Jahan jurty jańartylǵan energııa kózderin damytý máselesine aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵany anyq. Derekke júginsek, shırek ǵasyrdan keıin álem boıynsha energetıkalyq teńgerimdegi jańartylǵan energııanyń úles salmaǵy 35 paıyzǵa jetýi yqtımal.
«Jasyl energııaǵa» degen táýeldilik túptiń túbinde ústemdik quratynyna talas joq. Sodan da bolsa kerek, óńirde jańartylǵan energııa kózderin ulǵaıtý baǵytynda uzaq jyldardan beri irgeli is-sharalar atqarylyp jatyr. Oblystyń birneshe aýdanynda «jasyl energııaǵa» kóshý boıynsha naqty jobalar kórine bastady. О́ńirde kún, jel jáne sý elektr stansalaryn ornatýǵa barlyq jaǵdaı qarastyrylǵan. Bul ınvestorlar úshin de tıimdi ekenin jergilikti atqarýshy bılik jaqsy túsinedi. Sodan da bolsa kerek, qoldan kelgenshe qoldaý kórsetip jatyr. Qazir aımaqta jalpy qýaty 451,3 megavatty quraıtyn jıyrma shaqty nysan bar. Sonyń ishinde kún elektr stansalarynyń salmaǵy basym eken. Alty stansanyń jalpy qýaty 251,25 megavatty qurap otyr. О́ńirdegi eń iri kún elektr stansasy Jýaly aýdanynda ornalasqan. «Burnoe Solar-1» jáne «Burnoe Solar-2» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi (JShS) Ortalyq Azııadaǵy eń iri nysan sanalady.
Jańartylǵan energııa kózderin órkendetý máselesine Memleket basshysy aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵany belgili. Prezıdent «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda da «jasyl ekonomıkany» ári qaraı damytý jumystary jalǵasatynyn aıtty.
Jahandyq sarapshylar álemdegi kúrdeli qarjy salymdarynyń úshten birine jýyǵy jańartylǵan energııa jobalarynyń enshisine buıyratynyn aıtyp otyr. Keıingi 5 jylda jańartylǵan energııanyń elimizde óndiriletin kóleminiń jalpy úlesi 5 paıyzǵa jýyq ósti. 2027 jylǵa qaraı taǵy 1,4 gıgavattyq qýat kózi iske qosylmaq. Jýaly aýdanynda da osy baǵytta qolǵa alynǵan jobalar óz jemisin berip jatyr. Aýdandaǵy birinshi kún elektr stansasy 2015 jyly paıdalanýǵa berilse, ekinshisi 2018 jyly iske qosyldy.
Jergilikti bılik keltirgen derek boıynsha «Burnoe Solar-1» jáne «Burnoe Solar-2» JShS-nyń kún elektr stansasy birneshe jyldan beri tolyq qýatynda jumys istep tur. Stansanyń birinshi bóligi 2015 jyly paıdalanýǵa berilgen. Jalpy quny – 23,5 mıllıard teńge. Stansaǵa qajetti qural-jabdyqtar, fotoelektrli panelder qurylys alańyna Germanııadan jetkizilip ornalastyrylǵan. Jalpy alańy 150 gektar alqapty alyp jatqan «Burnoe Solar-1» kún elektr stansasynyń qýattylyǵy – 50 megavatt.
Birneshe jyl buryn «Burnoe Solar-2» kún elektr stansasynyń ekinshi kezeńi bastalyp, oǵan birinshi stansanyń tusynan 151,8 gektar jer telimi berilgen. Qarastyrylǵan qarajat kólemi 25 mlrd teńgeni qurady. Atalǵan jobanyń ınvestory – «Samuryq Qazyna-Iýnaıted Grın» JShS, al qarjylandyrý kózi – Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki. Bul keshen aýmaǵynda «JinkoSolar» kompanııasynyń 185 174 fotoelektrlik modýli jáne «Sungrow» óndirisiniń 16 ınvertorlyq stansasy jumys istep tur. Stansanyń ekinshi kezeńi toqtaýsyz jumys isteı alatynyn birneshe jyl boıy dáleldep keledi.
Kún elektr stansasyndaǵy elektr energııasynyń qýaty saǵatyna 78,2 mln kılovatqa jetedi eken. Bul shamamen 40 myń turǵyn úıdi elektr energııasymen qamtamasyz etýge qaýqarly kórsetkish. Joba qazir tolyq qýattylyǵynda jumys istep, kún sáýlesinen elektr energııasyn óndirýge úles qosyp jatyr. Kún elektr stansasynyń tabysy búginde turaqty túrde artqan. Qazirgi kezde áleýeti 100 megavatty quraıtyn stansa kúnine 660-680 myń kılovatt shamasynda qýat óndirýge shamasy jetedi. Aýdandaǵy eki elektr stansasynyń jalpy jobalyq quny 48 mlrd teńgeni quraıdy. Ekeýiniń áleýetin qosa eseptesek, 80 myń turǵyn úıdi energııamen qamtamasyz etetin múmkindik bar eken.
Seriktestik bas dırektory Nurlan Qapenov birshama ýaqyt buryn kún elektr stansasynyń elektr óndirý qýaty jyl ótken saıyn eselengenin aıtyp qalǵan edi. Derekke sensek, birneshe jyl buryn Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki «EMEA Finance» tarapynan «Burnoe Solar-1» jobasy «Kún energııasy salasyndaǵy úzdik mámile» atalymy boıynsha marapat ta alypty.
Jergilikti bılik keltirgen málimet boıynsha, Jýaly aýdanynda sý elektr stansalaryn salý jumystary da myqtap qolǵa alyna bastaǵan. Máselen, Kóksaı kanaly boıynan qýattylyǵy 18 megavatty quraıtyn shaǵyn sý elektr stansalarynyń qurylys jumysyn júrgizýge aýdannyń jer qorynan 1,71 gektar jer ýchaskesi 10 jylǵa jalǵa berilipti. Bul da bir aýqymdy joba ekeni anyq.
Kóksaıda «QazGıdro Opereıtıng» JShS sý elektr stansasyn salý maqsatynda naqty jumystar júrgizip jatyr. Jalpy, bul mańda aldaǵy ýaqytta qýattylyǵy təýligine 18 megavatty quraıtyn tórt elektr stansasy salynýy kerek. Jobanyń jalpy quny 13,2 mln dollardy qurap otyr.
Kóksaıdan bólek, Aqsaı kanalynyń boıynan da qýattylyǵy 18 megavatty quraıtyn kishi sý elektr stansasynyń qurylysyn júrgizý josparlanǵan. Aýdan ákimdiginiń №655 qaýlysyna sáıkes, sý elektr stansalarynyń qurylysyn júrgizý quqyǵy berilgen. Investory «Aksaıskaıa GES AıanKo» JShS eken. Ol jobanyń jalpy quny 21 mln dollar kórinedi. Áıtkenmen, bul jobalar ázirge naqty júzege asqan joq. Aldaǵy birneshe jyldyń bederinde sý elektr stansalary da tolyq qýatynda jumys isteıdi degen úmit bar.
Jambyl oblysy