Nazarbayev University professorlary Sálimgereı Ádilov pen Nurshat Nurajeniń jetekshiligimen anılın týyndysy negizinde retteletin jabysqaq toq ótkizgish polımerler jasaldy.
Osy baǵytta ǵalymdar bir jyl zertteý jumystaryn júrgizgen. Olar ártúrli ótkizgish polımer nanoqurylymdaryn, sonyń ishinde qýys sferalardy, nanokeselerdi, nanokeselerden quralǵan 2D paraqtaryn, 3D jáne olardyń kompozıtterin jasaý úshin qarapaıym sıntez tásili arqyly júzege asyrdy. Anılın týyndy monomerin polımerleýge arnalǵan reaksııa jaǵdaıyndaǵy ózgerister (rN, monomer jáne totyqtyrǵysh konsentrasııasy) joǵaryda atalǵan nanoqurylymdardyń paıda bolýyna ákeledi.
Polımerlerdiń bul túrleri toq ótkizgish jabysqaq taspalar, medısınalyq bıntter jáne robottyq qoldarǵa arnalǵan qaıtymdy betterge qoldanýǵa jaramdy. Sondaı-aq nanokeseler men qýys sferalardy elektrlik stımýl arqyly iske qosýǵa bolatyn dári tasyǵysh retinde paıdalanady.
Polımerlenýdiń kınetıkalyq baqylaý arqyly DNQ orıgamıden bastap, gekkonnan áserlengen nanoqurylymǵa deıin dárilik zattardy jetkizýde, energııa saqtaýda jáne jabysqaq materıal retinde qoldanýǵa bolatyn ótkizgish polımerlerdiń buryn-sońdy bolmaǵan nanoqurylymdaryn jasaýǵa bolady. Mysaly, bul gekkon saýsaqtarynyń shashtaryna uqsas jabysqaqtyǵyn (shamamen 8 N/sm2) kórsete alatyn birinshi ótkizgish polımerli materıal.
Bul ǵylymı joba boıynsha zertteý jumysy áli de jalǵasady. Ásirese elektrlik stımýl arqyly jabysqaqtyqty basqarý boıynsha zertteýge mańyz berilip otyr.