Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde oqyǵan dárisinde el Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Qazaqstandy ınnovasııalyq ındýstrııalandyrýdyń basym baǵyttarynyń biri tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý júıesiniń jetildirilýi dese, bıylǵy halyqqa Joldaýynda tehnıkalyq bilim berý kásibı standarttarǵa negizdelip, qatań túrde ekonomıkanyń qajettilikterimen ózara baılanystyrylýy kerek ekenin atap kórsetti.
Osyǵan oraı, Jambyl oblysynyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jospary boıynsha aımaqta Myńaral men Hantaý sement zaýyttary, Jańatas qurylys materıaldary zaýyty, “Albasar” granıt óńdeý zaýyty, taǵy basqa tolyp jatqan zaýyttar salynyp jatyr, Taraz qalasynyń 12-shi, 13-shi shaǵyn aýdandarynda azamattyq úı qurylystary júrgizilýde. Sol qurylystardyń bárinde jumys istep jatqandar shet elderden kelgen ınvestorlar. Fransýzdar, nemister, egıpettikter, qytaılar, ózbekter, qyrǵyzdar, t. b. Al zaýyt, qurylystarda ınjener, prorab, mehanık, brıgadır sııaqty qyzmet atqaratyn qandastarymyzdy kezdestiretin bolsaq, olardyń basym kópshiliginiń jasy ulǵaıǵan mamandar. Solardy sabaqtastyryp, jalǵastyratyn jas mamandardyń sany jyldan jylǵa kúrt azaıyp bara jatyr. Bizder shyn máninde keleshegimizge, sondaı-aq memleketimizdiń keleshegine janymyz ashıtyn bolsa, onda elimizde tehnıkalyq bilim beretin oqý oryndaryn shet aımaqtarda múmkindiginshe kóbeıtkenimiz jón.
Halqymyzdyń, memleketimizdiń keleshegi elimizdegi óndiristerge, óndiris kúshterine táýeldi. О́ndiris, ıaǵnı memleket ınjenerlerdiń arqasynda órkendeıdi. Qazirgi tańda óńirlerde tehnıkalyq jáne kásiptik bilimdi mamandar men zaman talaptaryna jaýap beretin jańa mamandyqtar boıynsha kadrlar daıarlaý is júzinde naqty damymaı otyrǵandyqtan, tehnıkalyq mamandar tapshylyǵyn sezinýdemiz.
Búgingi kúni Taraz qalasynda tórt ýnıversıtet bar. Olar negizinen gýmanıtarlyq-pedagogıkalyq, ıaǵnı muǵalim, zań qyzmetkeri, ekonomıst, býhgalter, t.b. mamandar daıarlasa, tehnıkalyq mamandar daıarlaý atymen joq. Al Taraz memlekettik ýnıversıtetinde bul kórsetkish tek 10 paıyz ǵana.
Sondyqtan, Jambyl oblysynda tehnıkalyq mamandyqtarmen qamtamasyz ete alatyn Taraz tehnıkalyq ınstıtýty 2008 jyldyń 1 shildesinde bilim jáne ǵylym salasynyń baqylaý komıtetiniń №804 buıryǵymen ashylǵan. Materıaldyq-tehnıkalyq bazalary, oqý-óndiristik zerthanalary basqa da keshenderi anyq búgingi kúnniń talabyna saı. Iаǵnı, ınstıtýtty ashqan kezde osylardyń bári eskerilgen degen sóz. Taraz tehnıkalyq ınstıtýty memleketten bir tıyn qarajat surap otyrǵan joq. Menińshe, bul oqý ornynyń keleshegi bar, bıyl bolmasa kelesi úsh-tórt jylda memleketimizge óte qajet tehnıkalyq mamandar, ınjenerler daıarlap shyǵara alady.
Alaıda, nebári 1 jyldan asa ýaqytta atalǵan oqý ornyna mınıstrlik tarapynan 4 ret tekserilý júrgizilgen. Eki sot otyrysy, prokýrorlyq tekserý, taǵy mınıstrliktiń bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıteti ústimizdegi jyldyń qyrkúıegine 5-shi tekserýin josparlap qoıypty.
Eldiń túsinbegeni, bul neǵylǵan tekseris? Ashylmaı jatyp ne búldirdi? Qaıta-qaıta tekserý arqyly mınıstrlik neni kózdep otyr? Mınıstrlik aılap tekserý júrgizgende, olar qaı ýaqytta jumys isteıdi? Osyndaı saýaldar eriksiz týyndaıdy. Mundaı máni joq tekseristermen biz bolashaq mamandardy qashan daıyndap úlgeremiz? Menińshe, mınıstrlik osyndaı tekseristerimen basqalarǵa da jumys istetpeıtin sııaqty.
Mamandardy kásibı daıarlaýda álemdik tájirıbeni zerdeleýdi ilgeriletý men praktıkalyq sharalar men jobalardy iske asyrýdyń ornyna ońdy-soldy tekseristerge jol bolsyn. Bul jerde bizdiń aıtpaǵymyz, birinshiden, tehnıkalyq ınstıtýt ınjenerler men tehnıkalyq mamandardy daıyndaý úshin ashylǵannan keıin onyń jaǵdaıyn jasap, jumys istetý kerek. Bir jyldyń ishinde aılap sottasyp, bas kótertpeı tekserýden-tekserýdi uıymdastyrýdy toqtatý kerek. Áıtpese tehnıkalyq mamandar elimizge qajet bolmasa, ony jabý maqsat bolsa, jaýyp tastaý qajet. Sonda “quda da tynysh, qudaǵı da tynysh” bolady.
Ekinshiden, keleshek urpaqtyń parasatty da mádenıetti bolyp, bilimdi, ozyq tehnologııalardy, ǵylymdy jete meńgerip, ásirese, eljandy azamat, bilikti basqarýshy bolyp qalyptasýyna úles qosý – aǵa urpaqtyń abyroıly paryzy. Qazirgi tańda kúsh-jigerimizdi bilim ordalaryn tekserýden góri, barlyq deńgeıdegi bilimniń qoljetimdiligin qamtamasyz etip, oqytý sapasyn arttyrýǵa jumsaýymyz qajet dep sanaımyn.
Úshinshiden, atalǵan máselelerdiń mańyzyn eskere otyryp, salalyq mınıstrlik tıisti qorytyndy jasaıdy ǵoı dep senemiz.
Amangeldi MOMYShEV, Májilis depýtaty.