Dezdemonany oınaýǵa ǵumyry jetpegen talantty aktrısa jaıly hıkaıa
Iá, Qarlyǵash, sen nege jyladyń so joly. Egildiń ǵoı ábden. Esimde qalǵany – bulaýdaı bolǵan qos janaryń... Tanadaı jarqyraǵan tostaǵan kózderiń sharasynan shyǵyp keterdeı-aq, qos ıyǵyń selkildep óksı jylaǵanyńdy osy kezge deıin umyta alar emespin. Jergilikti oblystyq teatrda aktrısalyq qyzmette ekensiń. Biraq, biraz kúndik issaparymda seni sahnadan kóre almadym. Men úshin túsiniksiz jaǵdaı osy boldy. Kórik-kelbetke mol, tabıǵatynan talantty, boıshań da sulý júzdi kýrstasymnyń ónerdegi bolashaǵynan kóp nárse kútkenim ras-tyn. Konservatorııanyń akterlik bóliminde birge oqyǵan jastyq jyldarymyz-aı! Tulymyń jelbirep, qashanda jarasymdy kıiner tal boıyńnan bir min tappaı bozbala bitken jolyńda quraq ushqanyna ózim kýámin. Aqsurlaý kelgen pishimdi júzińdegi usaq sepkilder onsyz da kóz baýraıtyn súıkimdi keskinińdi rııasyz nurlandyra túser edi. Kópshil ediń... Oıyn-saýyq dese ushyp turar dýmanshyl ediń. Bizdiń topta oqıtyn óziń teńdes qyzdardyń arasynda ózińdi tym erkin ustadyń. Iá, aıtpaqshy, qurbylaryńnan góri, uldarǵa jaqynyraq júrdiń. Onyń sebebin sonaý Semeı ólkesindegi alys aýyldardyń birinde kempir-shaldyń shańyraǵynda jalǵyz óskenińmen túsindirýshi ediń. Erkeligińdi, erkekshora ashyq minezińdi, alaquıyn alqyn-julqyn júris-turysyńdy biz uldar jaǵy qoshtap-qoldap, seniń tosyn áreketterińe túsinistikpen qarap, kúlip qana qoıatynbyz. Al qyzdar jaǵy seniń apyr-topyr qylyqtaryńdy ersilikke balap: «Tý-ý, Qarlyǵash-aı, tynysh júrseń etti» – dep álsin-álsin aýyzdary jybyrlasyp qalysatyn. Oǵan qyńa qoıatyn Qarlyǵash bar ma? – Áı, uldar kettik, mende azdy-kópti tıyn-teben bar. Tamaq áperem, dep sańqyldaı jóneletin. Ashqursaq júrgen stýdent uldarǵa budan artyq qandaı qamqorlyq kerek. Sońynan dúrligise erip, kete baratynbyz. Ortamyzdaǵy jastary eresekteý Quman men Ersaıyn sen ápergen «gýlıashty» azsynyp, taǵy da seniń esebińnen birer saptyaıaq tobylǵy tústes orys syrasyn da qylǵytyp úlgeretin. Kýrstyń kenjeleri Murat ekeýmiz de as iship, aıaq bosatý jarysynda eshkimnen kem túspeýshi edik. Áshiráli ǵana qashandaǵydaı sabyrly. Sypaıylyǵynan tanbaıdy. Onysy túsinikti de. Respýblıkaǵa eńbegi sińgen bir ádemi aktrısamen ámpeı-jámpeı bop júrgen. Qazy-qarta qarbytyp júrgen kisiniń «gýlıashpen» ymyraǵa kelmesi belgili ǵoı. Ishimizge el qonǵan bizder ándete jataqhanaǵa kóńildi oralar edik. Qarlyǵash qasymyzda. Biz úshin odan qadirli jan joq. – Áı, uldar, – deıdi ol, jaýdyń betin qaıtarǵan Janna D` Arkteı julqynyp. – Davaı, kelesi jeksenbide Kóktóbege ketip qalaıyq! Áneýkúngi bir fılmniń kópshilik sahnasyna qatysqanym úshin keshe az-kem aqsha alǵanmyn. Sonyń tóbesine sý quıaıyq! Kelistik pe, uldar, – deıtin ol ár sózin nyǵarlaı sóılep. Tań atyp, taýyq shaqyrmaı turyp, bólmemizdiń esigin san ret qaǵyp, uıqymyzdan oıatyp, sabaqqa ýaqtyly barýymyzdy da qalt jibermeı qadaǵalaıtyn osy ózimizdiń Qarlyǵash-ty. Mamandyq boıynsha ótiler dáristen bólek pánderge bas aýyrtyp jatar ol joq. «Saıası ekonomııa», «Fılosofııa» degen sózderdi estise-aq, tóbe shashy tik turar edi. «Ittiń etinen jek kórem solaryńdy» –dep sarnaı jóneletin. Esesine asa dýmanshyl. Saýyqshyl. Kóńildi keshterdi keremet jaqsy kórdi. Jastar bas qosqan jıyndarda ortanyń sáni de, gúli de bizdiń Qarlyǵash. Álııa ekeýi qatar tura qalyp qazaqtyń lırıkalyq ǵashyqtyq ánderin qos daýyspen syzylta shyrqaı jónelgende jigit bitkenniń aýyzdarynan sý sorǵalaıtyn. Bizdiń kezderdiń «modnyı» bıleri «tvıst», «sheıktiń» túbin túsiretin. Vals yrǵaǵymen kóıleginiń etegi jelbirep dóńgeleı jónelgende joǵarǵy kýrs jigitteriniń ózderi áýenniń ekpininen jańylysyp, Qarlyǵashtyń «shańyna» ilese almaı súrinip-qabynyp jatary esh qospasyz shyndyq edi. Qaıran, partalasym, uıalasym Qarlyǵash! Qaı qylyǵyńdy aıtyp taýysaıyn. Ásershil eń. Sezimge berilgen qııalı minez-qulqyń ózińe birtúrli jarasyp turýshy edi. Emosııań ózgeshe edi. О́ziń júrgen jer qashanda kóńildi kúlki, kútpegen oqys oqıǵalarǵa toly. Bar jańalyqty senen estýshi ek. – Áı, uldar, álgi bizden eki kýrs joǵary oqıtyn, shyǵys ánderin tamyljyta oryndaıtyn ádemishe jigit Rýstem Nusqabekovti «orkestrovyıdyń» stýdenti Gýkasıan pyshaqtap ketipti. Neǵyp jatyrsyńdar, túge, túgeldeı turyńdar, –dep, akterlik kásip túlekterin tegis kótergen-tin birde. Namysqa basyp, qyzaraqtasyp-aq qalǵanbyz. – Sol bir Rústem, ózińe sóz aıtqanda kóz qyryńdy da salmap ediń. Endi kep, tań atpaı jataqhanany basyńa kóterip, uıqymyzdy shaıdaı ashtyń, –dep burqyldaǵan-tyn Ersaıyn eń shettegi kereýetinen amalsyz kóterile berip. Biraq, eshkim de, eshqaısymyz da oǵan qatty renjimeıtinbiz. Aıtqanyna ıligetinbiz. Sol joly da onyń sózi rasqa shyqty. Áldenege eregisip qalǵan eki stýdenttiń biri qolyna túse ketken nan týraıtyn pyshaqty oqys siltep qalǵan. Álbette, pyshaq ushy Rústemniń jandy jerin ájeptáýir jyryp ketse kerek. Rústemdi jedel emhanaǵa attandyryp, Gýkasıandy jataqhanadan qýyp salǵanymyz bar. Mýzykanttar men akterlerdiń arasy salqyn tartyp, tipti ózara shekisip te qalǵanbyz. Gýkasıan sol ketkennen mol ketti. Páterge shyǵyp aldy ǵoı deımin. Rústem aǵamyz qatarǵa qaıta qosylyp, akterlik dıplomyn alyp, shyraıly Shymkent teatryna jol tartyp ketti. Qyzyl shyraıly, jigittiń óńdisi edi. Osy kúngi tanymal ánshi Aqjol Meıirbekovtiń týǵan aǵasy-tyn. Boı dese boıy, oı dese oıy bar kelisti jigit. Kórkem qyzdarǵa án arnaýda aldyna jan salmaıtyn. Qarlyǵashqa qyryndaǵanynan da habardarmyz. Basy bos, boıdaq jigitterdiń, (onyń ústine óner adamdary bolsa) jan jeligine kim shúbá keltirer. Bul Qarlyǵashqa sol Rústemniń kýrstastary Tynymbek te, Bolat ta emeýrin bildirip, jıi-jıi bıge shaqyrysqan. Biraq, odan túk shyqpaǵan. Álgi jigitter aqyrynda óz teńderin tańdap taýyp, biri Qyzylordaǵa, biri kınostýdııaǵa akterlik qyzmetterine kete barǵan. Sonshama jigitterdiń «tyrnaǵynan» sytylyp shyǵyp, syqylyqtaı kúlgen, kóńildi kúıinen aınymaǵan Qarlyǵashymyz ortamyzda. Oqýymyzdy jalǵastyryp júrip jattyq. О́tken ǵasyrdyń alpysynshy jyldaryndaǵy bizdiń shákirttik dáýirimiz de túgesilýge shaq qalǵan. Ustazymyz ataqty aktrısa Hadısha Bókeeva Qarlyǵashqa eskertý jasaýdy jıilete bastady. – Oqýyń bitýge taıaý, aldyńda dıplomdyq jumys tur. Aptyǵyńdy baspaımysyń, uldarǵa erip alyp, qashan kórseń dúrligip júrgeniń. Keshe kórip qaldym, Áýezov teatrynyń bir top jas akterleriniń arasynda shek-sileń qata, esiń shyǵyp tursyń. Saǵan áli erterek emes pe? – deıdi, qaıran bapker shákirtin jaısyz júristerden saqtandyrǵandaı. – Osy kisiniń men týrasyndaǵy kózqarasy asa ońdy emes. Qyzdardyń biri qutyrtyp jetkizedi ǵoı deımin. Ylǵı da sendermen júretinim sol ǵoı, uldar. Meni tastamańdarshy. Qyzdardyń qyjyrtpasyna shydaı almaımyn. Da ný ıh! – dep, shala búlinedi Qarlyǵash. Sózinde jan bar. Onyń erkekshora minezin, ersili-qarsyly aıta salatyn qaısybir kereǵar sózderin qyzdar jaǵy jaqtyra bermeıtinin bilemiz. Ásirese, Rahılıam men Ǵaınıkamal unatpaıdy. О́ıtkeni, Qarlyǵash oıyndaǵysyn irikpeı, aıtyp salady. Obaly qaısy? Aqkóńil. Peıili taza. Oıy móldir. Kóp sózderi shyndyqqa da saıady. Átteń, dıplomatııasy kemshin. Keıbir kúnderi bir jerden sháı ishe salar ádetteri bar emes pe, stýdent qaýymynyń. Sondaı bir otyrysta, Qarlyǵash Ǵaınıkamalǵa oıyndaǵysyn (ádetinshe) batyl aıtyp salǵan. – Álgi saǵan kelgishtep júrgen saqaldy sýretshińniń júrisi sýyq. Saǵan teń emes. Opa qylmasy anyq. Ajaryna qyzyǵyp, arandap qalma. Don Jýannyń ózi! Ǵaınıkamal anaý-mynaýǵa kóterile qoımaıtyn salmaqty qyz. О́zi medısına ınstıtýtyn tastap, aktrısalyq arman jeteginde konservatorııaǵa kelip kılikken romantık jan. – Qarlyǵash, sen ózińdi jóndep al! Ákeńdeı kisimen ilinisip júrgenińdi sezbeı júr ǵoı deımisiń. Búkil óner ortasy habardar onyńnan,– dep ánsheıinde ońaılyqpen sózge aralaspaıtyn Ǵaınysh ta (ony keıde solaı ataıtynbyz) shap ete qalǵan. Ǵaınysh jandy jerden qol saldy. Qaıtsin! Jatqan jylannyń quıryǵyn basqan Qarlyǵashtyń ózi. Ǵaınysh aıtqandaı, Qarlyǵash ta bir kútpegen dramanyń sıýjetine tatyrlyq is bastap júrgen-di. Úlken teatrymyzdyń kórki dese bolarlyq, kelisti de kórikti, mahabbat, ǵashyqtyq rólderiniń has sheberi, halyq ártisi dárejesinde júrgen, alpysty alqymdap qalǵan saqa aktermen ońashalaý qydyryp júrgenin kózimiz shalyp qalǵan. Shalyp qalǵanyńyz bylaı tursyn, álgi aq shashty, sulý júzdi, qoldan qashalǵan músin tárizdi, tik deneli aǵamyzdy ymyrt mezgilderinde jataqhana janynan da ushyratyp júrdik. Ushyratqanyńyz ne, o kisimen jalbaqtaı amandasyp, jymyńdaı júrip Qarlyǵashty talaı ret syrtqa shaqyryp bergenin bólmeles dos Murat ár joly rahattana áńgimeleıtin. Já, Qarlyǵash qarap qalsyn ba? Barynsha oıyn jınaqtap, áriden sóz bastady. – Qyzdar, uldar! – dedi ol, ár sózine mán bere. – Men áldekimderge jeńil oıly jan keıpinde kórinetin sekildimin. Bálkim, solaı kórinerim de ras shyǵar. Biraq, búkpem de, qýlyq-sumdyǵym da joq. Jańa úlken kisini sóz ettińder. Beker. Janyń túsinbegesin jalaýlatyp jatyrsyńdar. Ákeńdeı kisi deısińder. Ol kisimen syrlasyp kórdińder me? Ol aqynjandy, adal adam. Jastyǵyn ýaqyt jalmaǵan kisi. Naǵyz qyzben qydyrar bozbala shaǵynda náýbetke ilikken. Aıdaýda bolyp, abaqtyda otyrǵan. Jáne de bes jyl emes, on jyl emes, tabany kúrekteı on segiz jyl otyryp kelgen. Jerdiń túbinde... It arqasy qııanda... Nesi bar! Jastyǵyn izdeıdi. Jigitke bergisiz alaýly sezim ıesi. Eń bastysy, ómirge degen, ádemilikke degen qushtarlyǵyn joǵaltpaǵan. Otyzǵa jetpeı myj-myj bolyp júrgender az ba? О́kinishti ǵumyr keshken qazaqtyń bir ázız perzentimen syrlas bolsam onyń nesi sóket. Oǵan tıgeli jatqan, meni alǵaly jatqan ol joq. Ony nesine áldeqandaı áńgimege aınaldyrdyńdar. Jazǵan óleńderin oqıdy. Bilseńder ǵoı shirkin, poezııasy qandaı muńly hám syrly. Aqan men Syrymnan monologtardy tolǵap bir ketkende Aqtoqtydaı kúrsinip, Qarakózdeı egilesiń. Naǵyz romantık óner ıesi. Lırık akter. Sondaı jumsaq jandy, kemel de keń júrekti sahna serisiniń qapyda ótkizip alǵan ómir ókinishteriniń ornyn toltyrýǵa tıtteı de bolsa úles qossam onymdy... onymdy ersilik nemese essizdik dep eseptemeımin. Ne deseńder, o deńder, óner adamdaryn janymdaı jaqsy kóremin jáne olardy jasyna qarap baǵalaýdy mesheýlik dep sanaımyn, – dedi de, Qarlyǵash otyrǵan ornynan atyp turdy. Janaryna jas ta kelip qalǵandaı. Júzi de qubylyp, úni de ózgerip ketti. Kóbimiz únsiz qaldyq. Tek kýrs «fılosofy» atanyp ketken Ersaıyn (Erdj deıtinbiz) ǵana – Rıtorıka! Demagogııanyń ıisi ańqıdy,–dedi, óziniń tik sóıleıtin novosibirlik orys minezine basyp. Quman men Áshiráli onymen kelispegen syńaıly «Sen ne deısiń top starostasy»–degendeı ekeýi de maǵan ejireıe qarady. – Bókeeva estimesin! Qarlyǵashtyń dıplom qorǵaýy qıyndap ketýi múmkin. Kafedra, dekanat basshylary dál osydan saıasat jasap júrmesin, – dedim, partalastarymdy saqtandyryp. – Túkirgenim bar! О́z erkim ózimde. Áldekimder sııaqty bolashaǵymdy kúni buryn esep-qısapqa qurǵym joq. Almatyda qalatyndarǵa tilerim tek sáttilik! Men ózimdi qart Semeıimniń teatry jatsyna qoımas. Munda bárimizge oryn qaıda? Ol jaqtarda da bireýler jumys isteýleri kerek qoı, –dedi, Rahılıam, Quman, Áshiráli, Murat, Ersaıyn, Ǵaınıkamaldarǵa buryla qarap Qarlyǵash. Shynynda da, joǵarydaǵy kýrstastarymnyń kóbi Almaty teatrlaryna ornalasyp úlgergen edi. Qarlyǵash týraly aıta bersem sóz kóp. Birde ulymyz bar, qyzymyz bar kezekti bir otyrystan jataqhanany betke alyp jaıaý-jalpy jóńkilip kele jattyq. Almaty kókteminiń qulpyryp gúlge oranǵan kezi. Túnniń bir ýaǵy ekendiginde sharýamyz shamaly. Shámshi ánderin shamyrqana shyrqap, qala kóshelerin sharlap kelemiz. Shirkin, jastyq-aı! Qorqý, úrký oıǵa kelseıshi! Jigitter jaǵy sharaptyń býyna jelpinisip alǵan. Qyzdarymyz qasymyzda. Sol kezderi «Qyz Jibektegi» Tólegen róline túse bastaǵan Quman ortamyzda. Syrnaıyn qulashtaı sozyp «Baqyt qushaǵyndany» bebeý qaqtyryp keledi. Bárimiz de ádemi ánniń yrǵaǵyna terbelip kele jatqanda, deneshynyqtyrý ınstıtýtynyń mańynda kezdeısoq bir top jigit bizdermen aı-shaı joq baılanysa ketsin. Bizdiń de jigittik namysymyz «atyp-aq tursyn!». Olar ishken sharaptan biz aýyz tıgen kermek sýsyn kem be eken? Tike tirese kettik. Kýrstas qyzdarymyz uldardy qorǵashtap shyryldap júr. Analar da sportpen aınalysyp, tyǵynshyqtaı denelerin qaıda qoıaryn bilmeı júrgen qýlar eken qyzdarymyzǵa qyryndap bizderdi buıym kórer emes. Jastyqtyń kúshi qoısyn ba? Bizderdiń de aıylymyzdy jııa qoıar túrimiz joq. Teketires ýshyǵyp bara jatty. Quman da iri deneli jigit. Qalǵandarymyz da konservatorııaǵa deıin maıysyp keste tigip júrgenimiz shamaly, alys-julystyń túr-túrin kórip, judyryq silteýdi árqalaı meńgergen, shańǵa aýnap tóbelesip úırengen aýyl balalarymyz. Eshteńeden taısalar jaı joq. Sportshylar eken-dep yǵýdan adamyz. Nede bolsa kórip aldyq. Sol sát jutynǵan, jalanǵan suńǵaq boıly, ajarly boıjetken arashaǵa túse ketsin. Bul kádýilgi ózimizdiń Qarlyǵash-ty. О́ıtip-búıtip qurbylaryn anadaı jerge aparyp ıirip qoıyp, jalma-jan bizge oralǵan beti eken. – Áı, sportshy uldar, –dep sańq ete qaldy. Myǵym shyqqan ashy daýsy qarańǵy túndi jańǵyrtyp jiberdi. Sender bilesińder me, kimdermen ustasyp turǵandaryńdy. Bular tóbelestiń adamdary emes, bular óner oqýynyń názik júrekti bolashaq dara tulǵalary. Myna turǵan Quman Tastanbekov erteńgi Tólegenderiń. «Qyz Jibek» fılminiń túsirile bastaǵanyn esitken bolarsyńdar. Bekejan Tólegendi óltirip Jibekti bir ret jesir qaldyryp edi. Endi sol Tólegendi ekinshi ret óltirip, (anadaıda turǵan qyzdardy nusqap) ana turǵan Jibekterdiń bireýin taǵy da zar qaqtyrmaqsyńdar ma? Jaıymyzǵa kúlip-oınap kele jatqan bizdiń topqa ózderiń kelip kıliktińder. Tıiserge qara tappaı alaqandaryń qyshyp, kúshteriń tasyp bara jatsa, qane, myna menimen jekpe-jekke shyǵatynyń bir qadam alǵa shyq! Jigitiń qaısy, migitiń kim? Myqtylaryń menimen ustas!–dep aldymyzǵa kese kóldeneń tura qalsyn! Qozǵalýymyzǵa mursha berer emes. Estileý, eresekteý bireýi: – Konservatorııanyń stýdentterimen sport sheberleri tóbelesti degen sóz bizderge abyroı ápere qoımas. Jigitter. Quman Tastanbekovti estigemin, Tólegendi tómenshiktetkenimiz márttik bolmas. Bularyń da qaıtýy qıyn, qaısarlar eken! Odan da tanysaıyq, dostasaıyq, qaryndas, – dep Qarlyǵashqa qolyn soza berdi. Shoshańdaǵan qasyndaǵy bireýi: – Qasarysqandary úshin de sazaılaryn berý kerek edi, – dep judyryǵyn alyp alǵa enteleı berip edi, álgi maǵynaly sóz bastaǵan gújben qara ony bir qolymen salyp jiberip, shalqasynan túsirdi. Qansha degenmen jastar emespiz be? Lezde shúıirkelesip, tatýlasyp kettik. Qumanmen tonnyń ishki baýyndaı tanysyp úlgergen baıaǵy gújben qara keıinnen esimi elge belgili boksshy atandy. Bapkerlikpen de aınalysty. Jaqyn bop kettik. Sol sátterdi eske alyp kúlisip júrdik. Umytpasam, keıinnen Qarlyǵashty izdep konservatorııanyń jataqhanasyna kelip-ketip te júrdi. Mine, bizdiń Qarlyǵashtyń shynaıy portreti. Qyzylbastarǵa qarsy toıtarys bergen Tumar hanym (Tomırıs) deısiz be? Aǵylshyn basqynshylarynan tıtteı de taısalmaǵan fransýzdyń batyr qyzy Janna D` Ark deısiz be? О́zińiz bezbendeı berińiz. Qarlyǵashtyń sol jolǵy tapqyrlyǵy, batyldyǵy eki jaqty da yńǵaısyz janjaldan aman saqtap qaldy. Tyrnaqtaı qyzdyń arystardy bitimge shaqyryp, bulshyq etteri bultyldaǵan jýan judyryq bozbalalardy sabasyna túsirýi – qalaıda, erlik. Qazaq qyzdaryna tán jaqsy joralǵy edi. Qaltyrap-dirildep, jylap-syqtaý tabıǵatynda bolmaǵany ǵoı. Sol minezimen ótti ómirden Qarlyǵash. Jaǵynyp, jalbaqtap jatpaýshy edi. Áıtpese, ártúrli pánderden dáris oqyr jas muǵalimderge sál jymıyp, kózin tóńkerip jiberse (jáne ondaıdy qalasa, qatyryp oryndaıtyny taǵy aqıqat) Qarlyǵashqa jaqsy baǵa alý túkke de turmaıdy. Biraq, ol ondaı jylpostyq joldan boıyn aýlaq ustady. О́zim degenge ózegin julyp bererdeı jomart edi. Jalǵan áreketpen upaı jınaǵan emes. Ustazdar da pende emes pe? Arsalańdaǵan, ańǵal da aqkóńil qyz kóbinshe aýyzǵa ilinbeı tasada qalyp júrdi. Onyń tártibine kúdiktenýshiler ár joly-aq tabylatyn. Biraq, birge oqyp, birge júrgen biz bilemiz ǵoı. Ol qarapaıym kempir-shaldyń otbasynda ósken saldyrlaǵan aýyl qyzy edi. Sheshesi erte qaıtys bolǵan. Jalǵyz qalǵan ákesin jalǵyzsyratpaı álpeshteýmen ótti. Sol jalǵyzilikti ákesiniń jaǵdaıyn jasaý úshin de Semeıge ketkenshe asyqty. Onyń ústine oǵan, «qala ǵoı» dep báıek bolǵan da eshkim joq. Keskini, kórki, dene-bitimi nazar aýdarýǵa ábden-aq turarlyq Qarlyǵashtyń dıplomdyq jumystary da anaý aıtqandaı mardymdy shyqpady. Alǵyr qyzdyń sahnalyq pishimi óz deńgeıinde paıdalanylmaǵany daýsyz. Ustazdardyń da ózderin jıi tóńirekteıtinderdiń tutqynynda qalary ras. «Sarań», «Keshikken mahabbat» sekildi pesalarda asa sheberlik tanyta almaıtyndaı rólderdi ıemdengen Qarlyǵash qulashyn sozyp, baýyryn jaza almaǵan kúıi Semeı teatryna kete barǵan. Alysyraqqa ortamyzdan shyǵandaı tartqan Qarlyǵash boldy. Bárimiz Almatyda qaldyq. Qımaı qoshtasqanbyz. Jigitter jaǵy shyǵaryp saldyq. Poıyzǵa otyryp jatyp, janaryndaǵy jasyn jasyrýmen bolǵan. Tanadaı kózi botalap, Ersaıyndy, Qumandy, Muratty, Áshirálini, meni ózine tartyp qushyrlana keýdesine qysqany esimizde. (Áshiráli men Ersaıyn bertinde baqılyq bolyp ketti.) Ortamyzda júrgen Quman men Murattyń osy aıtqandarymdy qýattaıtynyna záredeı kúmánim joq. Ony er-azamatqa bergisiz ójet minezi úshin de jaqsy kórdik. Qaltasyndaǵysyn qaǵyp beretin. – Áı, uldar, úńireńdep ash júrsińder me? – dep suraýdan jalyqpaıtyn keń peıil Qarlyǵashty shyǵaryp salyp turǵanymyzǵa birtúrli kináli de sııaqtymyz. Táıiri, Almatydan bir oryn tabýǵa sharasyzdyǵymyzdy aıtsańyzshy! Ol kezde qolymyzda ne bar? – Áı, Semeıge birinshi qaısyń izdep keler ekensińder meni, –dep arsalańdaı syqylyqtaıdy ol. Murat – semeılik jigit. – Árıne, men. Jerlesiń emespin be, kútýge daıarlana ber, –dep, ol da yrjań qaǵady. – Áshirbek, senen rejısser shyǵaryn júregimmen sezemin. Tek seniń tusyńda ǵana meniń talantym ashylatyn sekildi. «Otellony» qoıshy, ólsem de Dezdemonany oınap óleıin, –dedi ol, birtúrli muń aralas keıippen. Onysy kúlkiden góri óksikteı bolyp estildi bizge. Sál únsizdikten keıin: – Senderge qaıda júrsem, taǵy da sáttilik tileımin. Qara da tur, áli-aq shetterińnen halyq ártisi, qaıratkerler atanasyńdar, meni umytyp ketpeńder biraq, – dep, ózine bitken jarqyndyqpen erkeleı til qatty. Aıtqany keldi Qarlyǵashtyń. Quman men Áshiráli halyq ártisi dárejesine deıin kóterildi. Qalǵandarymyz eńbek sińirgen qaıratkerler, ártister atandyq. Ersaıyn men Qarlyǵash ataq almasa da adam ekendikterin dáleldep myna pánı jalǵannan ozdy. О́kinishtisi – tym erte kóshti. Murat bolsa, Almaty teatryndaǵy jumys ornyn amalsyz tastap, eldegi qart áke-sheshesiniń jaǵdaıyn jasaý qamymen birjola aýylyna ketti. Qazaq sahnasy ǵalamat bir komık akterinen kóz jazǵany ókinishti-aq. Talantty jigit sol kúıi aýylda qalyp qoıdy. Talanttar taǵdyry árqalaı qalyptasady. Konservatorııa qabyrǵasynan erteli-kesh shyqqan nebir daryndy qyz-jigitterdiń ónerdegi ómirleri qalypty bolmady. Bolat Áýelbekov, Rústem Nusqabekov, Baıanǵalı Qaljapparov, Bolat Kúnbolatov, Tynymbek Pirimjanov jasyndaı jarqyldaǵan ǵajap talantty jigitter edi. Tamasha obrazdar jasaǵandaryn qalaı umytarsyz? Bári kókeıde. О́nerde birge júrip, birge turdyq. Qazir kóbiniń kózi joq. O dúnıelik bolǵan. Eńbekteri der kezinde baǵalanbaǵan sabazdardyń kóńilderi olqylyqtan arylmady. Eki-úsh án aıtyp, ataqqa masaırap júrgenderdi olar kórmedi ǵoı deımisiz. Negizi, drama ártisteriniń joly aýyr. О́mir, óner joldary shynymen-aq dramaǵa toly. Kúnde konsert berip, teledıdarǵa shyǵa berý drama ártisterine buıyrmaǵan. Ánshi, kúıshi, bıshi, eń bastysy taza dramalyq talant ıeleri R.Áýezbaeva, E.Sadaqbaeva, A.Taıǵarına syndy tamasha qyzdarymyzdyń sahnalyq ǵumyrlary da kedirli-budyrly bolǵanyn eshkim joqqa shyǵara almas. Osyndaıda atyraýlyq akter A.Sultanǵalıev, rejısser T. Tuńǵyshbaev esimderi de jadymyzǵa oralady. Shyn ónerlilerin ǵana eske túsirip jatyrmyz. Kezinde, solardyń sál shalys basqan qadamdaryn túzesip jiberýdiń ornyna, olardyń shyǵarmashylyq taǵdyrlaryna júrdim-bardym qaramadyq pa eken degendeı oı keledi maǵan. Qııal adamdarynyń keıde, joǵary kerneýdegi emosııalyq erikterin tejeı almaı jatary da jasyryn emes qoı. Dál sol kezderde qol sozyp, kómektese qoıý jaǵynyń da azdaý bolǵanyn kúlbilteleýdiń qajeti joq sııaqty. Osydan birer jyl buryn «Qazaq ádebıeti» gazetinde jarııalanǵan «Aıymtory nege muńaıady» atty maqalam jurtshylyq tarapynan zor qyzyǵýshylyq týǵyzǵan. Ol joly da akterlik kúrdeli taǵdyr jóninde, alpysynshy jyldary esimi dúrkireı shyǵyp, Qyzylorda, Shymkent teatrlarynyń mahabbat geroınasy atanǵan Aıymtory Taıǵarınanyń ómiri, óneri jaıynda sóz qozǵalǵan edi. San saýaldardyń astynda qalǵanmyn. Qaısybir óner adamdary, sonshama taýsylyp jazatyndaı: «Aıymtory ne tyndyrypty?» – dep te tarylǵan. Kóp keshikpeı pálenbaı jyl sahnadan «joǵalyp» ketken Aıymtorynyń ózi meni izdep kelsin. Almatynyń óner akademııasynda qaýyshyp uzaq áńgimelestik. Janaryna irkilgen ystyq jasy tolassyz jyltyldaıdy. Muńly da momaqan qońyr daýsy jan aýyrtarlyqtaı. – Tyndyrǵan túgim bolmasa da, móldir ónerdiń tunyǵyn bylǵamasam degen izgi tilekpen rýhanııat tabaldyryǵyn ımene attaǵan em. Jastyqtyń mastyǵymen baıqamappyn, sýmaqaı sóz, aıar áreket júregińdegi bar jylylyqtan áp-sátte jurdaı eter eken. Basqasyn qoıyńyzshy, al endi ónerdiń óz adamy, ataqty rejısser-pedagog aǵamyzdyń tepkisine tótep bere almadym. Oblys ortalyǵyna issaparmen bir kelgende, «aıtqanyma kóne qoımadyń» – dep býradaı shabynyp, ujym aldynda oınaǵan rólderimdi qara baqyrǵa alǵysyz etip, talqanymdy shyǵara synap-minegende, kirerge qýys tappaı dalbasalap qaldym. Aldynda ǵana, bilimdar ustaz keldi, ónerdiń úlken bilgiri keldi, – dep jalbaqtaǵanymdy qaıteıin. Adamnyń meselin qaıtaryp, jas bolmysty syndyrý túkke de turmaıdy eken. Elge, áriptesterime qaraı almaı alasurdym. Sol-aq eken, jandary ashyǵansyp, júrek jaramdy jazǵysy kelgen bolyp, ybyrlap-jybyrlap, otqa maı quıǵandar kóbeıdi. – «Bálem saǵan sol kerek, tarttyń ba sazaıyńdy» –dep sazara túsken básekelester de jetip artyldy. Qoıshy áıteýir, basyńnan baǵyń taıarda ne bolsa sol sebep eken. Tirligim qyryn ketip, úmit-armanymnyń berekesi qasha bastady. Aınalyp kelgende, jastyqtyń, tájirıbesizdiktiń saldary dep túsindim keıinirek. Eń ókinishtisi, sahna syrt aınaldy. Qarsy kúresip, taǵdyr taýqymetterimen tike tiresýge tym álsizdik tanyttym. Tolqynǵa qarsy júzýdiń ornyna onyń ýysyna ońaı tústim. Yǵa berdim. Shegine tústim. Ydys-aıaq jýyp, eden sypyrýǵa deıin májbúr kúnderdi keshtim. Bul Aıymtorynyń muńy. Taıǵarınanyń jan aıǵaıy. Al, Qarlyǵash Qabıjanova tartqan quqaı da az bolmady. Bálkim, sonsha táptishteı aıtatyndaı nebári oblystyq teatr ártisiniń ómiri kimge qyzyq? – der bireýler. Sabyr etińiz! Bul – óner hıkmeti. Shyǵarmashylyq súrleýdiń buralań hıkaıasy. Sol baıaǵy Semeıge shyǵaryp salǵan kórinisti umytpaǵan bolarsyz. – Qaısyń izdep keler ekensińder demep pe edi ol. Táıiri, Semeıińiz Kolyma emes qoı. Myna turǵan ózimizdiń Shyǵys ólkesi. Abaı, Áýezov júrip-turǵan kıeli meken. Jaı ánsheıin tórt-bes jyl birge oqyp, qatar júrgen tobynan jyrylyp, jeke soqpaq súrleýine túser sáttegi jas qyzdyń tolqynysqa toly qımastyq sezimderi emes pe? Sonymen bir joly qaqaǵan aq shunaq aıazda Semeıge jol túsken. Barǵan bette partalasym Qarlyǵashty surastyrdym. Teatr basshylary shuǵyl izdestirip, tez taba qoıdy. Ázer tanydym. «Iаpyr-aı» – deımin ishteı tań qalyp. Nebári kórispegen on alty-on jeti jylda qalaı ózgerip ketken. Kózderiniń aınalasyn áljýaz ájim aınaldyryp, mańdaı tus shashtaryn birdi-ekili aq tús menshikteı bastapty. Qaıran, bir kezdegi qylyqty qyz Qarlyǵash! Baıaǵy tanadaı jarqyraǵan súıkimdi kózderdiń ot shashyp turar shýaǵy solǵyn tartqan. Kúlkisi burynǵy sáninen aıyrylǵan. Bet-júzindegi ózine ǵana jarasyp turar usaq sepkilderi edáýir ulǵaıyp, Qarlyǵash keskin-kelbetiniń qutyn qashyra túskendeı. О́tken-ketkennen surastyryp qoıatynmyn. Árkimder árqalaı aıtatyn. – Mazasy joq, naýqas qart ákesiniń álegi qajytyp júr. Bir sýretshiniń eteginen ustaǵan sekildi edi, onyń da baıany bolmady-aý! Sýretshilerińiz de qııalı qyzyq halyq qoı. Qazir qasynan kórmeımiz. Shamasy aıyrylysqan-aý, ózderi. Jalǵyz ulyn súıreleýmen áýre. Jumysynyń da mánisi onsha emes pe, qaıdam? Buryndary táp-táýir rólderi bar edi, sońǵy kezderi sahnadan sırek kórinedi. Tipti, teatrdan shyǵyp qalǵan ba, shyǵaryp jibergen be, sondaı da sybys bar el arasynda, –dep qaıyrar edi, Qarlyǵashty biletinder. Mine, sol Qarlyǵash aldymda. Teatrdyń dırektory men kórkemdik jetekshisi de bizderden kóz almaı qarap qalypty. – Qarlyǵash, haliń qalaı? Mine, seni izdep keldim, – deımin, ishki oı-tolqynystarymdy sezdirtpeýge tyrysyp. – Jaqsy, – deıdi ol jaırańdaı kúlgen bolyp. Biraq, taǵy da aıtaıyn, kúlkisi óziniki emes. Qınalyp kúlip tur. Áldenege aıypty sekildi. Birdeńeni búldirip qoıǵan kináli kisideı qıpaqtaı beredi. Birese, basshylaryna, birese maǵan kezek-kezek abdyraı qarap, «osy jerden bylaıyraq shyǵaıyqshy» degendeı pishin tanytyp turǵandaı. Stýdenttik jyldarynyń ózinde arzandaý bolsa da, qashanda qonymdy kıimderimen aıryqsha kózge túser sergek te sezimtal Qarlyǵashtyń ústindegisi de kónetozdaý tym qarabaıyr qysqa palto. Túsinińkiremeı turmyn. Qushaǵyn jaıa tura júgirer, – degen jaqsy oılarym dalada qaldy. Áıtse de, sezgendeımin. Ejelgi ójettigi ustap analardyń aldynda syr ashpaýǵa bekingendeı. Qasaqana, tákapparlaý tik minezin umyta almaı turǵanyn ańdap ta turmyn. Sony baıqap qalǵandaı teatr basshylary da keri shegine bergen. Qarlyǵash ta sony kútkendeı-aq, «kettik» – degen tez-tez sóılep, meni jetegine ala berip. Arqanyń syqyrlaǵan aq qar, kók muzyn buıym kórmegen kúıde kóp qabatty, ábden tozyǵy jetken eski úıdiń ketik-ketik baspaldaqtarymen joǵaryǵa qaraı kóterile jóneldik. Jupyny (eki bólme me, úsheý me baıqaı almadym) turmys, jadaý kórinis. Bir bólmeden kúrk-kúrk jótelgen qart adamnyń qarlyǵyńqy úni keledi qulaqqa. Mardymdy áńgime bastaı alar emespin. Ol shaǵyn ashanany tútindetip, áldeneni (kartop bolar) apyl-ǵupyl qýyrýǵa kirisip ketti. Aqsaqal túpki bólmede, tynymsyz jótelimen alysýyn qoıar emes. Uly bar degeni qaıda? Ol kórinbeıdi. Baıaǵy gúl jaınaǵan, jiger kúshi qaınaǵan otty da ótkir Qarlyǵashty kóz aldyma elestetýmen áýremin. M.Magomaevtyń dáýirlep turǵan kezderi. Hıt ánderdi áýelete shyrqaıtyn juldyzdy shaqtary. Jataqhananyń esik-terezelerin ashyp tastap, syrnaıǵa qosylyp ańyrata án salatyn Qumanǵa ilesip aqqýdaı syńsıtyn Qarlyǵashtyń sıqyrly názik úni birtúrli jýan tartyp, dórekilenip ketkendeı. – Osy ashanada otyra bereıik, syrqat ákeıden alysyraq, – dedi ol úlken kisiden ábden mezi bolǵandaı. Sóıtti de, jalańash stolǵa sart etkizip bir shólmek ashy sýdy esh qymsynbaı qoıa saldy. – Otyr! Tań qalatyndaı eshteńe de joq. Aýrý áke men kishkentaı bala baqqan qatynda ne sán qalýshy edi. Baı ketken basy aýǵan jaǵyna. – Ákem 80-nen asqanda laqpa degen aýrýǵa ushyrady. Ańdysyp otyramyn, ne úıdi qulyptap, qamap ketemin. Men kelgenshe, terezeden sekirip keter me eken degen úreı bar sanamdy baılap-matap alǵan. Úıden shyqsa laǵyp, qańǵyp ketetin kesel bolady eken. Myń ret joǵaltyp, myń ret taýyp degendeı ıtshilik ómirmen júrip jatyrmyn. Ulǵaıǵan shaǵynda jesir qalǵan kári shaldyń jaǵdaıyn jasaımyn dep, jumystaǵylarǵa da jeksuryn boldym. Repetısııaǵa keshigip qalamyn nemese dál spektakl júrer kúni balam ne ákem aýyryp qalady. Solardyń tásh-púshimen júrgende reti kelip turǵan rólderden de san ret qaǵyldym. Basshylar da bezer boldy. Qyzmetke salǵyrttyq tanytqan kisini kim jaqsy kórsin. Olardy da túsinýge bolady. Qyz kezdegi qyzyqtyń qyzýymen kelgen bette, T.Ahtanov, Q.Muhamedjanov, S.Júnisov, Á.Tarazı, O.Bókeı, Q.Muhamedhanov, D.Isabekov keıipkerleriniń birazyn jamsatyp-aq júrdim. El-jurt dúrlige qol soqty. Basshylar da qolpashtap baqty. Kóre almaı, kúıe jaqqandar da bolmaı qalǵan joq. Onyń bárine kóndim-aý, shydadym-aý. Myna ákeıdiń naýqasy janymdy qınaıdy. Kempirsiz jesir qalǵan ózi aýrý jalǵyz ákemdi ne isteýim kerek? Teatr ujymyna súıkimsiz de bop qaldym. Senen nesin jasyraıyn, myna záharmen de jan kúıigimdi basqan bolyp, osy páleniń yńǵaıyna da oıysyp ketken súreńsiz kúnderim ótti. Onyń ústine bozbastaý, ózine-ózi ıelik ete almaıtyn ishkishteý bireýmen bas qosyp, qaıǵyma kúıik jamap alǵanymdy qaıteıin. Áıteýir, qutyldym. Sóıtip, sharadaı basy shaqshadaı bolǵan, baıaǵy nebir sylqym jigitter tildesýge yntyq bolǵan erke ápkeń (ol menen bir jas eresektigin alǵa tartyp, keıde solaı deıtin) myna súırik saýsaqtarmen árkimderdiń kir-qońyn da jýdy. Aıaq kıim tigetin fabrıkaǵa baryp, etiktiń ultanyn, týflıdiń ókshesin de jelimdedi. – Serilerge arman bolǵan myna sorly saýsaqtar ne kórmedi dep, kútimsizdeý qoldaryn maǵan qaraı soza berdi. – Teatrda júrgende de alatyn jalaqynyń kólemi ózińe málim ǵoı. Qaıda barsań Qorqyttyń kóri demekshi... Já, basyńdy aýyrtyp jiberdim ǵoı deımin. – Oqasy joq, ıt ómir osylaısha ótip jatyr. Báribir jaryq kúnge ne jetsin! Qara aspandy tóndirip, kóńil-kúıindi árki-tárki etken bolarmyn. Mana ózińdi kórgende, janarym jarq ete qalǵandaı boldy. Analardyń kózinshe syr bermegen syńaıym ǵoı. О́zim taıaýda ǵana teatrǵa qaıta qabyldandym. Saǵan jaqyndap barsam-aq eńirep jiberetinimdi sezgendeı, ózimdi-ózim tejep ustap, osaldyǵymdy bildirtpegen syqpytym ǵoı, ózimshe. Sen de birtúrli uqpaı qalǵandaı keıip tanyttyń. Qaıran uıalas, partalas máńgilik starostam-aý, kelshi endi bir qushaqtap, týǵan baýyrymdaı keýdeme basaıyn, – dedi de aǵyl-tegil jylaýǵa bassyn kep. Qoı, degenimdi estir de, eler emes. Bet-júzin eki alaqanymen basyp alǵan. Kóp jylǵy sher-shemenin shyǵaryp alsyn degen oımen men de kedergi jasamaýdy jón kórdim. Jarty saǵattan asa armansyz kóz jasyn tókti. Ázer degende, aqylǵa keldi. Basyldy. Mássaǵan! Sol eki ortada shal úıden shyǵyp ketipti. Qaıda, qaı baǵytqa... Biz ótkendi eske alyp, azan-qazan bolyp jatqanda, jaryqtyq qarııa ashyq turǵan esikten syp ete qalypty. Sizge ótirik, bizge shyn qas-qaraıǵansha sabylyp izdedik. Aınaladaǵy kórshileri kórmegenderin aıtýdan jalyǵar emes. Izim-qaıym, iz-túzsiz joǵalyp ketken naýqas qarııany izdep búkil móltek aýdandardyń aýlasyn aralap shyqtyq. Eńirep júr. Qarlyǵash jazǵanda es joq. – Aıttym ǵoı, kórgen kúnim osy, – dep, bezek qaǵady. Men ony ábden túsindim. Áıel de bolsa tózimine rıza boldym. Bir jasóspirim jigit nusqaǵan jaqtan ázer taptyq aqsaqaldy. Eshteńemen sharýasy joq, ózimen-ózi, qalyń oıda, bir eleýsizdeý eski aıaldamanyń synyq otyrǵyshynda qaqaıǵan qalpy siresip otyr. Qarlyǵash ekeýmiz aldap-sýlap úıge alyp keldik. Dáp bir jansyz zatqa qaraǵandaı, maǵan jaı ǵana kóz saldy da qoıdy. Bólmesine kirgizip, esigin tas qyp bekitip tastady Qarlyǵash. – Ájethanaǵa shyǵarda ózi belgi beredi, bir jaqsysy, – dep kúlimsiregen boldy. – Qarlyǵash! –dedim aqyryn daýyspen. Men seni ábden uqtym. Seniń túk te kináń joǵyna kózim jetti. О́z densaýlyǵyńdy saqta! Kel, ekeýmiz keliseıik. Myna qyrsyq shalǵyr kók shólmektiń kózin qurtaıyq. Ekeýmizdiń kóp jyldan keıingi kezdesý qurmetimizge azdap yrymyn jasasaq ta jarasar edi, biraq sony, sol yrymdy dál osy kúnnen bastap, kelmeske attandyraıyq. Ábden sharshapsyń. Qajypsyń. Kózim kórdi. Tabanymyzdan tozdyq. Eki aıaǵym qaqsap otyr. Ýaqyt bolsa birazǵa baryp qalypty. Men qonaqúıdegi ornyma oralaıyn. Pende bolǵasyn ókinish bolmaı turmaıdy. Ǵajap aktrısa bolarlyq mol tabıǵattyń áli de bolsa seni talaı bıikterge kóterýi ábden yqtımal. Kúderińdi úzbe! Men de basshylaryńa jaı-kúıińdi aıtarmyn. Olar da túsinedi seni. Alǵash teatrǵa kelgenińde seni tóbelerine kótergen solar emes pe edi? Oınar rólderiń alda. Stýdent kezińnen óziń qulaı armandaǵan Shekspırdiń «Otellosyndaǵy» Dezdemonany keskindeıtin jalyndy kúnder keıinirekte qaldy, álbette. Áýezovtiń Qaragózin qalyqtata, solyqtata suńqyldatar aqqý ún jaryqshaq tartty dep, muńǵa batyp, ýaıym salma! Ár kezeńniń óz rólderi jeterlik. Tolǵanaı, Zeınep, Uljan, Maqpal, Kúnikeı, Qamqa... qaı-qaısysy da seniń ýysyńda. Tájirıbeńdi, kórgen tásh-púshińdi sal solarǵa. Moıyma! Sen baıaǵy bir top sportshylarǵa jalǵyz qarsy shyqqan qaısar da qaıtpas Qarlyǵash emespisiń! Qaıda sol tasqyndy qaıratyń. Shaqyr sol bet qaratpas zaýyǵyńdy. Qarlyǵash daýsyn shyǵara qatty kúldi. – Áı, starostam, sol sportshy jigit, álgi gújben qarany aıtam, osy Shyǵystyń azamaty eken. Kezekti bir gastrol kezinde sahnaǵa atyp shyǵyp, qolymdy súıip, menimen birge bir top ártisterdi meıramhanada qonaq etti. Naǵyz arystyń ózi eken, bárimizge qonaqkáde jasap, úlken kisilik kórsetti. О́tkenderdi eske alyp, ábden kúlistik. Sál densaýlyǵy syr bergesin, eline oralypty, –dedi de, maǵan óziniń alǵys sózin aıtty. – Rahmet! Aıtqandaryń óte oryndy. Endigim ersi bolar. Anany-mynany syltaý ǵyp, ózim de etekke syrǵyp baryp qalyppyn. Teatrǵa qaıta oraldym. Jańa ómirdiń jalǵasyn izdeıin. Osy sen meni izdep kelgen sát jańa kúnderdiń basy bolsyn. Móldirep múláısimsip turǵan myna páleni soǵan qurbandyqqa shalaıyq, – dep, shólmekti anadaıǵa ysyryp tastady. Yrza bop qaldym. Tekti jan ǵoı. Talanttyń býy bar. Arqasy bar. Keshirimmen qaradym Qarlyǵashqa. Bir kezderi qarǵa aýnaǵan túlkideı qulpyrǵan kelisti de keskindi qyz Qarlyǵashty kóńilime medeý tutqandaı qaıtýǵa oqtalyp ornymnan tura berdim. – Ulyńa sálem aıt, kóre almadym, – dedim, kóńil-kúıiniń sál qalpyna kelgendigin paıdalanyp. Ákesiniń kim ekenin, qazbalap surap, basyn qatyrmaýǵa tyrystym. Ertesine ózim jaqsy syılasatyn teatr basshylaryna qamkóńil aktrısaǵa bas-kóz bolý jónindegi ótinishimdi jetkizdim. Olar da meniń sózimdi qoshtap-qoldap qaýqyldasyp qaldy. – Bizden de bir bilmestikter ketken bolar, tabıǵı talanttyń babyn taba berýde keıde shabandyq tanytarymyz da joq emes qoı. Tolyq múmkindik bere almadyq pa, kim bilsin, degendeı kisilik sózderin aıtty. Kýrstasym Qarlyǵashqa barynsha razy boldym. Bir aýyz ǵaıbat sóz aıtyp, bireýdi qaralasa, qanekı! Shirkin, jalǵan! О́mir degenińiz keıde manaǵy Qarlyǵash ıterip tastaǵan shólmek sekildi-aý?! Sál jaısyz tastalǵan shólmektiń synbaýy múmkin emes qoı. О́mir, taǵdyr da solaı. Sál shalys bassań, bar bolmysyń shytynaǵaly tur.HIKAIаT TÚIINI
Arada bes-alty jyl ótip ketken. Kabınette otyr edim, kádýilgi Qarlyǵash kirip keldi. Sondaı nurlanyp ketken. Úlpildegen aq shashy bórikteı kóterilip ádemi jarasady ózine. Ústinde qymbat materıaldan tigilgen sándi kostıým. Janary jarqyldap, kirpikteri qaıqaıa túsken. Naǵyz aqsúıek báıbisheniń ózi. Kúlim qaǵady. Ajarlana túsken. – Mine, babyńa endi kelipsiń, Qarlyǵash, – deppin, qýanysh sezimimdi jasyra almaı. – Rahmet! Rahmet! –dedi ol da ózgeshe kóńil-kúıin jasyra almaı. – Seniń ana jolǵy kelisiń meni qaıta qanattandyrdy. Men áli de kerek ekenmin, –derlikteı senim-nanym sezimi paıda boldy boıyma. Semeıden arnaıy kelip otyrmyn ózińe. Ana joly aıta almaǵan bir syrymdy aqtaraıyn dep. Aıtpaqshy, ákeıdi máńgilik mekenine shyǵaryp salǵanmyn. Men estimegenimdi bildirip, kóńil aıttym. – Járaıdy, úlken jastaǵy kisi ǵoı. Aldynan jarylqasyn! Endigi Amanatym –jalǵyz ulym. Mádenıettiń bir qulaǵyn ustap otyrsyń ǵoı. Kóz qyryńdy sala júrgeısiń. Teginde bar. О́zi bıshi. «Saltanat» ansamblinde istemekshi. Ákesin sen shamalaýyń múmkin, –dedi taǵy da qýaqylana. – Qaıdan bileıin, sen ǵashyq bolmaǵan, saǵan ǵashyq bolmaǵan jigit sırek, –dedim, men de ázilge salyp. – Júregim oınamaly bolyp qaldy. Qorqamyn. Osy balany saǵan tapsyrdym... О́zi de óte sezimtal, taıaýda úılenbek oıy bar. Toıyna qaıtseń de, Kúlásh ekeýiń kelesińder, – dep kesip-kesip aıtty ár sózin, óziniń ejelgi tól minezine basyp. – Dálizde, hatshy qyzyńnyń qasynda otyr. Kóresiń be, kórshi, – dedi degbirsizdene. О́zi tura salyp, esik syrtyndaǵy ulyn ishke kirgizdi. O, Alla! Dál sonyń ózi. Shynynda da, dál sonyń ózi. – Buıra shashy, kertikteý murny, qońyrqaı júzi... aıtpaı tanıtyndaımyn. Jetpisinshi jyldary uly Muhtar Áýezovtiń shyǵarmasy boıynsha kıno túsirgen, qyrǵyzdyń talantty rejısseri Almatyǵa jıi kelgishtep júrdi. Konservatorııa qyzdary da fotobaıqaýǵa, kınobaıqaýǵa túsip, baqtaryn synary zańdy ǵoı. Myna súıkimdi jasóspirim ádemishe bala qalaı bolǵanda da... Qarlyǵash ómiriniń jalǵasy, talantty aktrısanyń sońyna qaldyrǵan oljasy. Sol kúni «Saltanat» ansambliniń basshylaryna bala bolashaǵyna durys qaraýdy tapsyrdym ǵoı deımin. Tolyq esimde joq. О́kinishtisi, syrqat júrek Qarlyǵashty kóp júrgizbedi. О́ziniń jastyq shaǵy ótken sháharyna jasaǵan Qarlyǵashtyń sońǵy sapary osylaısha este qaldy. Men rejısser bolyp, «Otellony» qoıa