Kórý qabileti nasharlaǵanǵa kómek

S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń Ýnıversıtettik klınıka bazasynda tájirıbeli dárigerler qasań qabyqty transplantasııalaýdy bas­tap ketti. Donorlyq tinder AQSh-tan jetken. Negizi kózdiń qasań qabyǵyn transplantasııalaý shetelde jasalatyn kúrdeli operasııalardyń qatarynda. Transplantasııa ne úshin qajet? Keratokonýs, belma jáne ártúrli aýrýlardan keıin qasań qabyq­tyń bulyńǵyrlanýy múmkin. Qabyq­taǵy túzilimder, jaraqatqa baılanysty tyr­tyqtar paıda bolýy da ǵajap emes. Sosyn túr­li hırýrgııalyq aralasýlar­dan keıingi as­qynýlar nátıjesinde qabyq isinýi múmkin. Mine, osy kezde naýqastar transplantasııaǵa jú­gine alady. Eskeretin jaıt, pasıenttiń aýrýy asqynyp jatsa, transplantasııany ke­ıinge qaldyrmaǵan jón bolady. Sebebi ýa­qyt óte bere transplantasııanyń da mańyzy bolmaı qalýy múmkin deıdi mamandar.

Buryn elde osyǵan uqsas operasııalar máıittik donordan transplantasııa­laý arqyly jasalypty. Iаǵnı operasııa 48 saǵat ishinde ótýge tıis bolǵan. Áıtpese, máıittik donordan alynǵan organ transplantasııalaýǵa jaramaı qalýy múmkin. Degenmen 2015 jyldan berige deıin elde máıttik donor kúrt toqtaǵan. Sodan el dárigerleri amerıkalyq áriptesteriniń kómegine júgindi. Olar jańa tehnologııa boıynsha tinderdi 14 kúnge deıin saq­taýdyń amalyn tapqan.

«Aıta keterligi, búgingi operasııalar aldyn ala kesilgen donorlyq materıalmen jasalady, bul – buryn qoldanylmaǵan jańa tehnologııa. Jańa tehnologııa boıynsha 2 jylda 304 operasııa jasaýdy josparlap otyrmyz. Sondaı-aq katarakta sııaqty buryn jasalǵan operasııalardan keıin zaqymdanǵan qasań qabyq tinderin transplantasııalaý operasııalary jasaldy. Munda naýqastyń qasań qabyǵy tolyǵymen joıylmaıdy, tek zaqymdalǵan qabyq tinderi alynyp tastalady jáne aýys­tyrylady. Bul tinderge operasııa jasaý – naýqastarǵa kórsetilgen kómektiń joǵary deńgeıi», dedi S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ oftalmologııalyq ortalyǵynyń dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Marat Súleımenov.

Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda mundaı operasııalardyń sırek jasalýy­na máıit donorynyń joqtyǵy sebep. Sondyqtan donorlyq qasań qabyqtardy AQSh-tan «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń kómegimen satyp alý týraly sheshim qabyldandy. Esesine eki jylda 304 adamǵa operasııa jasalady. Baǵdarlama bıýdjeti – 373 mln 350 myń 280 teńge shama­synda. Bul – eki jyl ishinde qasań qabyq­ty transplantasııalaý úshin 304 organdy daıyndaýǵa jáne ákelýge bólingen soma. Naýqastarǵa barlyq operasııa tegin.

«Elde donorlyq materıaldyń jetis­peýshiligi – aǵzalar men tinderdi transplantasııalaýǵa muqtaj naýqastar úshin óte kúrdeli másele. Sondyqtan basqa elderdiń Donorlyq bankinen alynǵan donorlyq materıaldy qoldaný búginde bul máseleniń jalǵyz sheshimi sanalady. Bul operasııalardyń biregeıligi, qasań qabyqty tolyǵymen ózgertpeýge múmkindik beredi. Atap aıtqanda, kez kelgen aýrý kezin­de zaqymdalǵan qabatty ǵana ózgertedi. Qazaq­standa mundaı operasııalardy engizý kórý qabileti buzylǵan adamdardyń sanyn azaıtýǵa aıtarlyqtaı septigin tıgizedi. «Qazaqstan halqyna» qorynan eki jyl ishin­de 304 qasań qabyqty daıyndaýǵa jáne ákelýge 373 mln teńge kóleminde qarjy bólindi», dep túsindirdi «Qazaqstan halqy­na» QQ Basqarma tóraǵasy Bolat Jámishev.

S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ Ýnıversıtettik klınıkasynda alǵashqy 12 operasııa sátti ótipti. Bir operasııa shama­men 1 saǵatqa sozylady. Qıyny, naýqas­tardy operasııadan keıin ońaltý birneshe saǵatty alady. Qýantarlyǵy, transplantasııadan keıingi kúni-aq naýqas jaryq dúnıeni kórý múmkindigine ıe bolady.

«Bul búkil el úshin eleýli oqıǵa desek, artyq emes. Dáriger retinde bizge naý­qastarymyzdyń zardap shekkenin kórý, olardy shetelge operasııaǵa jiberýge májbúr bolý árqashan aýyr tıdi. Búginge deıin bizdiń mamandar bul operasııany jasaı almaǵandyqtan emes, qajetti donorlyq materıal bolmaýynan shetelde jasalyndy. О́zderińiz biletindeı, elde máıittik donor joq. Saldarynan naýqastar soqyr, múgedek bolyp, donorlyq organdardy kútpeı qaıtys bolyp jatady. Qazir Qazaqstanda qasań qabyqty transplantasııalaý qarqyn aldy jáne elimizdiń jetekshi medısınalyq ýnıversıteti – Sanjar Asfendııarov atyn­­daǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıver­sı­tetiniń Ýnıversıtettik klınıkalary bazasynda zamanaýı jabdyqtardy paıdalana otyryp, úzdik dárigerlerdiń kúsh-jigerimen eń ozyq jaǵdaılarda júzege asyrylady dep senimmen aıtamyz», degen QazUMÝ rektory Marat Shoranov «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qoryna kórsetken qoldaýy úshin alǵysyn jetkizdi.

Osy operasııalarǵa qatysyp, basy-qasynda júrgen Marat Súleımenovtiń aıtýynsha, amerıkalyq tehnologııanyń múmkindigi mol.

«Bul joly bizge Amerıkadan jetken kózdiń qasań qabyǵy barynsha da­ıyn kúıinde keldi. Mundaı operasııalar hırýrgtarǵa asa salmaq salmaıdy. Nátıjesi de burynǵy tehnologııalardan áldeqaıda jaqsyraq bolady. Túsiniktirek bolýy úshin aıtar bolsaq, kózdiń qasań qabyǵy tek donordan alynady. Ol kóz almasynyń bóligi sanalady. Bizge muny amerıkalyqtar óńdep, jiti tekserip, zerttep baryp joldaıdy. AQSh-ta donorlar kóp. Bizde donordyń tapshylyǵyna baılanysty kózdiń qasań qabyǵyna qol jetkizý qıyn. Birinshi aptada 12 operasııa jasadyq. Osylaısha, jyl sońyna deıin 152 jáne keler jyly da sol shamada, naqtyraq aıtsaq uzyn-sany 304 operasııa jasaımyz dep otyrmyz. AQSh-tan alǵash aldyrǵan kózdiń qasań qabyǵy men qazirgi kelip jatqan qasań qabyqta aıyrmashylyq bar. Qazirgileri dárigerge de pasıentke de qolaıly. Endi tehnologııa bir orynda turmaıdy ǵoı. Biz operasııa jasap jatqan naýqastardyń kórý qabileti tipten nasharlaǵan. Tipti kórmeıdi dese de bolady. Sol úshin Úkimetten járdemaqy alady. Biz alǵash jasaǵan 12 operasııa, shúkir, sátti shyqty. Árıne, aı, jyl óte kele naýqastardyń kórý qabileti jaqsara beredi. Alaıda 100% kóredi dep aıta almaımyz, biraq 50-60% kórip ketse de jaqsy», deıdi bilikti maman.

Joǵaryda aıtqandaı, qasań qabyqty óńdep, saqtaýǵa jáne elge alyp kelýge «Qazaqstan halqyna» qory qoldaý kórsetip jatyr eken. Baǵdarlama tabysty iske asyp, 304 naýqastyń jaǵdaıy jaqsarsa, sátti bastamany ári qaraı da jalǵaýǵa bolady. О́ıtkeni elde mundaı operasııaǵa 700-ge jýyq naýqas muqtaj bolyp otyr. Bul qatarda eresektermen birge balalar da bar.