• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Álem 31 Naýryz, 2024

Nıderland tájirıbesi

210 ret
kórsetildi

Sońǵy 1200 jyldyń muǵdarynda Nıderland otyzǵa jýyq sý apatyna tap bolǵan. Júz myńnan astam turǵyn tilsiz jaýdyń qurbanyna aınalyp kete bardy. Tolassyz tolqyn jer kóleminiń myńdaǵan sharshy shaqyrymyn juta berip, memlekettiń ózin shaıyp ketýge shaq qalǵan. Aqyr aıaǵynda nıderlandyqtar teńizge qarsy jer úshin «soǵys» ashady. Baqsaq, olar bul maıdanda sózsiz jeńiske jetken sııaqty. Qazir Nıderland ınjenerleri jasap shyqqan «Delta» jobasy otyz jyl boıy halyqty sý tasqynynan qorǵap keledi.

1953 jyl 1 aqpanynyń túninde úsh kúnnen beri týlaǵan sý tasqyny saǵatyna 150 km jyldamdyqpen bir mezette 50 bógettiń tas-talqanyn shy­ǵardy. Al tańǵa jýyq 133 eldi mekendi sý alyp úlgerdi. Apattan 72 myń turǵyn evakýasııalanǵanymen, 1835 adam opat boldy. Tasqynǵa – tosqyn qoıýǵa Nıderlandqa dúnıejúzi qolushyn sozdy.

1953 jyldyń bul tragedııasy halyq­ty sý tasqynynan qorǵaıtyn jańa ınjenerlik jobalardyń jasalýyna sebep boldy. Solardyń eń bas­tysy ári eń aýqymdysy – «Delta» bógeti. Onyń negizgi uzyndyǵy 2,5 myń shaqyrym bolsa, kómekshi bógetter 13 myń shyqyrymdy quraıdy. Bó­getterdiń kóbi teńiz tynysh kezinde ashyq turady. Al daýyl turyp, sý deńgeıi kóterile bastaǵanda avtomatty júıe dabyl qaǵyp, dambalar jabylady. Osy arqyly eldi tasqynnan qorǵaıdy. Bir qyzyǵy, bógetter jel energııasy arqyly jumys jasaıdy.

«Delta» júıesiniń basqa bóget­terden bir aıyrmashylyǵy – ınjenerler ony qajet kezinde teńiz kemeleri de óte alatyndaı etip sal­ǵan. Sebebi teńizben jalǵasyp jatqan Sheldt ózeni birjola tuıyq­talyp qalsa, onda ol ýaqyt óte kele tushy sýǵa aınalady. Bul jer­gilikti ekojúıege, sonyń ishinde ba­lyq ónerkásibine teris áser etetin kórinedi.

Amerıkalyq ınjenerler qaýym­das­­tyǵy «Delta» júıesin qazirgi álem­niń jeti keremetiniń qataryna qosqan.