Qarsy aldymyzdan qasqaıa qarsy alǵan beıneden kóz almaı turyp qalyppyz. Kerilgen kenepte keskindelgen kerim kartınadan sulýlyqpen qatar sýyqtyqtyń da salqyn lebi qatar esetindeı. Birde tańǵaldyryp, birde boıdy tońdyrǵan beıneniń bar qupııasyn qylqalam ushyna syıdyrǵan sýretshi talaı syrdy sóıletkisi kelgendeı me? Qaı jaǵynan kelip qarasań da, býyrqanǵan boıaý astaryna jasyrynǵan aqıqat syrtqa aqtarylardaı atqaqtap tur. Tylsymyna boılap, jumbaǵyn sheshe alsaq, qanekı!
«О́limdi seziný». Qazaqtyń birtýar perzentiniń beınesin máńgilik etkisi kelgen sýretshi Maǵaýııa Amanjolov qylqalamynan týǵan kartınasyn áý basta osylaı tanystyrǵysy kelipti. Biraq sońynda «Shoqan Ýálıhanov Aısha bıbi movzoleıinde» dep atalǵan týyndy báribir ózine telingen tańǵajaıyp tylsymnan ajyramady.
Kartınada ómiriniń sońǵy sátterinde Aısha bıbi mavzoleıine saparlap kelgen Shoqan beınelengen. Baıqasańyzdar, jas adam óziniń óletinin sezinip turǵandaı. Qoshtasyp turǵandaı. Anaý qýraǵan sekseýil de tegin salynbaǵan. Barlyǵy Shoqannyń kóńil kúıinen habar beredi. Sýretshiniń jary Kúlbaırash Súleımenqyzynyń aıtýynsha, Maǵaýııa Amanjolov bul jumysyn alǵashynda «Predchývstvıe», ıaǵnı ólimdi seziný dep ataǵan.
Bul kartına shynymen Shoqan taǵdyryn baıan ete me? Álde Shoqan beınesi arqyly uǵyndyrǵysy kelgen sýretshiniń óz syry ma? Sebebi sonaý bir jyly jazdyń jaımashýaq kúninde qupııa jaǵdaıda joǵalyp ketken qylqalam ıesi sol qaraly, qasiretti túndi aldyn ala boljaǵandaı da áser qaldyratyny jasyryn emes. О́nerin «О́limdi seziný» dep atap, óziniń de taǵdyryn sezdirgendeı...
Maǵaýııa Amanjolov «Shoqan Ýálıhanov Aısha bıbi movzoleıinde» kartınasyn 1984 jyly saldy. Jarynyń aıtýynsha, sýretshi keńes dáýiriniń ózinde qazaqtyń aspanynan juldyzdaı aǵyp túsken Shoqan Ýálıhanovtyń ómiri jaıly kóp tolǵanatyn. «Ol Shoqanǵa jan bitirdi. Kóp izdenetin. Danyshpannyń ómirin zerttep, birde murajaıdan Shoqannyń fotosýretin taýyp aldy da, ol týraly kartına jazdy. 40 jyl buryn salynǵan sýret áli kúnge deıin kóziniń kórkemdik qundylyǵyn quldyratqan joq», deıdi Kúlbaırash Moldabeva.
Tarıhı hám epıkalyq sýretterdiń júırigi, qazaq sýret jáne kenep betine túsirilgen keskindeme óneriniń barlyq negizgi janrlarynyń (peızaj, portret) has sheberi retinde sol kezdiń ózinde sýret álemindegi qubylysqa aınalǵan sýretshiniń qalamynan Shoqan beınesinen bólek Abaı Qunanbaıuly, Muhtar Áýezov, Oljas Súleımenov, Bıbigúl Tólegenova syndy has talanttardyń parasatty portretteri týdy. Biraq birinen biri asyp túsetin kartınalardyń ishindegi kóńildi erekshe tolqytatyny da, tuńǵıyq oıǵa jeteleıtini de, shoqtyǵy bıigi de osy Shoqan beınesi.
Kartınaǵa muqııat zer salsańyz, sýretshi óz jumysynda qońyr tústi jıi paıdalanǵan. О́nertanýshylardyń aıtýynsha, óz týyndylarynda qońyr tústi kóp paıdalanýy onyń shydamdy, baısaldy jan ekenin ańǵartady. Bul tús onyń minezindegi turaqtylyqtyń, erkindik pen sabyrlylyqtyń kórinisi ispettes. Dese de sýretshi qylqalamyna shabyt syılaǵan qońyr tús kóńildiń basqa da qatparlaryn qatar sýretteıtindeı...
Maǵaýııa Amanjolovtyń týyndylary – tunyp turǵan fılosofııa. Zamandastarynyń aıtýynsha, ár shyǵarmasyn jazarda ǵalymdarsha izdenip, arhıvterdi aqtaryp, kitaphanalardy qoparystyrady eken. Sonyń nátıjesinde sýretshiniń sýretkerlik qoltańbasy kóp ishinen daralandy. Shoqan syndy birtýar tulǵalar portreti bıik parasatymen oılandyrdy, óziniń sheksiz-shetsiz tuńǵıyǵyna boılatty. Iá, onyń álemi kókjıeksiz keńistik sııaqty. Myń san boıaýdy qubyltý arqyly nebir ashy shyndyqtardy batyl baıandady.
...Nege ekenin kim bilsin, Maǵaýııa Amanjolov óziniń álemin kókjıekpen shektegisi kelmepti. «Keńistikte de túster bar, kókjıek degen bolmaıdy», deıdi eken únemi. Sóıtken talant taǵdyryn da sheksizdikke ulastyryp, kókjıekke sińip joq boldy. «О́limdi seziný» dep óner týdyrǵan talant óziniń de ómirden erte keterin sezse kerek, Shoqan beınesin shedevr deńgeıine kóterip, óziniń de izinen ańyz ergizdi. Ol joǵalǵan joq. Sýret bolyp ortamyzda júr. Al Shoqany – shyn máninde, shedevr! Talassyz!