardyń sany 185 mıllıonnan kem emes kórinedi. Onyń ishinde narkolog-dárigerlerdi alańdatatyn máseleniń biri – jasóspirimderdiń esirtkige táýeldiliginiń jyl saıyn artyp bara jatýy. Osydan úsh-tórt jyl buryn esirtki paıdalanatyndardyń eń jasy 16-17-ler shamasynda bolsa, bul qazir 13-14 jasqa tómendegenine naqty dálel keltirip otyr sarapshylar. Sondyqtan da eń aldymen eliktegish kezeńindegi jasóspirimderge beıjaı qaraýǵa bolmaıtynyn umytpaǵanymyz abzal. Bul oraıda Ońtústikte ótken is-sharalar leginiń jasóspirimderge arnalǵan qoıylymnan bastalǵanyn aıtqymyz keledi. Ońtústik Qazaqstan oblystyq satıra, ázil-syqaq teatrynyń nashaqorlyqqa qarsy daıyndaǵan «Baron» atty dramasy aldymen úsh kún qatarynan Shymkent qalasynda qoıylyp, sosyn aýdandarǵa jol tartty. Samat Altaev sahnalaǵan bul psıhologııalyq drama jazǵy lagerlerde dem alyp jatqan balalar úıiniń tárbıelenýshilerine, «qıyn balalar» dep esepteletin jasóspirimderge kórsetildi. Nashaqorlyqtyń azabyn psıhologııalyq turǵydan jan-jaqty beınelegen drama balalarǵa úlken áser qaldyrdy dep esepteımiz.
Salamatty ómir daǵdysyn balalardyń boıyna erte jastan sińirý, olardy zııandy ádetterden aýlaq bolýǵa úgitteý maqsatynda ortalyq qyzmetkerleri Mashat shatqalynda ornalasqan lagerlerde san taqyrypty qamtıtyn is-sharalar men baıqaýlar uıymdastyryp ótkizdi. Onyń ishinde sýret baıqaýlaryn, sporttyq jarystardy, «Seniń tańdaýyń bar ma?» atty sharasyn atap aıtýǵa bolady. Psıhologtar balalarmen trenıngter júrgizdi.
Sondaı-aq, ortalyq «Samal» balalar úıiniń tárbıelenýshilerine velosıpedter men sporttyq sómkeler, skeıtbordtar tabystap, kóńilderin kóterip tastady.
Sodan keıin óńir ortalyǵynda oblys ákimdiginiń qoldaýymen, oblystyq ishki ister departamentiniń, prokýratýranyń, densaýlyq saqtaý, bilim, jastar saıasaty máseleleri jónindegi basqarmalarynyń, qala ákimdigi men basqa da uıymdardyń, turǵyndar men qonaqtardyń, jastardyń qatysýymen velosherý boldy. Bul sherýge balalarmen qatar qarttar, uzyn sany 300 adam qatysty. Olardy «Naýryz» alańynda kópshilik qarsy aldy. Bul jıynda oblys ákiminiń birinshi orynbasary Berik Ospanov, oblys prokýrorynyń birinshi orynbasary Batyrhan Jánibekov sóz sóılep, kópshilikti salamatty ómir saltyn ustanýǵa shaqyrdy. Sherýge belsendi atsalysqan eń jas velosherýshi men eń egde velosherýshige velosıped syıǵa tartyldy.
Mekememizdegi densaýlyq saqtaý ortalyǵynyń eriktileri jáne mamandary qala kósheleri men saıabaqtaryn jaıaý júrip ótti. Jastar áserli vıktorına oıyndaryn júrgizip, nashaqorlyqpen batyl kúresýge shaqyrdy. Jaıaý júrginshilerge arnalǵan joldarǵa «Esirtkige jol joq!» degen jazý jazyp, osy keselden múldem bas tartýǵa úndeý tastady.
Osylaısha nashaqorlyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan túsindirý jumystary aımaqtyń barlyq aýdandarynda júrgizildi.
Janat TOǴAIBEKOVA,
«Oblystyq salamatty ómir
saltyn qalyptastyrý» memlekettik mekemesiniń dırektory.
ShYMKENT.