О́tken ǵasyrdyń 80-jyldarynyń ortasynda aqyn Shynbolat Dildebaevtyń «Shyndyq» tolǵaýy kúlli qazaqty dúr silkindirdi. Sol tolǵaýǵa baılanysty Qazaqstannyń halyq jazýshysy Sherhan Murtazanyń «Adamnyń denesine jara shyqsa, dárigerler emdeıdi. Al qoǵamdaǵy jarany kimge emdetemiz? Shyndyqty aıtý ońaı emes. Ol bárimizge birdeı jaǵa bermeıdi. Ony Mahambet, Aqtamberdi, myna Shynbolat sııaqty shynshyl aqyndar ǵana aıta alady...», degen pikiri halyq atynan berilgen baǵa ispetti edi.
Aıtys óneri endi ǵana qaıta jandana bastaǵanda «Jezqazǵan oblysynyń bas aqyny» atanǵan Shynbolat Dildebaev segiz qyrly, bir syrly talant ıesi edi. Onyń mádenıet pen ónerge sińirgen eńbegi laıyqty baǵasyn da aldy. Oǵan 1991 jyly Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri ataǵy berildi. Ol Aqtóbe, Qyzylorda, Sátbaev qalalarynyń jáne Qyzylorda oblysy Shıeli aýdanynyń Qurmetti azamaty atandy.
О́kinishke qaraı, Sh.Dildebaev 1998 jyly ómirden ozdy. Ol nebári 61 jasta edi. Árkimniń taǵdyry árqalaı óriledi emes pe? Shynbolat ta ómirdiń túrli synaqtaryna tap bolǵan jan edi. Ákeden jastaı jetim qaldy. Jer ortasyna jetkende aıaýly jary Álııa ómirden ótti. Araǵa 4-5 jyl salyp, ol 1997 jyldyń kókteminde Araldyń arý qyzy Gúlsaramen bas qosty. Olar nebári 1 jyl 7 aı ǵana birge ǵumyr keshti.
«О́lgenniń sońynan ólmek joq» deıdi qazaq. Shákeń qaıtqannan soń Gúlsara da óz eline qaıtatyn bolsa, eshkim ony kinalaı almas edi. Biraq... ol Shynbolattyń shańyraǵyn kúzetip, kelgen jerinen keri qaıtpady. «Taǵdyr meniń mańdaıyma Shákeńniń oshaǵynyń otyn sóndirmeýdi, sońynda qalǵan ádebı murasyn halyq kádesine jaratýǵa bas-kóz bolýdy jazǵan sekildi», degen oıǵa taban tiredi. Sodan beri shırek ǵasyr ýaqyt ótti. Osy jyldar ishinde Sh.Dildebaevty máńgi este qaldyrý, onyń shyǵarmashylyq murasyn nasıhattaý maqsatynda kóptegen sharýa atqaryldy.
Eń aldymen, 2000 jylǵy 2 naýryzda Sátbaev qalasyndaǵy burynǵy «Baıqońyr» kınoteatry Shynbolat Dildebaev atyndaǵy Kenshiler saraıy dep ózgertildi. Qaýlyǵa sol kezdegi Úkimet basshysy Qasym-Jomart Toqaev qol qoıdy. Sol jylǵy Naýryzda Saraıdyń saltanatty ashylýy bolyp, respýblıkalyq aıtys ótkizildi.
2001 jyly Saraıdyń ishinen Sh.Dildebaev murajaıy ashyldy. Munda aqynnyń kitaptary, qoljazbalary, qujattary, alǵan syı-sııapattary, tutynǵan zattary ret-retimen ornyn tapty. Sátbaev qalasynda halyqpen kezdesý kezinde Farıza Ońǵarsynova «Jańa ǵana men Shynbolattyń murajaıynda boldym. Shap-shaǵyn bolǵanmen adamdy shalqar sezimge bóleıdi eken. Bizdiń árbir aýyl, qalamyzda aramyzdan shyqqan aıtýly azamattarǵa osyndaı qurmet kórsetilýi kerek. Biz sony eskere bermeımiz. Myna murajaı – Shynbolattyń sońynda qalǵan Gúlsara syndy joqtaýshysy bolǵanynyń arqasy dep oılaımyn. Sondyqtan kópshiliktiń aldynda arýaq syılaǵan sińilime rahmet aıtqym keledi» dep, rızashylyǵyn bildirgen edi. «Farıza apaıdyń sózi men úshin keremet marapat boldy» dep eske alady Gúlsara Qońyrbaıqyzy sol bir sátti.
Ol budan soń Shynbolat Dildebaevtyń aqyndyq, jyrshylyq, termeshilik mektebin uıymdastyrýdy qolǵa aldy. Maqsat – qaladaǵy óleńge, ónerge, jyr-termege yńǵaıy bar jas óskinderdi taýyp, olardyń tabıǵı talantyn ushtaý boldy. Bul jumysty Shákeńniń rýhanı inileriniń biri, aqyn Ǵalıl Jánibekov aqy-pulsyz atqarýǵa kirisip ketti.
– Qalanyń sol kezdegi ákimi Qanat Sultanuly Balmaǵambetov shaqyryp jatyr degen soń bardym. Ol kisi ónerge, mádenıetke jaqyn adam edi. Amandasqan soń, maǵan renishti ekenin aıtty. Shynyn aıtqanda, «Ne jazyp qaldym?» dep qorqyp kettim. Sóıtsem... «Shákeńniń mektebin ashyp jatyr ekensiz, keshe estidim. Jetekshisi jalaqy almaıtyn kórinedi. Mektep bolǵasyn kompıýter, dombyra, t.t. bolý kerek. Bular da joq sekildi. Muny basqa jaqtaǵylar estise, betimizge salyq etip basatyn bolady. Mektep bolǵasyn bári de durys bolǵany jón», degen Qanat Sultanuly mektepti qarjylyq jaǵynan qoldaý jóninde aqyldasýǵa shaqyrǵan eken. Marqum jatqan jeri jaıly bolsyn, ondaı ákimder qazir sırek qoı, – degen Gúlsara Qońyrbaıqyzy qalada oqýshylar aıtysy turaqty túrde ótip turǵanyn, solardyń arasynan keıin elge tanymal bolǵan aıtys aqyndary shyqqanyn da aıtady.
2007 jyly Shynbolat Dildebaevtyń týǵanyna 70 jyl tolýyna oraı qalada respýblıkalyq aıtys ótkizilip, onyń turǵan úıine eskertkish taqta ornatyldy.
Eger kózi tirisinde aqynnyń «Kenshi syry», (1993), «Jyljıdy jyldar» (1997) óleńder jınaǵy jaryq kórse, keıin bulardyń qataryna «Tas jarǵan gúl» jáne «Shyndyq» jınaqtary qosyldy.
Keıingi jyldary Sátbaev qalasynda jyl saıyn jas aıtyskerlerdiń Shynbolat Dildebaev atyndaǵy respýblıkalyq aıtysyn ótkizý dástúri de qalyptasty. Qalada Shákeńniń týǵan jáne ómirden ótken kúnderine oraı eske alý keshterin ótkizý dástúrge aınaldy. Osy sharýalardyń qaı-qaısysy bolsyn, sonyń bárine de qozǵaý salyp, bastama kóterip júretin, árıne, Gúlsara Qońyrbaıqyzy Jıenálıeva. Qanshama ataqtylardyń sońynan izdeýshisi bolmaýy sebepti esimderi atala bermeıdi, eńbekteri halyqqa jete qoımaıdy ǵoı. Sondyqtan da Gúlsaranyń osy eńbegin, jarǵa degen adaldyǵyn biletin jandar ony «Shynbolat shaıyrdyń shyraqshysy», dep baǵalaıdy.
Bıylǵy mádenıet pen óner qyzmetkerleriniń merekesi Sh.Dildebaev atyndaǵy Kenshiler saraıynyń bólim meńgerýshisi Gúlsara Qońyrbaıqyzy Jıenálıeva úshin erekshe qýanysh syılady. Ol – Ulytaý oblysy ákiminiń syılyǵyn ıelendi. Bul – eńbekti baǵalaý, zor qurmet. Marapat naǵyz ıesin tapty.
Ulytaý oblysy,
Sátbaev qalasy