Tehnıkalyq sportqa baýlý kenjelep tur

Bolashaq tehnıkalyq ma­man­dyqqa mektep jasynan beıim­deýdiń biregeı joly – tehnıkalyq sport túrlerimen shu­ǵyldaný, soǵan nazar aýdaryp, ony keńinen nasıhattaý. Al tehnıkalyq sport túr­lerine kelsek, ol – óte kúr­­­deli másele. Egemen el bol­­ǵaly keńestik qorǵanys sa­la­­synan elimiz Qorǵanys mınıstr­ligine en­shiles bolyp qal­ǵan burynǵy DOSAAF meke­mesi, ǵımarattary, bazalary men sport jabdyqtary qysqa merzimde jekeniń qolyna ótip, óziniń bastapqydaǵy maq­satynan aıyryldy. Jergilikti ákimdikterdiń qaramaǵyndaǵy Sport jáne dene shynyqtyrý nemese Bilim basqarmalaryna baǵynysty tehnıkalyq mem­lekettik sport bólimsheleri Qara­ǵandy, Temirtaý, Qosta­naı, Rýdnyı, Astana jáne Qy­zylorda qalalarynda ǵana saqtalǵan. Elimizde áskerı-tehnıkalyq mektepter bar de­­­meseńiz, bul salaǵa nazar aýda­­ryp jatqandar saýsaqpen sa­­narlyq. Sondaı-aq olardyń ma­terıaldyq bazasy múshkil halde. Iаkı bul sport túri úsh bólek salanyń jeteginde bol­ǵannan keıin kenjelep qa­lyp otyr.

Qazirgi tańda tehnıkalyq jáne óndirispen baılanysty qoldanbaly sportty damytýǵa nazar aýdarǵanymyz jón. Sonyń ishinde tehnıkalyq, áskerı-qoldanbaly, órt sóndirýshiler men qutqarýshylar sporty, bıik ǵımarattardy kútip, onyń terezelerin tazalaýǵa atsalysatyn óndiristik alpınızm jáne t.b. salaǵa qajetti daıy­n kásibı mamandar daıarlaý qajet. Bul mamandyqtarǵa eńbek naryǵynda suranys jyldan-jylǵa artyp keledi. Ás­kerge deıingi daıarlyq, aza­mattyq qorǵanys nemese tehnıka men tehnologııany je­tik meńgergen arnaıy kúsh qu­­­rylymdary, polısııa, jedel járdem, órt sóndirý tehnıkalaryn jetik meńgeretin bolashaq mamandardyń osy tehnıkalyq jáne qoldanbaly sport túrlerimen qazirden bas­tap júıeli shuǵyldanǵany abzal. Olardyń jastaıynan balalar men jasóspirimder sport úıirmelerinde alǵan bilimi men tájirıbesi keleshekte qoǵamǵa paıdaly bilikti kásibı maman bolyp shyǵýyna kómekteseri sózsiz. Al olardy daıarlaýǵa memleket tarapynan jumsalǵan ýaqyt pen qarajattyń tıimdiligi de zor bolmaq.

Elimizde avtomobıl jáne motosıkl sportymen 2175 sportshy aınalyssa, salaly mınıstrlik, jergilikti ákim­dikter men avtomotosport federasııasy birlesip, jyl saıy­n 60-qa jýyq respýblıkalyq jarys ótkizedi. Onyń ishinde motokross pen kartıng jarys­tary bar. Kartıngpen alty jastan asqan mektep oqýshylary aınalysady. Bul rette balalar seksııasy Qos­tanaı jáne Qaraǵandy oblys­tarynda jergilikti dene shynyqtyrý jáne sport bas­qarmalary qaramaǵynda bolsa, Astana, Qyzylorda, Oral, Aqtóbe qalalarynda bilim bas­qarmalaryna qaraıdy, al О́s­kemen, Shymkent qalalarynda Qorǵanys mınıstrliginiń Ás­kerı-tehnıkalyq mektepterine baǵynady. Bir-birimen ózara baılanys joq úsh bólek salada bolǵan soń, «Aqqý, shortan hám shaıan» demekshi, bul sport túrlerin tolyqqandy ári júıeli damytýǵa esh múmkindik bolmaı otyr. Al ilgeriletýge úıir­me­lerdiń qaýqary jetpeıdi.

Osy tyǵyryqtan shyǵý­dyń joly qandaı desek, eń aldymen, jattyǵý jumystary men jarysty uıymdastyrý júıesin biryńǵaı sporttyq kún­tizbelik josparmen bir orta­lyqtan iske asyrý úshin motokross jáne kartıng sport túrlerin jergilikti ákim­dik­terdiń salalyq Sport jáne dene shynyqtyrý bas­qar­­malarynyń balalar men jasós­pirimder sport meke­me­lerine nemese bilim basqar­mala­rynyń tehnıkalyq shyǵar­mashylyq ortalyqtaryna berý qajet. Sonymen qatar ma­terıaldyq-tehnıkalyq bazasy men keńes odaǵynan qalǵan sporttyq qural-jabdyqtar bú­gingi za­manǵa saı jańartýdy talap etedi. Respýblıka boıynsha 159 sporttyq múkámmal (kartıng, motosıkl) bolsa, onymen qazir 554 sportshy aınalysýda, ıaǵnı bir tehnıkaǵa 3-4 baladan keledi. Bul tehnıkanyń je­tispeýshiligimen qosa, osy teh­­­nıkalyq sportqa degen joǵary suranystyń baryn da kór­setedi. Eger balalar men jas­óspirimder sport mektep­terinen seksııalar ashý qoldaý tap­sa, onyń janynan avıa jáne sýdomodel (keme úlgileý), ro­bot­­tehnıka, radıo sporty, pa­ra­shıýt sportymen qatar jas­tar­dy tehnıkalyq sportqa baý­­lý­dyń da oń sheshimi tabylar edi.

Nurpeıis QONYSBAEV,

avtomotosport jattyqtyrýshysy

ALMATY