Jasandy ıntellekt zańǵa baǵyna ma?

Jasandy ıntellekt qoldan­ba­lary jetildirilgen saıyn jumys oryndaryn joǵaltý, kemsitýshi­lik, avtorlyq quqyqtyń buzylýy, jal­ǵan aqparattardyń taralýy se­kildi adamzatqa tónetin qaýip kó­be­ıip kele­di. Sarapshylar bul salany basynan baqylaýda ustamasa, ke­ıin zardabyn tartatynymyzdy jıi aıtyp júr. Eýro­palyq odaq osy máselelerdi retteýde kóshbasshylyq tanytyp keledi. Odaqqa múshe elder jeltoqsan aıynda Eýropalyq keńes pen Eýropalyq Parlament maquldaǵan «Jasandy ıntellekt týraly» zańǵa qol qoıdy. Zań bıyl kúshine enedi. Erejege sáıkes, Eýropa aýmaǵynda satylatyn jáne qol­­danylatyn jasandy ıntellekt qu­­raldary men ony óndiretin kom­pa­nııalarǵa qatań shekteýler qoıy­la­dy. Aıta keteıik, Eýropa jasandy ın­tellektiniń naqty erejelerin bekitken alǵashqy kontınent bolyp otyr.

Nıderlandtaǵy Ýtreht ýnıver­sıtetiniń Jeke quqyq jáne teh­no­lo­gııalar kafedrasynyń dosenti Katalına Goantanyń aıtýynsha, «Ja­­sandy ıntellekt týraly» zań – Eýro­­palyq odaqtyń tehnıkalyq má­se­­lelerdi sheshýge baǵyttalǵan kóp za­­ńynyń biri. Zań aıasynda ju­mys oryn­darynda, mektepter­de emo­­sııa­lardy tanıtyn baǵdar­la­ma­lyq qu­raldy, násilshildik jáne kem­si­­tý­shilik sıpatyndaǵy júıe­ler­di paı­­­dalanýǵa tyıym salynady. Iаǵnı bilim berý, densaýlyq saq­taý, qu­­qyq qorǵaý organdarynda qolda­ný­ǵa ar­nal­ǵan jasandy ıntellekt ónim­derin shyǵaratyn kompanııalar qatań etı­kalyq negizdi qam­tamasyz ete otyryp, erejeler­di ustanýǵa tıis. Al polısııa tehno­lo­gııany terrorızmmen kúresý, adam saýdasynyń aldyn alý nemese joǵalǵan adamdy izdeý sııaqty bel­gili bir maqsatta paıdalaný úshin min­det­ti túrde sot ruqsatyn alýy kerek.

«Tıimdi bolý úshin mundaı erejeler barlyq salada utymdy sheshim retinde qoldanylǵany jón», dep atap ótti Goanta. Biraq bul apta saıyn jańa ónimder shyǵarylyp, qarqyndy damyp kele jatqan tehnologııalyq sektorda ońaı sharýa emes. «Zańnyń qabyldaný maqsaty – ınnovasııanyń damýy men jeke tulǵalardy qorǵaý sharalary arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaý», deıdi ol.

«Jasandy ıntellekt týraly» zań­­nyń tujyrymdamasy Eýropa­lyq odaqtyń saraptamasynan ótken­nen keıin biraz ózgeriske ushyra­ǵan. Atap aıtqanda, erkin qoljetim­di bastapqy kodtary men oqý derek­teri bar júıelerge qatysty talaptar jetildirilgen. Ashyq bastapqy kod degenimiz – ortaq paıdalanýǵa bolatyn, ıaǵnı kez kelgen qoldanýshy túzetýler men ózgerister engize alatyn baǵdarlama. Júıeniń ashyq bolýy negizinen qaýipsiz sanalady ári jasandy ıntellekt salasynyń qar­qyndy damýyna septigin tıgizedi. My­saly, ondaı júıelerdiń qataryna «Meta» kompanııasynyń Meta-Lama úlken tildik modelin jatqyzýǵa bolady. Keıingi kezderi baǵdarlama­lyq jasaqtama ındýstrııasyndaǵy kásiporyndardyń 80 paıyzy osyndaı ashyq bastapqy tehnologııa­lar­dy qoldana bastady. Buǵan ási­rese joǵaryda atap ótken alpaýyt «Meta» kompanııasynyń áseri kóp. Degenmen muqııat zerttesek, ashyq júıelerden de keıbir quqyq buzý­shylyqtardy ańǵarýǵa bolady. Son­dyqtan Eýropalyq odaq olardyń qaýipsizdigin qadaǵalaýǵa mán be­rip otyr. Sarapshylar da olardyń GPT-4 OpenAI sııaqty «qara jáshik» júıelerine qaraǵanda ashyq jumys istegenimen, áli de kóleńkeli tustary joq emes dep otyr.

London Ýnıversıteti kolledji zań kafedrasynyń dosenti Maıkl Veıl: «Jasandy ıntellekt týraly zań negizinen Eýropalyq odaq ónimderin retteý maqsatynda qa­byl­danyp jatyr», deıdi. Iаǵnı bul da Eýropa­lyq odaqtyń tuty­ný­shylarynyń quqyq­­taryn qorǵaý maqsatyndaǵy oıyn­shyqtardyń nemese azyq-túliktiń qaýip­sizdigin retteıtin zańdary sııaq­ty. Olar endi shekaralyq baqylaý beket­­te­rindegi medısınalyq beıneleý, adam­­nyń júzin taný sııaqty bel­gili bir qol­danystardy óte qaýip­ti dep sana­ǵan­dyqtan, mundaı júıe­ler­diń ar­naıy zań sheńberinde talap­tarǵa saı bolýyn mindettep otyr. Sondyqtan ázir­leýshiler óz baǵ­dar­lamalarynyń qaýip­sizdikti qam­tamasyz etetinin dáleldeýi kerek.

Goantanyń pikirinshe, densaýlyq, qaýipsizdik, negizgi quqyqtar sııaqty qoǵamdyq múddelerge zııan keltirýi múmkin kez kelgen qoldanbany qaýip­ti dep sanaýǵa bolady.

Al Italııadaǵy Bolonıa ýnıver­sıtetinde sıfrlyq etıka jáne quqyq mamandyǵy boıynsha oqıtyn Klaý­dıo Novellı qabyldanǵan zań JI kom­panııalarynyń Eýropalyq odaq naryǵyna enýine kedergi keltirýi jáne ınnovasııalardy tejeýi múmkin deıdi. О́ıtkeni álemdik deńgeıde qol­danystaǵy jasandy ıntellekt qol­danbalaryn basqaratyn kompanııa­lar da qosymsha mindettemelerdi oryndaýǵa májbúr bolady. Olar ózderiniń modelderiniń talapqa saı jumys isteıtinin únemi dáleldep otyrýy jáne óz júıeleriniń hakerlerge nemese basqa shabýyldaýshylarǵa tótep bere alatynyn tekserýi kerek. Ava Lavleıs ınstıtýtynyń Eýropalyq memlekettik saıasat bóli­miniń basshysy Konnor Danlop: «Jasandy ıntellekt týraly zańnyń qabyl­danýy qaýip-qaterdi anyqtaýǵa ǵana emes, olardy azaıtýǵa alǵashqy qadam jasalǵanyn bildiredi», deıdi.

«Jasandy ıntellekt týraly» zań qabyldanǵannan keıin tyıym­ salynǵan tájirıbeler alty aı ishin­de toqtatylýy kerek. Al ja­san­dy ıntellektiniń jalpy maq­sat­taǵy mindettemeleri bir jyl ishin­de kúshine enedi. Iаǵnı negizgi mo­del­derdi ázirleıtin kompanııalar – GPT-4 sııaqty basqa jasandy ın­tellekt ónimderine negizdelgen mo­del­der zań kúshine engennen keıin bir jyl ishinde jumysyn talap­tarǵa sáıkestendirýi kerek. Al bas­qa teh­nologııalyq kompanııalarǵa ere­je­lerdi engizýge eki jyl ýaqyt beri­ledi. Zań talaptary saqtalmasa kóp soma­daǵy aıyppul nemese olar­dyń ónim­derin Eýropalyq odaq aýma­ǵyn­da qoldanylýyna tyıym salynýy múmkin. Zańnyń qalaı júzege asa­tyny ázirge belgisiz. Sondaı-aq Eýro­palyq odaq osy boıynsha Jasandy ıntellekt dıreksııasyn qurmaq. Biraq onyń da naqty róli áli aıqyndalǵan joq.

Jańa zańnama jasandy ıntellekt ónimderin shyǵaratyn kompanııalarǵa áser etpeı qoımaıdy. Degenmen olar Eýropalyq odaq erejelerine baǵyna ma, jalpy, óz qyzmetinde qoǵam­­dyq múddelerdi qorǵaýdy kú­sheıte me degen suraq týady. Dúnıe júzindegi jasandy ıntellekt kom­pa­nııalary óz quraldarynyń Eýro­pada qoldanylýyn qalasa, árıne, ere­jelerge beıimdelýi kerek. Buǵan deıingi tájirıbege súıensek, kóptegen halyqaralyq kompanııa óz ónimderin ártúrli eldiń zańyna ıkemdep, túrli nusqada shyǵarýdan góri ortaq erejege baǵynýdy, ıaǵnı Eý­ropa odaǵynyń Derekterdi qorǵaý bo­ıynsha jalpy reglamenti ereje­sine sáıkes jumys isteýdi tańdaǵan. «Jasandy ıntellekt týraly» zań da dál solaı yqpal etýi ábden múmkin.