Adaldyqty tý etken azamat edi

Alataýdaı asqaq, qarataýdaı qazynaly, Aqjaıyqtaı tu­nyq arly azamat 30 qazan 1947 jyly Batys Qazaqstan oblysy, Tasqala aýdany, Martynovka aýylynda ómirge kelgen. Orta mektepti bitirgen soń Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń gıdrologııa fakýltetine túsip, ony 1970 jyly bitirip, Almaty qala­syn­da «Kazgıprovodhoz» sý jo­balaý, izdestirý ınstı­týty­na ınjenerlik qyzmetke ornalasady. 1971 jyly joldamamen jańa qurylǵan Taldyqorǵan oblysynyń «Kazgıprovodhoz» ınstıtýtynyń fılıalyna aýystyryldy. Osy mekemede 43 jyl eńbek etip, onyń 28 jylyn dırektor laýazymynda ómirden ótkeninshe atqardy. Azamattyń qoǵamdaǵy, áriptesteri men zamandastary ortasyndaǵy orny jaryq dúnıede qansha jasaǵany emes, atqarǵan isimen, adamgershilik qasıetteri, isker­ligi, eńbekqorlyǵy, adal­dyǵy, ádildigi sııaqty qasıetterimen ólshenedi. Júsip Jánekenovtiń adamgershiligi óte joǵary, aq jany albyrt, júregi eljiregen, kóńili pák edi. Jer betinde qansha adam bolsa, barlyǵynyń derlik «myna qarbalas tirshilikte, tynymsyz tirlikte» ózindik atqaratyn mindeti men paryzy sekildi. О́mirden alatyn ózindik orny, syıy men dárejesi, qurmeti men qoshemeti, abyroıy men ataǵynyń bolary sózsiz. Biraq, birinshisine qaraǵanda ekinshisiniń salmaǵy aýyr, joly qıyn, qolǵa túse berýi sırek. О́ıtkeni, ol tabandy eńbektiń, tynymsyz izdenistiń, qajyrly qaırattyń, bilim men biliktiń, kúsh pen jigerdiń nátıjesinde keledi. Tańdap alǵan kásibin súıý, bastaǵan isti dittegen jerine jetkizý, oılaǵan jospardy júzege asyrý, kópshiliktiń tilin tabý sekildi tolyp jatqan qasıet bir boıynan tabylyp, alǵyrlyq tanytqanda ǵana senimen ózge­ler sanasady. Sózińdi tyńdaı­dy, ózińdi moıyndaıdy. Mine, osyndaı adamı qasıet­teri men ómirden laıyqty ornyn tapqan azamat Júsip Rysqalıuly ómirdiń parqy men kisiliktiń narqyn paıymdaı alatyn, jaqsy men jamandy saralaı alatyn tabıǵatynan alǵyr, ustynymyna berik, tizerlep ómir súrmegen, bireý­ge qarap jalpańdamaǵan, jal­tań­damaǵan, ózi isi durys bol­sa, eshkimniń jetegine júr­me­gen tabandy azamat edi. Júsip Rysqalıuly qyzmet baspal­daǵyna da óziniń erte tanylǵan qabilet-qarymynyń, bilimi men biliginiń, parasat paıymynyń tereńdigimen jetti. At jalyn tartyp, eńbekke aralasqanynan bastap, ómir­den ótkenshe «Eńbegim elime, elimnen qalsa ǵana ernime», dep adal ómir súrdi. Júsiptiń eńbek joly Jetisý sý sharýa­shy­lyǵynyń damýymen ty­ǵyz baılanysty. Osy sala­da qyz­met istep, ózin sý sharýa­­shylyǵy qurylystary men ǵımarattaryn jobalaýda bilimdi ınjener, qabiletti uıymdastyrýshy re­tin­de tanyta bildi. 1979-1982 jyldar aralyǵynda Iemen Halyq Demokratııalyq Respýblıkasyndaǵy sýlandyrý úderisterine úlken úles qosty. J.Jánekenovtiń tike­leı basqa­rýymen burynǵy Taldy­qorǵan oblysy boıynsha 1990 jylǵy 1 qańtarda 303 myń ga sýarmaly jer ıgerildi. Eldi mekenderge 5000 km. aýyzsý jetkizilip, bul eldiń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýyna oń áser etti. «Qundyzdy», «Kóltaban», «Qyzylaǵash», «Qońyr óleń» eldi-mekenderinde jaýyn­datqysh arqyly jer asty­nan sý shyǵarylyp, egistik salyndy. Joǵary deńgeıde jasalǵan Almaty oblysy, Taldyqorǵan, Semeı, О́skemen, Pavlodar óńirlerinde «Dúnıejúzilik damý bankiniń» demeýshiligimen sýlandyrý júıesi iske qo­syldy. Adam balasynyń ómirdegi úsh mindeti: qumda qudyq qazý, ózenge kópir salý, jahan dalaǵa aǵash otyrǵyzý bolsa, Júsip osy paryzyn iske asyryp, el ıgiligine eńbek etti. Naryqtyń alǵashqy qıyn kezderinde ózi basqaryp otyr­ǵan mekemeniń jerin nyq ustap, ujymyna qamqor bola bildi. Ǵımarattyń bir buraýyn, bir kirpishin buzbaı, talan-tarajǵa salmaı, tozyǵyn shyǵarmaı, aman saqtap, Almaty oblysynyń ortalyǵy Taldyqorǵan qalasyna kóship kelgende eshbir sózge kelmeı sol ǵımaratty oblys mekemelerine tabystady. Halqymyzda «Attyń bári qaza­nat emes, jigittiń bári aza­mat emes», degen naqyl sóz bar. Júsip «Tazalyqty janyma halqym bergen», dep adal­­dyqtyń ala jibin atta­mady, qulqynnyń quly bolma­dy, pendeshilikke barmady, azamattyǵynan ja­ńyl­m­a­dy, bıiginen alasarma­dy. Alys­ty jaqyn, bótendi baýyr et­ken kishipeıil, qara­paıym, jany taza, ary taza, jan­dú­nıe­si jaqsylyqtan óril­gen, aı­na­lasyna jaqsylyq ja­saý­ǵa, qýantýǵa asyǵyp, meıi­rim shýa­ǵyn shashyp júrgen úlken ádep­tiń, uıań minezdiń ıesi, el-jurt pana tutyp, arqa súıer aǵa edi. Júsip Rysqalıulynyń iskerligi men uıym­das­tyrý­shylyq qabileti­ne, kúrdeli máselelerdi sheber sheshe biletindigine jurtshylyqtyń kózi jetip, esimi áriptesteri arasynda qurmetpen atalatyn. Jetisý azamattary arasynda syıly, súıkimdi boldy. О́miri qysqa bolsa da maǵy­naly, ónegeli boldy. Bul fánı dúnıede ǵumyr qym­bat. О́mirden adamǵa senim qym­bat. Baılyǵyńnan kóńil qym­bat, degen danalar. Júsip Rys­qalıuly – senimge selkeý túsir­megen, eshkimge qyldaı qııa­nat jasamaǵan, eshkimniń kóńi­lin qaldyrmaǵan, kisilik at­ty shyńnyń kishilik atty bıi­ginen kóringen tuǵyry bıik aza­mat edi. Shyǵystyń Uly oı­shyl­y Saǵdı «Jaratqannyń pen­desine berilgen úlken sy­ıy – onyń artynda qalatyn jaq­s­y aty, meıirimdiligi men qaıy­rymdylyǵy», degen. Búginde aıaýly azamattyń artynda jaqsy degen sóz, óshpes is, izgilikti iz qaldy. Kúlásh ORAZALYQYZY, Taldyqorǵan qalasy men Sarqand aýdanynyń qurmetti azamaty. Almaty oblysy.