Elordada soǵys kezindegi qyzdardyń erligin beıneleıtin «Qara qyz» kórkem fılminiń jabyq kórsetilimi ótti. Aıtýly kınotýyndy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵynyń demeýimen túsirildi. Fılm rejısseri ári ssenarıı avtory – Qazaqstannyń halyq ártisi Talǵat Temenov.
Áskerı drama Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezindegi sarbazdarymyzdyń kózsiz erligi men batyldyǵy, sonymen qatar qazaq qyzdarynyń qaısarlyǵynan syr shertedi. Fılm sıýjetine arqaý bolǵan bas keıipker – «qara qyzdyń» taǵdyry, otty jyldardaǵy boıamasyz ómir kórinisteri hám surapyl jyldardyń barlyq taqsiretine qaramastan, birin-biri tabatyn keıipkerlerdiń oqıǵasy kóńil qozǵaıdy.
«Qara qyz» – qaharmandyq týraly fılm. Soǵys jyldarynyń shyndyǵymen qatar qan maıdan ortasynda jankeshti erlik kórsetken batyrlarymyz ben tylda júrip qyrýar eńbek tyndyrǵan azamattardyń adamı qundylyqtary, dostyq pen mahabbat syndy aıaýly sezimderin baıandaıdy. Soǵystyń qasireti, adamzat janyna salǵan jarasy eshqashan jazylmaq emes. Sol sekildi osynaý beıbit ómirimiz úshin janyn berip, maıdan dalasynda qyrshynnan qıylǵan bozdaqtardyń eren eńbegin de máńgilik jadymyzda saqtaý – paryzymyz», dep aǵynan aqtarylǵan avtor soǵysqa qazaqtyń 7 qyzy operator bolyp ketip, ókinishke qaraı, qaıta oralmaǵanyn, bul týyndy maıdannan qaıtpaǵan arýlardy eske túsiretin týyndy ekenin basa aıtty. Rejısserdiń aıtýynsha, fılm ıdeıasyn eń alǵash usynǵan adam – qazaq qyzdarynyń arasynan shyqqan tuńǵysh kásibı rejısser Darıǵa Tinálına. Soǵys kezinde KSRO ortalyq kınostýdııasynda qyzmet etip, otty jyldardy kózimen kórgen sýretker maıdan dalasyndaǵy elenbeı qalǵan qazaq qyzdarynyń erligin kórsetetin fılm túsirýdi armandaıtynyn aıtyp, tilegin sol kezdegi stýdent Talǵat Temenovke jetkizipti.
«Qazaqtan shyqqan 7 operator qyzdyń soǵysqa attanyp, qaıtyp oralmaǵan qasiretti taǵdyry týraly men Máskeýdegi S.Gerasımov atyndaǵy Búkilreseılik kınematografııa ınstıtýtynda (VGIK) Sergeıa Solovevtiń rejısserlik sheberhanasynda oqyp júrgen kezimde Darıǵa Tinálınanyń aýzynan estigen edim. Taqyryp meni qatty qyzyqtyrdy. Uzaq jyl oıymnan ketpeı tolǵantyp júrdi. Nátıjesinde, «Qara qyz» fılmi ómirge keldi», dep Talǵat Temenov túsirilim týraly syr ashty. Sonymen qatar fılmge túsken akterlerdiń kópshiligi úlken kınoǵa alǵash qadam basqan jańa esimder ekenin de tilge tıek etti.
Fılmde basty rólderdi jas akterler – Nuraı Saqtapova men Erlan Qulmurzın somdap shyqty. Nuraı úshin bul kınodaǵy debıýti bolsa, Erlan – kóptegen telehıkaıadan kórinip júrgen talantty akter. Sondaı-aq Qazaqstannyń halyq ártisi Dýlyǵa Aqmolda, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Álimbek Orazbekov, Medǵat О́mirálıev, Áset Imanǵalıev bastaǵan kánigi sheber akterler oıyny da kásibıligimen kórermenin tánti etti. Al fılmge saýndtrek bolǵan «Qaraǵym-aı» kompozısııasyn Qazaqstannyń halyq ártisi Dımash Qudaıbergen oryndady.
Atalǵan taýyndyda rejıssermen akterlerdiń tabysty izdenisinen bólek, qoıýshy operator Mars Omarov pen sýretshi Erken Súleımenovtiń de eńbegin erekshe atap ótýge bolady. Sol kezdiń búkil ahýaly men beınesin tolyq berý úshin jazyq dalada II dúnıejúzilik soǵys qarsańyndaǵy tutas bir aýyldy beıneleýde sýretshiler aıanbaı ter tókti.
«Tyldaǵy eldiń tynys-tirshiligin beıneleıtin aýyldy turǵyzýǵa bir jarym aıdaı ýaqyt ketti. Bul óte qıyn boldy. Aıdalada, aınalada eshteńe joq, on shaqty adam jumys istedik. Aýyl ótken ǵasyrdyń 30-40 jyldaryndaǵy arhıvtik qujattar negizinde jasaldy. Bas-aıaǵy on bes ǵımarat saldyq», deıdi kartınanyń qoıýshy-sýretshisi Erken Súleımenov.
Fılm kórýge kelgen qazaqtan shyqqan tuńǵysh ǵaryshker, Keńes Odaǵynyń batyry, Halyq qaharmany Toqtar Áýbákirov: «Soǵysta qazaq qyzdary kóp boldy. Bir ǵana men týyp-ósken Qaraǵandynyń ózinen qanshama qaharman shyqty. О́kinishke qaraı, kópshiliginiń erligi eskerilmeı qaldy. Solardyń bireýiniń taǵdyryn búgin fılmnen kórdik. Soǵystyń qalaı bolǵanyn rejısser jan-jaqty, áserli kórsete bildi. Búgingi beıbit ómirimizdiń jolynda osyndaı qanshama qaısar qyzdarymyz qyrshynnan qıyldy ǵoı. Fılmnen erlikti, órlikti, qaısar minezdi kórdik. Bastysy mahabbat, dostyq, adaldyq syndy adamı qundylyqtardyń kýási boldyq. Mundaı týyndylar kóptep túsirilýi qajet. О́skeleń urpaq óz batyrlaryn bilip ósýge tıis», dedi ǵaryshker.
Qazaq ulttyq О́ner ýnıversıtetiniń ustazy, belgili kıno mamany Talǵat Taıshan «Qara qyz» týraly: «Bul – rejısser Talǵat Temenovtiń kásibı turǵydan naǵyz kemeline kelip, bolyp-tolysqan shaǵynda túsirgen tabysty týyndysy. Fılmge túsken akterlerdiń izdenisi de kóz qýantyp, kóńil marqaıtady. Ásirese kartınanyń qoıýshy operatory Mars Omarovtyń izdenisine qurmetim aıryqsha» dep tolǵansa, kınorejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Slambek Táýekel: «Qara qyz» kartınasynda Talǵat Dosymǵalıulynyń rejısser retindegi kásibı qyzmetinen bólek, adam retindegi azamattyq, sýretkerlik oılary da aıshyqty bederlenipti. Fılm jansyz emes, onda sezim bar, adam ómiriniń kúngeıi men kóleńkesi qatar órilgen boıamasyz shyndyǵy jatyr», dedi.
Al Senat depýtaty Darhan Qydyráli kınotýyndy Qara qyzdyń taǵdyry arqyly soǵys kezinde eń úlken aýyrtpalyqtyń qyzdarǵa, áıelderge, tyldaǵy arýlarymyzǵa túskenin shynaıy kórsete bilgenin aıtty: «Bul fılm – maıdanda bolǵan qaharman qyzdarymyzǵa qoıylǵan keremet eskertkish ári kelesi jyly 80 jyl bolatyn Jeńiske tamasha tartý dep qabyldaımyz», dedi D.Qydyráli.
Jalpy bıýdjeti 547 mln 636 myń teńgeni quraıtyn fılm túsirilimi ótken jyly Soltústik Qazaqstan oblysynyń aýmaǵynda, Petropavl qalasynyń mańynda, sondaı-aq Almaty oblysynyń Aqshı aýlynda ótti. Bir aıǵa jýyq ýaqytta túsirilip, tutas bir dáýirdiń shyndyǵyn boıamasyz sýrettegen tarıhı drama qyrkúıek aıynda jalpyhalyqtyq kórsetilimge shyǵady dep josparlanýda.
«Meniń maqtanatynym, fılmge túsken akterlerdiń 80 paıyzǵa jýyǵy – jańa esimder. Barlyǵy da talantty. Túsirilim alańynda árqaısysy janyn salyp jumys istedi. Sol úshin de komandamda bolǵan barsha janǵa rızamyn. Jalpy, kıno óte qysqa ýaqyt, nebári 22 kúnniń ishinde túsirilgenimen, montajy óte uzaq júrdi. Qarjy jetispeı qaldy. Dese de fılmniń kórermenge jol tartýyna Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵy qoldap, nátıjesinde búgin alǵashqy kórermenimen qaýyshyp otyr. Barlyǵyna alǵysymdy bildiremin. Ásirese ulttyq ónerimizdiń órkendeýine uıytqy bolyp júrgen mınıstr Aıda Balaevaǵa rahmet aıtqym keledi. Ras, bul fılm búgingi kınonaryqty jaýlaǵan komedııalar sııaqty qyrýar kórermen jınamaıtyn shyǵar. Alaıda osyndaı jumystar soǵys kezindegi batyrlar úshin, ásirese olardyń soǵysta bolǵanyn kórsetetin, dáleldeıtin kınolardyń biri dep bilemin», dedi rejısser kórsetilimnen soń jańa jumysy týraly tolǵanyp.
Qazaq kınematografııasynyń qorjynyn taǵy bir tushymdy týyndymen tolyqtyrǵan «Qara qyzdyń» kórermeni kóp bolsyn deıik endeshe!