MUNDAI APELLIаSIIаNYŃ QAJETI QANShA?

Aıtaıyn degenim... 4 maýsymnan bastalǵan ulttyq biryńǵaı testileý úderisteri búgingi kúnderi qoǵamdaǵy erekshe nazarda turǵan oqıǵa jáne úlken ómir jolyna daıarlanyp júrgen mektep bitirýshi túlekter úshin psıholo­gııalyq jaǵynan jaýapkershiligi joǵary kezeń ekeni belgili. Al onyń ishinde 11 jyl mektepte tek qana úzdik oqyp, “Altyn belgige” úmitker bolyp otyrǵan oqýshy men oǵan tileýles bolyp júrgen ata-anasy, týystary men mektep ustaz­dary úshin jaýapkershiligi odan da joǵary desem qateles­pespin. О́kinishke qaraı, “Altyn bel­gige” úmitker birneshe oqýshynyń testtiń nátıjesi boıynsha bir-eki bally jetpeı qalǵandyqtan (basym kópshiligi matematıka páninen), kómek bolar degen úmitpen apellıa­sııa­lyq komıs­sııaǵa bergen ótinish­teri qanaǵat­tandyrylmaı qalyp jatyr. Osyǵan renish bildirgen oqýshylar “onda apellıasııanyń qajeti qansha?” dep suraq qoıady. Osy sebepti Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń basshylyǵy “Altyn belgige” úmitker, bir-eki bally ǵana jetpeı qalǵan oqýshylardyń múddelerin qorǵaı otyryp, osy máseleniń oń sheshilýine kómek jasasa ońdy is bolar edi. 11 jyl boıy úzdik oqýǵa umtylǵan balalardyń bolashaq ómirlerinde taýy shaǵylmaýlary úshin de saýapty sharýa bolyp tabylar edi. Ramazan SÁRPEKOV, Májilis depýtaty. HALYQ NARAZYLYǴYNA QALMAIYQ Ońtústik Qazaqstan oblysy Maqtaaral aýdany elimizdiń eń ońtústiginde ornalasqan, tutas­taı О́zbekstan Respýblıkasymen shektesedi. Memleketaralyq shekara belgilengenshe, Elbasy­nyń pármenimen salynǵan Dostyq kópiri arqyly, Jetisaı – Shardara tas joly arqyly, Pahtaaral – Syrdarııa – Sary­aǵash stansalary arqyly ishki-syrtqy qatynastar jasalatyn. Kazirgi ýaqytta Jetisaı – Shar­dara tas jolynyń 25 (jıyr­ma bes) shaqyrym bóligi О́zbek­stan Respýblıkasynyń aýmaǵy arqyly (ol jer 1965 jylǵa deıin bizdiń jer bolatyn) ótetindikten, ol jol jabylǵan. Endigi kezekte “Pahtaaral – Saryaǵash” stansalarynyń ara­lyǵyndaǵy О́zbekstan Respýb­lıka­synyń aýmaǵynan ótetin temir jol bóligin kórshi memle­ket buzyp almaqshy. Sonyń saldarynan Maqtaaral aýdanyna baǵyttalǵan júz myńdaǵan tonna júk k­irmeıdi, keri júk shyqpaı­dy. Nátıjesinde halyq tutynatyn taýarlar baǵasynyń kúrt ósip ketý qaýpi basym. О́zbekstan Respýblıkasynyń osyndaı sheshimge barýy bizdiń temir jol salasynyń, t.b. mem­le­kettik organdardyń sol baǵyt­taǵy jolǵa nemquraıly qaraýy­nan ba degen oıǵa qalasyń. Áıt­pese Qa­zaq­stan men О́zbekstan memleket­te­riniń shekaralaryn­daǵy ótkizý pýnktteri týraly Qazaqstan men О́zbekstan úki­met­teri arasyndaǵy 2001 jyl­dyń 16 naýryzyndaǵy kelisimge jáne osy kelisimge sáı­kes 2006 jyldyń 4 qyrkúıeginde jasal­ǵan hattamadaǵy temir jol ótkizý pýnktteri tizbesine jumys istep turǵan Pahtaaral stansasy­nyń enbeı qalýyn qalaı túsinýge bolady?! Temir joldyń jabylýy 300 myńnan astam halqy bar óńir úshin úlken aýyrtpalyqtar týdyratyny anyq. Shekaralas memleketterdiń tas jolymyzdy, temir joly­myz­dy, sý júretin kanaldary­myz­dy jabýyn qandaı jolmen toqtatýǵa bolady? El Úkimetiniń joǵarydaǵy atalǵan máselelerge muqııat kóńil bólip, temir joldy buzdyrmaı, Pahta­aral temir jol stansasyn sheka­ralyq ótkizý pýnkti tizimine engizýge yqpal etýi óte-móte qajet shara bolyp tabylady. О́stemir BEKTО́REEV,Májilis depýtaty. Turaqty komıtetter tynysy ZAŃ JOBASY QARALDY Senattyń Halyqaralyq qaty­nastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetinde “Bir taraptan Qazaq­stan Respýblıkasy jáne ekinshi taraptan Eýropalyq qoǵamdas­tyqtar men olarǵa múshe memleket­ter arasyndaǵy Áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisim (ÁYK), Bolgarııa Respýblıkasy men Rýmynııanyń ÁYK-ge qosy­lýy týraly hattamany ratıfı­kasııalaý týraly” zań jobasy talqylandy. Atalmysh qujattyń maqsaty Qazaqstan Respýblıkasy men Eýro­palyq Odaq arasyndaǵy sharttyq-quqyqtyq bazany jaqsartý, sondaı-aq Qazaqstannyń eýropa­lyq baǵyttaǵy múddelerin odan ári ilgeriletý bolyp tabylady. Hattamanyń kúshine enýi saıası, ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıka­lyq, ekologııalyq, aqparattyq, gýmanıtarlyq, mádenı jáne basqa da salalardaǵy eki jaqty ynty-maqtastyqqa jańa serpin berýge baǵyttalady. Osy hattamaǵa 2008 jylǵy 16 qyrkúıekte Brıýsselde qol qoıyldy. Zań jobasy palatanyń qaraýy­na jiberiletin boldy, dep habarlady Parlament Senatynyń baspasóz qyzmeti. Sizdi ne tolǵandyrady? EGINShILERGE BERILETIN SÝ BAǴASY QYMBAT “Qazaqstan-2030” strategııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda Jańaózen qalasynda sońǵy jyldary aýyl sharýashy-lyǵyn órkendetýge aıryqsha kóńil bólinýde. Bul oraıda “Mańǵystaý oblysyndaǵy, Jańaózen qalasy­nyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý problemalaryn sheshý jónin­degi 2009-2012 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy bekitý týraly” Úkimettiń 2009 jylǵy 9 jeltoq-sandaǵy №2052 qaýlysy jergilikti turǵyndardyń kópten beri kókeıin­de júrgen ózekti máselelerge qozǵaý saldy, is-qımylǵa sony serpin berdi. Atalǵan qaýlynyń 11-tarma-ǵynda “Tóńirekshyń eldi mekenin-degi qosalqy sharýashylyqty 500 gektarǵa deıin keńeıtý jáne aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirý-shi oralmandar úshin 1500 jańa jumys oryndaryn ashý” dep ja­zyl­ǵan. Qazirdiń ózinde osy baǵytta birshama aıtarlyqtaı is-sharalar atqarylýda. Tóńirekshyń alqabyn-da bıylǵy maýsymda 100 paıyz memlekettik úlesi bar “О́zen-Darhan” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi, “Bıznes-Inkýbator” memlekettik kommýnaldyq kásip-orny, sondaı-aq elýden astam jeke kásipkerler jalpy kólemi 285 gektar jerge dán seýip, 14 túrli kókónis ónimderin egýmen aınaly­sýda. Bul jumystarǵa qamtylǵan 580 adamnyń kópshiligin ataqony­syna qaıtyp oralǵan qandas baýyrlarymyz quraıdy. Azyq-túlik ónimderin óndiretin ólkelerden óte shalǵaıda jatqan, aýa raıynyń ózindik erekshelikteri men qıyndyqtary mol Mańǵystaý óńirinde kókónis ónimderin ósirýden jergilikti halyqqa keler paıda mol. Alystan tasymaldanyp ákeli­netin kókónis ónimderiniń baǵasy da óte qymbat, ári halyqtyń sura­nysyn qamtamasyz ete almaıdy. О́tken jyly Tóńirekshyń eldi mekeninde egin egýmen aınalysqan jeke kásipkerlerge Edil ózeniniń sýy arzandatylǵan baǵamen berilýi nátıjesinde jergilikti bazarlar­daǵy kókónis ónimderiniń baǵasy birshama arzandady. Bul jerde joǵaryda atalǵan Úkimet qaýly­synyń 40-tarmaǵyndaǵy “Aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndi­rýshiler úshin Edildiń sýyn berýge “KazTransOıl” AQ tarıfin aǵymdaǵy deńgeıde saqtap qalý” dep kórsetilýi kóp kómek boldy. Bıylǵy jyly egin kóleminiń ulǵaıýy jergilikti baǵanyń áli de tómendeýine septigin tıgizedi degen senimdemiz. Alaıda, Úkimet qaýlysynda naqty aıtylǵanyna qaramastan, “KazTransOıl” AQ 2010 jylǵy shartynda egindik sý baǵasyn 154 teńge 11 tıynǵa baǵalap otyr. Bul jaǵdaıda egiletin kókónis ónimde-riniń ózindik quny qymbattaıdy, bazar narqy ósedi, daıyn ónimder der kezinde satylmaı, eńbek zaıa ketedi. Sondyqtan, Úkimet Jańa-ózen qalasynyń klımattyq erekshelikterin, qurǵaqshylyqty, jazynyń aptap ystyqtyǵy men basqa da jáıtterdi eskere otyryp, jańaózendik eginshilerge beriletin sý baǵasynyń burynǵy jyldar­daǵydaı arzandatylýyna, ıaǵnı “KazTransOıl” AQ-qa yqpal etýi tıis dep bilemiz. Zeınolla ALShYMBAEV, Májilis depýtaty.