Pavlodar oblysyna jumys sapary barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarın sýarý máseleleri boıynsha respýblıkalyq keńes ótkizdi.
Aýyl sharýashylyǵy, sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrlikteriniń, túrli óńirler men aýdan ákimdikteriniń, AО́K salasyndaǵy qarjy ınstıtýttarynyń, ınvestısııalyq jobalardyń basshylary, fermerler men otandyq tehnıka men sýarý júıelerin óndirýshiler bas qosyp, óz óńirlerinde tıimdi sýarý jobalaryn engizý kezindegi perspektıvalardy, múmkindikter men qıyndyqtardy talqylady.
Serik Jumanǵarın Pavlodar oblysynda elimizdiń basty sý joldarynyń biri – Ertis ózeni ótetinin atap ótti. Oblystyń jobalardy júzege asyrýda jáne zamanaýı sýarý ádisterin engizýde tájirıbesi mol. Qazirgi basty mindet – jeńildetilgen nesıe alatyn ırrıgasııalyq jobalardy tańdaý tásilderin zerdeleý jáne anyqtaý.
Budan bólek, vıse-premer byltyr Úlken joba aıasynda qoljetimdi qarjylandyrý túrindegi memlekettik qoldaý 65 taýarly-sút fermasyn salýǵa bólingenin eske saldy. Buǵan Soltústik Qazaqstan oblysynyń 100 taýarly-sút fermasyn salýdaǵy oń tájirıbesi muryndyq boldy.
«Memleket basshysy 2023 jylǵy Joldaýynda memleket pen bıznes arasyndaǵy tabysty áriptestiktiń bul úlgisin atap ótip, negizgi azyq-túlik ónimderi boıynsha eldiń ımportqa táýeldiligin tómendetý úshin ony aýyl sharýashylyǵynyń basqa salalarynda qoldanýǵa tapsyrma berdi. Bıyl Úlken joba boıynsha kókónis saqtaý qoımalaryn, qus fabrıkalaryn salý men sýarý, mal sharýashylyǵy jobalaryn iske asyrýǵa 100 mlrd teńge kóleminde qarjylandyrýdyń ekinshi transhy bólindi. Búgin biz keńeske jumys istep turǵan jáne áleýetti otandyq sýarý júıelerine arnalǵan jabdyqtardy óndirýshilerdi, sýarý jobalary boıynsha tájirıbesi bar fermerlerdi shaqyrdyq. Jańbyrlatý tehnıkasy men tamshylatyp sýarý júıelerin tańdaý kezinde otandyq óndirýshilerge artyqshylyq berý qajet. Bizde «Metzer Kazakhstan», «BNK Irrigation», «Samal commodities», «Kelet» AQ syndy tabysty kásiporyndar bar», dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Sýarý ádisteri – tabıǵı sý aıdyndarynan sý jetkizý nemese jasandy sý qorlaryn salý. Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Amanǵalı Berdalınniń aıtýynsha, bıyl Qazaqstanda 1,58 mln ga sýarmaly jer ıgeriledi. Onyń ishinde 1,1 mln ga nemese 74%-y jer ústi tásilimen sýarylady, 97,9 myń ga – bul kúrish alqaptaryn sýǵa bastyrý, 227,3 myń ga nemese 14,3%-y, zamanaýı jańbyrlatyp sýarý jabdyqtary paıdalanylady, 97,9 myń ga nemese 6,2%-y – tamshylatyp sýarylady.
«Keıingi 5 jylda el aýmaǵynda sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanatyn sýarmaly jerlerdiń ulǵaıýy baıqalady. 2019 jyldan bastap mundaı aýmaq 33%-ǵa ulǵaıyp, 210,6 myń gektardan 279,6 myń gektarǵa deıin jetti. 2023 jyly bul kórsetkish 312,2 myń gektarǵa deıin jetkizildi», dedi Amanǵalı Berdalın.
Sý resýrstary jáne ırrıgasııa vıse-mınıstri Nurlan Aldamjarov atap ótkendeı, búginde aýyl sharýashylyǵynyń sýdy tutyný úlesi jalpy sýdy paıdalanýdyń 65%-yn quraıdy. Barlyq sý tutynýdyń 97%-y nemese el boıynsha barlyq sýarmaly alqaptyń 78%-y nemese jalpy aýmaǵy 1,4 mln ga sýarmaly jeri bar eldiń ońtústigindegi Almaty, Jetisý, Jambyl, Túrkistan jáne Qyzylorda oblystaryna tıesili. Sýarmaly egistik sýdy tıimdi paıdalanýdyń tómen koeffısıentimen sıpattalady. Sýdyń negizgi shyǵyny da osy salalarda oryn alady.
«2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,8 mln gektar sýarmaly jerdiń 17%-yna (312 myń ga) ǵana sý únemdeý tehnologııasy qoldanylady, bul rasymen óte tómengi deńgeı», dep atap ótti sý resýrstary jáne ırrıgasııa vıse-mınıstri.
Jıynda otandyq jáne sheteldik óndirýshiler sýarý júıeleri men jabdyqtardyń óndiristik múmkindikteri men tehnologııasyn tanystyrdy. Atap aıtqanda, «Kelet» AQ vıse-prezıdenti Aleksandr Pap sorǵy stansalaryn paıdalaný tájirıbesine toqtaldy. Búgingi tańda Pavlodar oblysynda 45 sýarmaly jobada otandyq óndirýshiniń sorǵylary paıdalanylsa, Jambyl oblysyndaǵy qant qyzylshasyn óndirýshi «Qyzylsha J» JShS da olardy paıdalanady, sondaı-aq sorǵy stansalarynyń sanyn kóbeıtýdi josparlap otyr.
«BNK Irrigation» jańbyrlatý mashınalaryn jasaýmen aınalysady. Zaýyt Túrkistan oblysynda ornalasqan. Bıyl ÁKK-men birlesip jańbyrlatý mashınasynyń árbir túıisken jerin robottar dánekerleıtin jańa avtomattandyrylǵan seh iske qosyldy. Zaýyt jylyna 1 000 mashınaǵa deıin shyǵaratyn qýattylyqqa ıe. 2024 jyly taǵy bir sehty iske qosý josparlanǵan, onda myryshtaý jelisi salynady. Kompanııa ókili Nııazáli Beısenbaev atap ótkendeı, bul sýarýǵa qajettiniń barlyǵyn óndirip, sýarý jobalaryn iske qosatyn Qazaqstandaǵy jalǵyz kásiporyn.