Ish pystyrǵan iskerlik belsendilik

Tóraǵa orynbasary qazirgi deńgeı – 11,8% dep otyr. Jyldyq ınflıa­sııa­nyń qysymy, qalypty-qatań aqsha-nesıe saıasaty, joǵary bazalyq mól­sher­lemeniń birtindep tómendeýi óndiris shyǵyndarynyń baıaýlaýyna ákelip otyrǵandyǵy aqıqat. Aıtalyq, aılyq ınflıasııa 0,6%-ǵa, azyq-túlik ınflıasııasy onyń ishinde jarma, nan men sút ónimderi, et jáne qant baǵasynyń jyldyq ósimi 11,4%-ǵa deıin tómendegen.

Azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar sońǵy 9 aıda – 12,1%-ǵa, jeke taýarlar, turmys­tyq zattar, qurylys materıaldary men dári-dármek baǵasynyń jyl saıynǵy ósimi baıaýlaǵan.

Aqyly qyzmet kórsetýler shilde-tamyz aılary aralyǵynda 11,9%-ǵa tómendep, «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyr­bas­­taý» baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp otyrǵan turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmetterge tarıfterdiń ósimi 0,4%-ǵa, jyldyq mánde – 13,6%-dy quraǵan.

Dese de rettelmeıtin qyz­met­ter baǵasynyń kóterilýi jańa oqý jylynyń bastalýymen bilim berý, jalǵa alý aqysynyń, kólik jáne ambýlatorlyq-emhanalyq qyzmetter qunynyń ósýi baı­qal­­ǵan. Qyrkúıek aıynda teńge­niń aıyr­bas baǵamy 3,4%-ǵa álsirep, bir dollar 474,99 teńgeni qura­sa, bul birqatar syrtqy jáne ishki faktorlardyń áserinen bolǵandyǵyn málimdedi.

«Birinshiden, bul – dollardyń jahandyq nyǵaıýy. Qyrkúıek aıynda dollar ındeksi damyǵan elderdiń valıýtalary qorjynyna qatysty 2,5% boldy. Ekinshiden, bul jobalardy iske asyrý jáne bıýdjet qarajatyn paıdalaný aınalymynyń kúsheıýine baı­la­­­nysty ımporttaýshylar tarapynan maýsymdyq sura­nys­tyń artqandyǵyn, teńge baǵa­my­nyń álsireýine Úkimettiń kvazı­memlekettik sektorlary eksporttyq valıýta túsimderiniń mindetti satý normasyn shegerip, AQSh Federaldyq rezervtik júıesiniń jalǵasqan qatań aqsha-nesıe saıasatyna qarsy bazalyq mólsherlemeni tómendetkeni de áser etti», deıdi B.Sholpanqulov.

Jyl basynan beri respýb­lıka­lyq bıýdjetke aýda­rym­dardy qamta­ma­syz etý úshin Ulttyq qordan valıýta satý arqyly qoldaý kórsetilip, qyrkúıek aıynda ol 1,15 mlrd dollardy quraǵan. Jyl basynan beri rezıdenttikke jatpaıtyn memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵynda 299 mln dollar, BJZQ valıýtasyn satyp alý 200 mln dollar bolǵan.

Ol sonymen qatar Ulttyq bank ıkemdi aıyrbas baǵamynyń tár­tibin saqtaýdy jalǵastyryp otyrǵandyǵyn jáne valıýtalyq ıntervensııa júrgiz­beıtindiginen habardar etti.

Jalpy halyqaralyq rezervter júıesi qazan aıynyń basynda 89,7 mlrd dollardy qurady. Ulttyq banktiń altyn-valıýta rezervteri ekinshi deńgeıli bankter balansynyń tómendeýine oraı, jyl basynan beri 9%-ǵa, 31,9 mlrd dollarǵa deıin qysqarǵan. Ulttyq qordyń aktıvteri jyl basynan beri 3,7%-ǵa, ıaǵnı 2,1 mlrd dollardan 57,8 mlrd dollarǵa deıin ulǵaıǵan. Negizgi ósim bıylǵy jyldyń basynan beri 4% nemese 2,2 mlrd dollar ınvestısııalyq kiris esebinen boldy.

Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke aýdarylǵan transfertter 3,3 trln teńgeni qurasa, ony iske asyrý úshin atalǵan qordyń valıýtalyq aktıvteri 6 mlrd dollarǵa satylyp, jyl basynan beri qorǵa túsken jalpy kiris 3,4 trln teńgeni qurap otyr.

BJZQ zeınetaqy aktıvterinde oń dınamıka baıqalýda. Jyl basynan bergi ósim – 17,7%-ǵa, aqshalaı 17,2 trln teńge, ınvestısııalyq kiris kólemi 1,4 trln teńge boldy. Zeınetaqy jarnalary – 1,5 trln teńge, merziminen buryn alý – 196,1 mlrd teńgeni quraǵandyǵynan aqpar berdi Ulttyq bank ókili.

Bul rette álemdik naryqqa taldaý jasaǵan Ekonomıkalyq zertteýler ıns­­tıtýtynyń aǵa sarapshysy Ramın Qazymov óndiristik sektordaǵy iskerlik belsendiliktiń jahandyq deńgeıi jetinshi aı qatarynan teris aımaqta ekendigin jetkizdi.

«Tamyz aıynda óndiristik sektordaǵy iskerlik belsendiliktiń álem­dik ındeksi 0,1 tarmaqqa ósip, 49,1 tarmaqty qurady. Bul kór­setkish óndiristik naryqta ótken aıǵa qatysty iskerlik bel­sen­di­lik­tiń­ tómendegenin kórsetedi.

50-den az ball ekonomıkalyq qul­dyraýdy, al 50 ball al­dyń­ǵy aımen salystyrǵanda ózgeris­ter­diń joqtyǵyn baıqaýǵa bolady.

Indekstiń 58,6-dan 57,5-ke deıin tómendeýine qaramastan, Úndis­tannyń óndiristik sekto­ryn­daǵy iskerlik bel­sen­dilik kór­set­kishi kóshbasshylyq tanytýda. Osylaısha, óndiristik belsendilik 27 aı qatarynan oń aımaqta boldy. Sheteldik satylymdardyń ósimi baıaýlap, halyqty jumyspen qam­ta­masyz etý artqan», deıdi sarapshy.

Sonymen qatar Reseıdegi óndi­ristik belsendilik ındeksi ótken aıdaǵy 52,7-den 54,5-ke deıingi tarmaqta aıtarlyqtaı ósken, 2017 jyldan beri óndiris kólemi men eksporttyq tapsyrystardyń ishki suranysta ósimi joǵarylap, jumys oryndaryn qurý 2000 jyldan beri eń joǵary deńgeıde qalyptasqan.

Bizdiń eldegi iskerlik bel­sen­dilik ındeksi qyrkúıek aıynda 0,4 tarmaqqa ósken. О́ndiris pen jańa tapsyrystar qarqyny artqandyǵynyń arqasynda jumys oryndaryn qurý boıynsha 2019 jyldan bastap ekinshi orynda keledi. О́tken aıda eń tómengi mánnen keıin shy­ǵyn­­dar ınflıasııasy kúrt ósip, óndirý­shi­ler aldaǵy jylǵa optımızmdi saqtaıdy degen úmit bar.

AQSh-tyń óndiris sektoryn­da­ǵy­ isker­lik­ belsendilik kórsetkishi qyr­kú­ıek­te­ aıtarlyqtaı óske­ni­men, besinshi aıda teris aımaqqa aýysqan. Mamyr aıy­nan bas­tap óndiristiń ósýi joǵarylasa, jańa tap­sy­rys­tardyń ósimi tómendegen.

Qytaıda PMI ındeksi alty aılyq deń­geı­den tómendegenimen, biraq oń aımaq­ta qalýdy jal­ǵas­tyryp otyr. О́ndiris kóle­mi­ men jańa tapsyrystar sany ulǵaı­ǵa­ny­men jumyspen qamtý jaǵy kó­ńil kón­shi­ter emes.

Eýroaımaqtyń óndiristik sek­to­ryn­daǵy iskerlik belsendiliktiń teris ındeksi 15 aı qatarynan ba­qy­lanyp, ótken aıdan 0,1-ge tómen­dedi. Jańa tapsyrystar 26 jyl­daǵy eń rekordtyq qarqynmen qys­qarý­da, al jumyspen qamtý úsh jylda tómen­degen. Iskerlik senimdilik 10 aılyq mını­mýmǵa deıin quldyrady dep otyr sarapshy.